İstanbul'un Maltepe ilçesinde 7 katlı bir binanın ilk üç katının kısmen çökmesi sonucu 5 kişi hayatını kaybetti, 10 kişi yaralı kurtarıldı. Deprem Uzmanı Ramazan Demirtaş, zemin kattaki "yumuşak kat" uygulamalarına ve üst katlardaki kaçak yapılaşmaya dikkat çekerek bu tür yapıların büyük depremlerden önce acilen incelenmesi gerektiği konusunda uyardı. Yaşanan bu facianın ardından Kayseri’deki eski binaların durumu ve kentsel dönüşüm çalışmaları yeniden gündeme geldi.
Maltepe Cevizli Mahallesi'nde yaşanan olay, eski ve güvenli olmayan yapıların yarattığı tehlikeyi bir kez daha gözler önüne serdi. Deprem yaşanmadan meydana gelen bu çökme, Kayseri’de de benzer riskler taşıyan yapılar olup olmadığı sorusunu beraberinde getirdi. Uzun yıllardır yenilenmeyen binalar, zemin katında dükkân bulunan yapılar ve sonradan eklenen kaçak katlar kent genelinde endişe yaratıyor.
‘TABUT BİNA’ UYARISI
Deprem Uzmanı Ramazan Demirtaş, İstanbul’daki facianın ardından yaptığı değerlendirmede deprem olmaksızın yıkılan binalara dikkat çekti. Demirtaş, zemin katlarda duvar sayısının az olması veya geniş dükkân pencereleri açılmasıyla oluşan "yumuşak kat" riskine işaret etti. Bu tür yapıların yatay kuvvetlere karşı zayıf kaldığını belirten uzman, binaya sonradan eklenen kaçak katların da taşıyıcı sisteme binen yükü artırdığını vurguladı.
Demirtaş açıklamasında, “Depremsiz çöken ve can kaybına yol açan tabut binalar. Zemin kat: Yumuşak kat Üst iki kat: Kaçak kat. Depremsiz çöken binalar, gelecekte olası büyük depremde ilk yıkılacak binalar olacağı için, bu binalar deprem öncesi ivedikle yıkılmalıdır” dedi.
KAYSERİ’DEKİ ESKİ BİNALAR
İstanbul’daki olayın ardından Kayseri’deki binaların güvenliği de vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında geliyor. Kayseri Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı faaliyet raporunda, mevcut yapı stokunun hızlı tarama yöntemleriyle analiz edilmesine yönelik çalışmalara başlandığı bilgisi yer alıyor. Çalışmalarda binalar yalnızca yapım yılına göre değil, her yapının kendi özgün durumuna göre değerlendiriliyor. Ancak kamuya açık kaynaklarda Kayseri genelinde toplam kaç eski bina bulunduğuna dair net ve güncel bir rakam yer almıyor.
Uzmanlar, bir binanın eski olması ile depreme dayanıksız olmasının aynı şey olmadığını hatırlatıyor. Yapının hangi yönetmeliğe göre inşa edildiği, beton ve donatı kalitesi, taşıyıcı sistemine yapılan müdahaleler ve zemin yapısı bir bütün olarak incelenmek zorunda.
KAYSERİ’DE KENTSEL DÖNÜŞÜM HANGİ BÖLGELERDE YÜRÜTÜLÜYOR?
Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından kentin farklı noktalarında kentsel dönüşüm projeleri sürdürülüyor. Bu kapsamda; Sahabiye Kentsel Dönüşüm Projesi, şehir merkezindeki eski yapıların yenilenmesini hedefleyen projede etaplar halinde konut ve iş yerleri inşa ediliyor. İlk etapta 622 konut ve 55 iş yeri hak sahiplerine teslim edildi. Argıncık Alsancak Mahallesi’nde başlatılan dönüşüm projesinin ilk etabında iki blok ve 150 bağımsız bölüm planlandı. Suriçi Camikebir Projesi, tarihî merkezde yürütülen bu çalışmalarda, yenileme yapılırken bölgenin tarihî ve kültürel dokusunun korunmasına özen gösteriliyor. Belediye yetkilileri farklı mahallelerde projelerin sürdüğünü belirtse de, bir bölgede dönüşüm projesinin bulunması o mahalledeki tüm binaların riskli olduğu anlamına gelmiyor. Risk analizlerinin yapı ve ada bazında ele alınması gerekiyor.
