Kayseri’de bulunan Erciyes dağı 86 farklı kelebek türüne ev sahipliği yapıyor. İklim krizi ve kayak merkezi bulunmasından dolayı kelebeklerin yaşam alanları daralıyor.
Türkiye’de kış turizm açısından önemli yeri olan Kayseri Erciyes dağı her geçen yıl bilinirliği artıyor. Erciyes kayak merkezi 2011-2012 yılında hizmet vermeye başladı. Her yıl düzenli olarak ziyaretçi artışı devam eden kayak merkezi rekor bir sayıyla 2025-2026 sezonunda 3 milyon 300 bin ziyaretçi ağırladı.
KAYSERİ’DE TURİZMİN ARTIŞI CANLI TÜRLERİNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR
Türkiye’nin beşinci en yüksek dağı olan Erciyes endemik bitki açısından önemli bir yeri var. Erciyes dağı 3.917 metrelik yüksekliğe sahiptir. Erciyes Kayak Merkezi yaklaşık 26 milyon metrekare alan üzerine kurulmuştur. Bu kadar büyük bir alana sahip olan kayak merkezi kelebeklerin yaşam alanını kısıtlamış oluyor.
Turizmin artması Kayseri’ye ekonomik açıdan büyük bir katkıda bulunuyor. Yanı sıra tüm dünyayı sarsan iklim krizi Kayseri’de yüzünü gösteriyor.14’ünün Avrupa genelinde nesli tükenmekte olan 86 kelebek türüne ev sahipliği yapan Erciyes dağı iklim krizi ve turizmin artmasıyla kelebeklere tehlike oluşturuyor.
1. APOLLO KELEBEĞİ
Avrupa ve dünya genelinde avlanması, toplanması, ticaretinin yapılması kesinlikle yasaktır. Erciyes dağında 1500-2500 metreleri arasındaki yüksek sağlıklı ve kararlı popülasyonlarından biri bu bölgede yer alır. İklim krizine ve buzulların erimesine karşı en hassas türlerden biridir.
2. ÇOKGÖZLÜ ANADOLU BEYAZI/ KORUNGA MAVİSİ
Avrupa kelebek koruma kuruluşlarının kırmızı listelerinde (IUCN) yer alan ve habitatları daralan türlerden biridir. Erciyes dağına özgü endemik bitkiler olan Erciyes Korungası ve geven türleri, bu kelebeklerin tırtılları için birinci besin kaynağıdır. Bu bitki örtüsünün aşırı hayvanları otlatma veya turizm faaliyetleriyle zarar görmesi, kelebek neslini doğrudan etkilemektedir.
3. ÇOKGÖZLÜ LEVANTİN ÇİLLİ MAVİSİ (polyommatus syriacus)
Yakın doğu ve Akdeniz bölgesine özgü, Avrupa ölçeğinde habitat kaybı riski taşıyan nadir mavi kelebeklerdendir. Kayseri ve Erciyes dağında çam ormanı kenarları ile çiçekli açık yamaçlarda gözlemlenmektedir.
4. ORMAN FİSTO KELEBEĞİ( Zerynthia caucastica ) :
Bern Sözleşmesi Ek-II listesinde yer alan, nesli uluslararası düzeyde kesinlikle korunması gereken bir türdür. Tırtılları sadece loğusa otu türüyle beslenir. Erciyes’ in nemli vadi tabanlarında gözlemlenir.
5. ESMER GÖZLÜ MAVİ KELEBEK( Glaucopsyche alexis )
Avrupa genelinde popülasyonu hızla azalan ve koruma listesinde yer alan bir fırçaayaklı türüdür. Erciyes’in 1500-2200 metrekarelerindeki nemli alpin çayırları ve geven toplulukları arasında yaşar.
6. ÇOKGÖZLÜ BÜYÜK MAVİ
Avrupa Kırmızı Listesi’nde “ Tehlikeye yakın “ (NT) veya “Zarar görebilir” (VU) olarak sınıflandırılan, dünya çapında koruma altındaki bir türdür. Yaşam alanları ilginç bir türdür. Tırtılları belli karınca türlerinin yuvalarında parazit olarak büyüktür. Erciyes’teki kekiklik analı temel habitatıdır.
7. YALANCI APOLLO
IUCN Kırmızı Listesi’nde ve Bern Sözleşmesi kapsamında Avrupa ölçeğinde hassas/koruma altında olan bir diğer endemik akrabadır. Erciyes’in eteklerindeki erken bahar aylarında, kayalık ve kurak yamaçlarda çok dar bir dönemde uçarlar.
8. BÜYÜK KORUNGA MAVİSİ
Habitat parçalanması nedeniyle Avrupa’da lokal popülasyonları tehdit altında olan mavi kelebeklerdendir. Erciyes’e özgü korunga bitkilerinin yoğun olduğu korunaklı yamaçları tercih eder.
9. KAYA ESMERİ
Kuzey ve Orta Avrupa’da nesli neredeyse tükenme noktasına gelmiş, Avrupa Kırmızı Listesi’nde yüksek koruma önceliği olan bir türdür. Erciyes’in çıplak, taşlı, volkanik ve jipsli yamaçları, bu kelebek türünün dünyanın en sağlıklı popülasyonlarından birini barındırır.
0. KARAGÖZLÜ MAVİ KELEBEK
Yaşam alanlarının daralması sebebiyle bölgesel olarak kırmızı listelerde koruma altındadır. Dağın yüksek kesimlerindeki korunaklı, az rüzgar alan nemli mikro-habitatlarda yaşar.
11. KAFKASYA ÇOKGÖZLÜ KELEBEĞİ
Doğu Avrupa ve Akdeniz kuşağında habitat kaybından doğrudan etkilenen türler arasındadır. Erciyes’in yüksek irtifadaki dağ çayırlarında ve su kenarlarındaki alpin bitki örtüsünde koloniler halinde bulunur.
12. İPARHAN KELEBEĞİ
Avrupa’da tarımsal faaliyetler ve habitat kaybı nedeniyle popülasyonu ciddi şekilde gerileyen fırçaayaklı kelebeklerdendir. Erciyes’in özellikle Develi ve Sultan Sazlığı’na bakan güney/batı step yamaçlarında bahar sonunda görülür.
13. ANADOLU ÇOKGÖZLÜ KELEBEĞİ
Bölgesel dağılım gösteren , koruma öncelikli ve nadir bir mavi kelebek türüdür. Erciyes volkanik ekosisteminin florasına bağlı yaşayan hassas popülasyonlardan biridir.
14. BÜYÜK BAKIR KELEBEĞİ
Bern Sözleşmesi EK-II ve AB Habitat Direktif kapsamında Avrupa’nın en yüksek öncelikle korunan kelebeklerden biridir. Genellikle dağ eteklerinin sulak alan sınırlarında ve Erciyes’ten beslenen Hürmetçi Sazlığı gibi nemli çayırlık geçiş bölgelerinde nadiren kaydedilir.
Erciyes Dağı'ndaki kelebek türlerini korumak için sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve yerel yönetimler tarafından yürütülen projeler doğrudan "tür bazlı habitat koruma" ve "ekosistem restorasyonu" odaklıdır. Erciyes, Avrupa ölçeğinde "Önemli Doğa Alanı" (ÖDA) statüsünde olduğu için bu projeler uluslararası standartlarda şekillenmektedir.
