Bahçeli’nin Türkgün gazetesine yaptığı açıklamalarla tekrar tartışmaya açılan proje, Türkiye’nin mülki idare yapısında kapsamlı bir değişimi öngörüyor. Düzenlemenin TBMM’den geçmesi durumunda Türkiye’nin idari haritası, Düzce’nin il yapıldığı 1999 yılından bu yana ilk kez değişmiş olacak.
YENİ İLLERLE KAMU TEŞKİLATLANMASI YENİDEN YAPILANACAK
Bir ilçenin il olması sadece ismi ve tabelasıyla sınırlı kalmayacak. Yeni kurulacak illerde valilikler oluşturulacak; emniyet, jandarma, sağlık, millî eğitim ve adalet gibi tüm kamu kurumları il düzeyinde yeniden teşkilatlanacak. Hizmetlerin doğrudan yerinden yürütülmesini amaçlayan bu adımın, kamu yatırımları, altyapı ve istihdam süreçlerine de olumlu yansıması bekleniyor.
İL STATÜSÜ İÇİN ÖNE ÇIKAN 19 İLÇE
Gelişmişlik düzeyi, nüfusu, ekonomik potansiyeli ve bağlı bulunduğu il merkezine uzaklığıyla öne çıkan ve il adayı olarak değerlendirilen ilçeler şunlar:
Antalya: Alanya, Manavgat
Balıkesir: Bandırma, Edremit
Muğla: Fethiye
Aydın: Nazilli
Ankara: Polatlı
Tekirdağ: Çorlu
Kırklareli: Lüleburgaz
Hatay: İskenderun
Ordu: Ünye
Kahramanmaraş: Elbistan
Şanlıurfa: Siverek
Adıyaman: Kahta
Diyarbakır: Ergani
Mardin: Midyat
Şırnak: Cizre
Van: Erciş
Hakkari: Yüksekova
İL OLMAK İÇİN HANGİ ŞARTLAR ARANIYOR?
Bir yerleşim yerinin il yapılabilmesi için belirli yasal ve idari ölçütleri karşılaması gerekiyor. Gündemdeki kriterlerin başında en az 100 bin nüfus ve bağlı olduğu il merkezine en az 30 kilometre uzaklık geliyor.
Değerlendirme yalnızca nüfus ve mesafeyle sınırlı değil. Şehirleşme hızı, ulaşım imkânları, ekonomik çeşitlilik, hinterland kapasitesi ve eğitim göstergeleri gibi toplam 8 farklı ölçüt dikkate alınacak. İl kurulması Anayasa gereği kanunla mümkün olduğu için sürecin TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilecek bir yasal düzenlemeyle tamamlanması şart.
MİLLETVEKİLİ DAĞILIMI VE PLAKALAR DEĞİŞECEK
İl sayısının 100’e çıkarılması siyasi temsil yapısını da etkileyecek. Her ilin ayrı bir seçim çevresi olması ve en az bir milletvekilliği kontenjanı alması sebebiyle, TBMM’deki 600 sandalyenin dağılımı yeniden hesaplanacak. Ayrıca yeni iller genel bütçe vergi gelirlerinden doğrudan il payı almaya başlayacak.
Plaka kodlarında ise mevcut 01-81 aralığı korunarak yeni illere 82'den 100'e kadar olan numaralar verilecek.
BAHÇELİ’NİN VİZYONU VE SÜRECİN GEÇMİŞİ
Devlet Bahçeli, bu hedefi ilk olarak Mayıs 2022'de "100 il, 1000 ilçe ve 100 milyon nüfus" vizyonuyla dile getirmişti. 2023 seçimlerinin ardından yapılan grup toplantısında da Cumhuriyet’in 100. yılına atıfla talebini yinelemişti.
Bahçeli, idari değişikliğin şeffaflık ve denetimi artıracak köklü bir yerel yönetim reformuyla birlikte ele alınması gerektiğini savunuyor. Daha önce AK Parti MYK’sında da değerlendirilen konunun takvimi henüz netleşmiş değil. İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ise geçmiş dönemde basında yer alan "106 il" iddialarını yalanlamıştı.
Yasal düzenleme teklifinin TBMM gündemine ne zaman geleceği merakla bekleniyor.
