Uzmanlar, her 18 yaş altı sigortalılık kaydının sorunlu olmadığını ancak yasal şartları taşımayan işlemlerin tespit edilmesi halinde ciddi sonuçlarla karşılaşılabileceğini belirtiyor.
SGK HANGİ DURUMLARI USULSÜZLÜK OLARAK DEĞERLENDİRİYOR
SGK, sosyal güvenlik sisteminin kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla çeşitli alanlarda incelemeler yürütüyor. Gerçekte çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler, haksız yere sosyal güvenlik avantajı elde etmeye yönelik işlemler ve mevzuata aykırı sigortalılık kayıtları bu denetimlerin temel konuları arasında yer alıyor.
AİLE İŞLETMELERİNDE YAPILAN SİGORTALILIKLAR YENİDEN GÜNDEMDE
Özellikle aile işletmelerinde küçük yaştaki çocukların fiilen çalışmadan sigortalı gösterildiğinin tespit edilmesi halinde, ilgili sigortalılık süreleri geçersiz sayılabiliyor.
18 YAŞ ALTINDA SİGORTALI OLMAK EMEKLİLİK BAŞLANGICI SAYILIYOR MU?
Sosyal güvenlik mevzuatına göre 18 yaşından önce yapılan sigortalılık kayıtları, emeklilik için esas alınan sigortalılık başlangıç tarihini doğrudan öne çekmiyor. Ancak bu dönemde ödenen primler belirli şartlar altında prim gün sayısına dahil edilebiliyor.
Bu nedenle erken yaşta yapılan sigortalılık işlemleri bazı kişiler açısından emeklilik hesaplamalarında avantaj sağlayabiliyor. Ancak söz konusu sigortalılık kaydının mevzuata uygun olması gerekiyor.
ÇOCUKLARIN AİLE İŞLETMELERİNDE SİGORTALI GÖSTERİLMESİ İÇİN HANGİ ŞARTLAR ARANIYOR?
SGK'nın konuya ilişkin düzenlemelerine göre, aileye ait işyerlerinde çalışan küçüklerin sigortalı sayılabilmesi için belirli hukuki şartların yerine getirilmesi gerekiyor.
Buna göre, küçük ile işveren arasında vasinin de katılımıyla yazılı bir hizmet sözleşmesi yapılması ve bu sözleşmenin mahkeme tarafından onaylanması gerekiyor. Bu şartların bulunmadığı durumlarda sigortalılık kaydının geçerliliği sorgulanabiliyor
EMEKLİLİK İPTAL OLURSA NE OLUR?
Uzmanların değerlendirmelerine göre risk, 18 yaş altındaki sigortalılık sürelerinin emeklilik şartlarının tamamlanmasında kullanılması ve daha sonra bu kayıtların usulsüz olduğunun tespit edilmesi halinde ortaya çıkıyor.
Böyle bir durumda SGK, geçersiz sayılan sigortalılık sürelerini sistemden çıkarabiliyor. Eğer kişinin emekliliği bu süreler sayesinde kazanılmışsa emeklilik işlemi iptal edilebiliyor.
Emekliliğin iptal edilmesi halinde daha önce ödenen aylıkların yasal faiziyle geri talep edilmesi, sağlık güvencesinin sona erdirilmesi ve ilgili kişiler hakkında hukuki süreç başlatılması da mümkün olabiliyor.
EYT KAPSAMINDAKİ EMEKLİLER İÇİN RİSK VAR MI?
EYT kapsamında emekli olan kişiler açısından da değerlendirme, sigortalılık başlangıcının ve prim günlerinin nasıl oluştuğuna göre yapılıyor.
Eğer emeklilik hakkı yalnızca 18 yaş altındaki ve sonradan geçersiz sayılan sigortalılık kayıtlarına dayanıyorsa inceleme sonucunda emeklilik iptali gündeme gelebiliyor.
Buna karşılık sigortalılık süresi ve emeklilik şartları 18 yaş sonrasında tamamlanmışsa, uzmanlara göre bu durumun emeklilik üzerinde olumsuz bir etkisi bulunmuyor.
İŞ KANUNU ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLERİN ÇALIŞMASINA NASIL YAKLAŞIYOR?
Mevcut düzenlemelere göre 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması genel olarak yasak kabul ediliyor. Ancak 14 yaşını doldurmuş ve eğitimine devam eden çocuklar belirli hafif işlerde çalışabiliyor.
15 ile 18 yaş arasındaki çalışanlar ise "genç işçi" statüsünde değerlendiriliyor. Bu kapsamda işverenlerin sağlık raporu ve çalışma koşullarına ilişkin yasal yükümlülükleri yerine getirmesi gerekiyor.
UZMANLARDAN UYARI: HER DOSYA KENDİ ŞARTLARI İÇİNDE DEĞERLENDİRİLİYOR
Sosyal güvenlik uzmanları, kamuoyunda oluşan "18 yaşından önce sigortalı olan herkesin emekliliği iptal edilecek" şeklindeki yorumların gerçeği yansıtmadığını vurguluyor.
İncelemelerde temel kriter, kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığı ve sigortalılık işleminin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği oluyor. Bu nedenle her dosya SGK tarafından kendi özel koşulları çerçevesinde değerlendiriliyor.
Geçmişte aile işletmelerinde sigortalı gösterilmiş kişilerin resmi kayıtlarını ve hizmet dökümlerini kontrol etmelerinde, tereddüt yaşanması halinde ise sosyal güvenlik uzmanlarından veya SGK'dan bilgi almalarında fayda görlüyor.
