CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülen Uzman Erbaş Kanunu teklifinin diş hekimi subaylara yönelik düzenlemelerini eleştirerek, Türkiye'de ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde yaşanan sorunlara dikkat çekti. Genç, milyonlarca vatandaşın diş hekimine ulaşmakta güçlük çektiğini belirterek, 25 şehir hastanesinin yalnızca 7'sinde diş kliniği bulunduğunu söyledi.
TBMM Genel Kurulu'nda görüşmeleri devam eden Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, uzman erbaşların personel rejimi, sicil ve statü geçişleri, sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuda istihdamı, tabip ve diş hekimi subaylara uygulanacak yaptırımlar ile idari yargı kararlarının uygulanmasına ilişkin düzenlemeleri içeriyor.
Teklif üzerine söz alan CHP Kayseri Milletvekili ve Milli Savunma Komisyonu Üyesi Aşkın Genç, özellikle diş hekimi subaylara yönelik çalışma yasağı düzenlemesinin hem çalışma hakkı hem de sağlık hizmetlerine erişim açısından ciddi sonuçlar doğuracağını ifade etti.
"Randevu Krizi Varken Çalışma Hakkı Sınırlandırılamaz"
Teklifin ikinci maddesinin, yükümlülük süresini tamamlamadan görevinden ayrılan veya ilişiği kesilen diş hekimi subayların belirli süre kamuda ve özel sektörde mesleklerini icra etmelerini engellediğini belirten Genç, düzenlemenin yalnızca personel rejimi kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Türkiye'de ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde ciddi sıkıntılar yaşandığını dile getiren Genç, milyonlarca vatandaşın diş hekimliği randevusu beklediğini, genç diş hekimlerinin ise atama sorunu yaşadığını ifade etti.
Anayasa Mahkemesi'nin benzer meslek icra yasaklarını ölçüsüz bulduğunu hatırlatan Genç, devletin kendi adına eğitim verdiği personelden yükümlülüğünü tamamlamasını isteyebileceğini ancak bunu yaparken çalışma hakkını orantısız şekilde sınırlandıramayacağını söyledi.
22 Milyondan Fazla Diş Randevusu Talebi Oluştu
Konuşmasında ağız ve diş sağlığı alanındaki verileri paylaşan Aşkın Genç, 2024 yılının ilk 11 ayında Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden 22 milyonu aşkın diş hekimliği randevu talebi oluştuğunu belirtti.
Genç, vatandaşların randevu bulmakta zorlandığını, kamu sisteminde ise hem yetişmiş diş hekimi ihtiyacı hem de ciddi bir personel planlaması sorunu bulunduğunu söyledi.
Türkiye, OECD Ortalamasının Gerisinde Kaldı
Türkiye'de kişi başına yıllık diş hekimine müracaat sayısının 0,7 olduğunu belirten Genç, OECD ortalamasının ise 6,51 seviyesinde bulunduğunu ifade etti.
Aradaki farkın yaklaşık dokuz kat olduğuna dikkat çeken Genç, çocuklarda diş çürüğü görülme sıklığının yüzde 88'e ulaştığını vurguladı.
"25 Şehir Hastanesinin Sadece 7'sinde Diş Kliniği Bulunuyor"
Ağız ve diş sağlığı hizmetlerindeki altyapı eksikliklerine de değinen CHP'li Genç, Türkiye'deki 25 şehir hastanesinin yalnızca 7'sinde diş kliniği bulunduğunu söyledi.
Bir tarafta milyonlarca randevu talebi bulunduğunu, diğer tarafta koruyucu sağlık hizmetlerinin yetersiz kaldığını ifade eden Genç, kamu altyapısındaki eksikliklerin vatandaşların tedaviye erişimini zorlaştırdığını dile getirdi.
521 Kadroya 17 Binden Fazla Başvuru
Diş hekimlerinin istihdam sorunu yaşadığına da dikkat çeken Genç, son personel alımında 314 diş hekimi kadrosu için 16 bin 370 başvuru, 207 uzman diş hekimi kadrosu için ise 636 başvuru yapıldığını açıkladı.
Toplam 521 kadroya 17 bini aşkın diş hekiminin başvurduğunu belirten Genç, hem vatandaşın diş hekimine ulaşmakta zorlandığını hem de genç diş hekimlerinin atama beklediğini söyledi.
"Meslek İcra Yasağı Kamu Yararıyla Açıklanamaz"
Ortada ciddi bir planlama çelişkisi bulunduğunu ifade eden Aşkın Genç, şu değerlendirmelerde bulundu:
Vatandaşın diş hekimine ulaşamadığını, kamu hizmeti ihtiyacının karşılanamadığını ve genç diş hekimlerinin atama beklediğini belirten Genç, buna rağmen yetişmiş ve diplomasını almış diş hekimlerinin mesleklerini yapmalarının engellenmesini doğru bulmadığını söyledi.
Devletin bir yandan vatandaşın diş hekimine erişimde sorun yaşadığını kabul ederken diğer yandan eğitimini tamamlamış bir diş hekiminin hem kamuda hem de özel sektörde çalışmasını engellemesinin kamu yararı ve sağlık politikası açısından açıklanamayacağını dile getiren Genç, kamu zararının telafisinin ölçülü ve öngörülebilir tazminat yöntemleriyle sağlanabileceğini, hem tazminat uygulanıp hem de kişinin mesleğini yapmasının engellenmesinin ikinci ve ağır bir yaptırım oluşturduğunu ifade etti.
Göreve İade Kararları Da Eleştirildi
Genel Kurul'da teklifin yedinci maddesine de değinen CHP'li Aşkın Genç, göreve iade sonucunu doğuran bazı mahkeme kararlarının kesinleşme şartına bağlanmasının personelin uzun yıllar görevinden, gelirinden ve mesleğinden uzak kalmasına neden olacağını söyledi.
İlk derece mahkemesinin hukuka aykırı bulduğu işlemlere rağmen personelin göreve dönemeyeceğini belirten Genç, bunun hukuk güvenliği açısından ciddi sakıncalar oluşturacağını ifade etti.
Kara Harp Okulu Ve Tuzla Piyade Okulu Kararlarını Hatırlattı
Düzenlemenin zamanlamasının da dikkat çekici olduğunu belirten Genç, Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde "Mustafa Kemal'in askerleriyiz" sloganı attıkları gerekçesiyle ihraç edilen teğmenler hakkında verilen göreve iade kararlarını ve Tuzla Piyade Okulu'nda yaşanan olaylar sonrasında verilen göreve dönüş kararlarını hatırlattı.
Tam da bu kararların kamuoyunda tartışıldığı bir dönemde, göreve iade kararlarının uygulanmasının kesinleşme şartına bağlanmasının soru işaretleri doğurduğunu ifade eden Genç, söz konusu hükmün tekliften çıkarılması gerektiğini söyledi.
"Mahkemeyi Kazanmak Hakka Kavuşmak Anlamına Gelmeyecek"
Kesinleşme sürecinin birçok davada yıllar alabildiğini belirten Genç, ilk derece mahkemesi, istinaf ve Danıştay süreçlerinin ardından kişilerin uzun süre görevlerinden uzak kalacağını ifade etti.
Mahkemeyi kazanmanın bu düzenleme nedeniyle göreve hemen dönüş anlamına gelmeyeceğini söyleyen Genç, personelin yıllarca üniformasından, görevinden, gelirinden, kıdeminden ve mesleğinden uzak kalacağını belirtti.
Bu durumun yalnızca personeli değil, aynı zamanda Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yetişmiş insan kaynağını ve kurumsal hafızasını da olumsuz etkileyeceğini vurgulayan Genç, teklifin hem hukuk devleti ilkelerine hem de ülkenin sağlık ve kamu hizmeti ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu.
