Tıpta epistaksis olarak adlandırılan burun kanaması, burun boşluğunu kaplayan mukozadaki damarların zedelenmesiyle meydana gelir. Her yaş grubunda görülebilen bu durum, özellikle çocuklarda ve ileri yaşlardaki bireylerde daha sık karşılaşılabilen sağlık sorunları arasındadır. Burun içindeki damarların yüzeye yakın olması, bu bölgeyi kuruluk ve fiziksel tahrişe karşı hassas hâle getirir.
BURUN KANAMASI NE ZAMAN TEHLİKELİDİR?
Burun kanaması çoğunlukla hafif seyretse de bazı durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Kanamanın yoğun olması, uzun süre durmaması veya kişinin genel durumunu etkilemesi önemli uyarı işaretleridir. Özellikle aşağıdaki durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Burun kanatları doğru şekilde sıkıştırıldığı hâlde kanama 15-20 dakika içinde durmuyorsa.
- Kanama çok yoğunsa veya kişi kısa sürede fazla miktarda kan kaybediyorsa.
- Baş dönmesi, bayılma hissi, belirgin halsizlik ya da nefes almada güçlük gelişiyorsa.
- Kanama baş veya yüz travmasının ardından başladıysa.
- Burun kanamaları sık sık tekrarlıyorsa.
- Kişi kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa veya bilinen bir pıhtılaşma bozukluğu varsa.
Yoğun kanama, bayılma, ciddi nefes darlığı veya önemli bir kafa travması söz konusuysa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
BURUN KANAMASI NEDEN OLUR?
Burun kanamasının nedenleri, burun içindeki yerel etkenlerden sistemik hastalıklara kadar değişebilir. En sık karşılaşılan nedenlerden biri, burun mukozasının kuruması ve yüzeydeki küçük damarların zedelenmesidir. Başlıca nedenler şunlardır:
- Burun karıştırma veya burunu sert şekilde sümkürme
- Kuru hava, klima ve ısıtma sistemlerinin neden olduğu nem kaybı
- Soğuk algınlığı, sinüzit ve diğer üst solunum yolu enfeksiyonları
- Alerjik nezle ve burun içindeki tahriş
- Buruna alınan darbeler ve diğer travmalar
- Bazı burun spreylerinin yanlış veya aşırı kullanılması
- Kan sulandırıcı ilaçlar ve pıhtılaşma bozuklukları
- Bazı sistemik hastalıklar
SAĞ, SOL BURUN KANAMASI
Sağ burun deliğinden kan gelmesi, çoğunlukla kanamanın burun içindeki sağ tarafta bulunan bir damar veya mukozadan kaynaklandığını gösterir. Burun içindeki kuruluk, tahriş, burun karıştırma ve küçük travmalar tek taraflı kanamaya neden olabilir.
Sol burun deliğinden kaynaklanan kanamalar da sağ taraftaki kanamalarla benzer nedenlerle ortaya çıkabilir. Burun içindeki küçük damarların zedelenmesi, kuruluk, alerji, enfeksiyon veya travma sol tarafta kanamaya yol açabilir.
BURUN KANAMASI NASIL DURDURULUR?
Burun kanaması başladığında doğru ilk yardım uygulamaları, kanamanın kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
1. Dik oturun: Kişiyi sakinleştirin ve oturur pozisyonda tutun.
2. Başı öne eğin: Başın hafifçe öne eğilmesi, kanın boğaza akmasını ve yutulmasını önlemeye yardımcı olur.
3. Burun kanatlarını sıkıştırın: Başparmak ve işaret parmağıyla burunun kemikli kısmının altındaki yumuşak bölümü iki taraftan sıkın.
4. Basıncı kesintisiz uygulayın: Yaklaşık 10-15 dakika boyunca burun kanatlarını bırakmadan sıkmaya devam edin.
5. Ağızdan nefes alın: Boğaza gelen kanı yutmak yerine tükürün.
Kanama devam ediyorsa uygulamayı doğru yaptığınızdan emin olun. Kanama 15-20 dakika içinde durmuyorsa veya yoğun seyrediyorsa tıbbi yardım alın.
BURUN KANAMASINA NE İYİ GELİR?
Burun kanamasında en etkili ilk yardım yöntemi, başı öne eğerek burunun yumuşak kısmına kesintisiz basınç uygulamaktır. Kanamayı durdurmak amacıyla limon, sirke, bitkisel karışımlar veya başka maddelerin burun içine uygulanması önerilmez.
Kanama sonrasında burun mukozasının yeniden tahriş olmasını önlemek için şu önlemler alınabilir:
- Bulunulan ortamın nem dengesini korumak
- Burun içini karıştırmaktan ve sert sümkürmekten kaçınmak
- Hekim veya eczacı önerisiyle uygun tuzlu su burun spreyi ya da nemlendirici ürünlerden yararlanmak
- Alerji ve burun enfeksiyonlarını uygun şekilde tedavi ettirmek
- Kan sulandırıcı ilaçları doktor önerisi olmadan kesmemek
