Türkiye Gazetesi haberine göre gıda israfı, hem ekonomik hem de toplumsal açıdan önemli sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Yüksek market ve pazar fiyatlarına rağmen milyonlarca ton yiyeceğin tüketilmeden atılması dikkat çekiyor. Güncel araştırmalar, vatandaşların en fazla meyve ve sebze grubunda israf yaptığını ortaya koyarken, çöpe giden gıdaların önemli bölümünün bozulma nedeniyle tüketilemediğini gösteriyor.
TÜRKİYE'DE EN ÇOK HANGİ GIDALAR ÇÖPE ATILIYOR?
Uzun yıllardır gıda israfının başlıca sorumlusu olarak görülen ekmek, artık ilk sırada yer almıyor. TÜİK'in 2024 ve 2025 araştırmalarında yer alan verilere göre, hanelerdeki gıda israfının yüzde 42'sini taze meyve ve sebzeler oluşturuyor. Ekmek ise yüzde 32'lik payla ikinci sırada bulunuyor. Özellikle kısa sürede bozulabilen meyve ve sebzelerin tüketilemeden atılması, mutfaklardaki kaybın önemli bir bölümünü oluşturuyor.
ÇÖPE GİDEN YİYECEKLERİN BAŞLICA NEDENİ BELLİ OLDU
Gıda israfının nedenleri incelendiğinde ilk sırada ürünlerin bozulması yer alıyor. TÜİK'in 2025 verilerine göre çöpe atılan gıdaların yüzde 74,4'ü bozulduğu için tüketilemiyor. Diğer nedenler arasında son tüketim tarihinin geçmesi yüzde 12,1, ihtiyaçtan fazla ürün satın alınması veya yemek pişirilmesi ise yüzde 6,3 pay alıyor. Alışveriş sırasında gereğinden fazla ürün alınması, uygun olmayan saklama koşulları ve tüketicilerin görünüşü beğenilmeyen ürünleri tercih etmemesi de israfı artıran faktörler arasında gösteriliyor.
HER YIL 12 MİLYON TON GIDA ÇÖPE ATILIYOR
Türkiye'de hane kaynaklı yıllık gıda atığının 12 milyon tona ulaştığı tahmin ediliyor. Bu miktar, kişi başına günlük yaklaşık 500 gram, yıllık ise 182 kilogram gıdanın atılması anlamına geliyor. Bakanlık tahminlerine göre toplam gıda atığının yüzde 70 ila 80'i hanelerden kaynaklanıyor. Bu tablo, israfın yalnızca üretim ve satış aşamasında değil, doğrudan evlerde de büyük bir sorun olduğunu ortaya koyuyor.
MEYVE VE SEBZE İSRAFI AİLE BÜTÇESİNİ DE ETKİLİYOR
Gıda israfının ekonomik boyutu, özellikle sebze ve meyve fiyatlarının yükseldiği dönemde daha fazla hissediliyor. TZOB'un ( Türkiye Ziraat Odalar Birliği ) 28 Ekim 2026 tarihli market fiyatlarına göre kilogram fiyatları domateste 88,66 lira, sivri biberde 133,49 lira, salatalıkta 55,61 lira ve elmada 72,17 lira olarak kaydedildi.
Bu dört üründen birer kilogram satın alan vatandaşın ödediği toplam tutar 349,93 liraya ulaşıyor. Alınan ürünlerin yüzde 30'unun tüketilmeden çöpe gittiği varsayıldığında yaklaşık 105 liralık kayıp ortaya çıkıyor. Aynı durumun her hafta tekrarlanması halinde aylık israf maliyeti yaklaşık 420 lirayı buluyor.
ÜRETİM ARTSA DA GIDA FİYATLARI NEDEN DÜŞMÜYOR?
Tarım sektöründe üretim miktarındaki artışa rağmen tüketicinin uygun fiyatlı ürünlere ulaşmakta zorlanması dikkat çekiyor. Gübre, mazot, sulama ve işçilik maliyetlerindeki yükseliş üreticilerin giderlerini artırırken, tarladan sofraya uzanan süreçte yaşanan kayıplar da ekonomik zararı büyütüyor. Nakliye sırasında zarar gören ürünler ve satış aşamasında tercih edilmeyen meyve sebzeler, gıda kaybının diğer önemli nedenleri arasında bulunuyor.
Ortaya çıkan tablo hem üreticiyi hem tüketiciyi etkiliyor. Üretici artan maliyetlerle mücadele ederken vatandaş yüksek fiyatlarla alışveriş yapıyor. Satın alınan ürünlerin bir bölümünün bozulduğu için çöpe gitmesi ise aile bütçesindeki kaybı daha da artırıyor.
