Sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yürütülen soruşturma, yeni gelişmelerle genişledi. Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturma kapsamında Katılımevim, Destek Holding ve Hedef Holding paylarındaki işlemlere yönelik piyasa dolandırıcılığı tespitleri doğrultusunda operasyon yapıldığını açıkladı. Soruşturmanın mali boyutunda ise bazı şirket ve yöneticilere ilişkin para ve malvarlığı hareketlerinin incelendiği bildirildi. Hesap hareketleri ve para transferlerine yönelik incelemeler devam ediyor. Bu süreçte en çok merak edilen Tartışmalı işlemlerden yüksek kazanç sağlayan kişilerin elde ettiği paralar geri alınabilir mi? Sorusunun cevabı oldu.
“CLAWBACK” NEDİR?
Finans dünyasında kullanılan clawback kavramı, belirli şartlar oluştuğunda daha önce elde edilmiş bazı ödemelerin veya kazançların geri istenmesi anlamına geliyor. Bu yöntem özellikle büyük finansal dolandırıcılık ve Ponzi sistemi gibi dosyalarda, para hareketlerinin geriye dönük incelenmesi sırasında gündeme geliyor. Örneğin bir kişi sisteme 1 milyon TL yatırıp süreç içerisinde 2 milyon TL çekmişse, çektiği fazla tutarın hukuki niteliği araştırılabiliyor.
Ancak burada önemli nokta şu:
Bir kişinin yüksek kazanç elde etmiş olması tek başına paranın geri alınacağı anlamına gelmiyor.
İşlemin nasıl gerçekleştiği, kişinin konumu, paranın kaynağı ve hukuki değerlendirme sonucuna göre süreç değişebiliyor.
DÜNYADAKİ EN BİLİNEN ÖRNEK: MADOFF DOSYASI
Clawback uygulamasının en bilinen örneklerinden biri ABD’deki Bernie Madoff dosyası oldu. Madoff’un kurduğu Ponzi sistemi 2008 yılında ortaya çıktığında, tasfiye sürecinde yatırımcıların hesap hareketleri ayrıntılı şekilde incelendi. Sisteme yatırdığı miktardan daha fazla para çeken bazı yatırımcılar için geri alma süreçleri işletildi.
TÜRKİYE’DE AYNI SİSTEM VAR MI?
Türkiye’de ABD’deki Madoff dosyasında olduğu gibi, adı doğrudan “clawback” olan özel bir geri alma sistemi bulunmuyor. Ancak bu durum, hukuka aykırı olduğu belirlenen kazançların hiçbir şekilde geri alınamayacağı anlamına gelmiyor.
Dosyanın niteliğine göre;
Sebepsiz zenginleşme,
Tasarrufun iptali,
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin müsaderesi,
Haksız işlemlerden doğan hukuki talepler
gibi farklı hukuki yollar değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle Türkiye’de olası bir geri alma süreci, mevcut hukuk kuralları ve soruşturmanın ortaya çıkaracağı somut bulgular üzerinden şekillenecek.
PARA KİMDEN GERİ İSTENEBİLİR?
Bir geri alma sürecinin değerlendirilebilmesi için öncelikle para hareketlerinin ortaya çıkarılması gerekiyor.
Bu kapsamda;
Kim ne kadar para yatırdı?
Kim ne kadar kazanç sağladı?
Kazanç hangi işlemden kaynaklandı?
İşlemin hukuki niteliği neydi?
Kişinin işlemdeki rolü neydi?
gibi soruların yanıtları önemli kılınıyor.
Bu nedenle soruşturma kapsamında yüksek kazanç elde eden herkesin aynı hukuki durumda olduğu söylenemez.
MADOFF MODELİ TÜRKİYE’DE UYGULANABİLİR Mİ?
Madoff dosyasındaki yöntem, ABD hukuk sistemi içerisinde yürütülen özel bir süreçti. Türkiye’de ise benzer sonuçlar ancak mevcut hukuk kuralları çerçevesinde ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Başka bir ifadeyle Türkiye’de “clawback” adıyla otomatik işleyen bir mekanizma bulunmuyor.
