Bir organ bağışı, bekleyen bir hasta için yeniden hayata tutunmak anlamına gelebiliyor. Organ nakli bekleyen binlerce insanın umutla beklediği bu süreçte, toplumun organ bağışına yaklaşımı büyük önem taşıyor. Türkiye'de organ bağışının gerekliliği sık sık gündeme gelse de insanların bu konudaki düşünceleri ile gerçek bağış davranışları arasında dikkat çekici bir fark bulunuyor.
16 BİN 738 KİŞİLİK ARAŞTIRMA
Kasım 2023 ile Mayıs 2024 tarihleri arasında çevrim içi anket yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma, organ ve beden bağışına yönelik toplumsal yaklaşımı farklı yönleriyle ele aldı.
Araştırmaya katılan 16 bin 738 kişinin yüzde 63,1'ini kadınlar oluştururken katılımcıların yüzde 70'i Z kuşağındandı. Araştırmada farklı eğitim düzeylerine, yaş gruplarına ve mesleki özelliklere sahip kişilerin görüşlerine yer verildi. Katılımcılara organ bağışı yapmaya istekli olup olmadıkları, bedenlerini tıp eğitimine bağışlamayı düşünüp düşünmedikleri, bağış kararını etkileyen nedenler ve bağış konusunda nereden bilgi edindikleri soruldu. Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, katılımcıların yüzde 58,8'inin organ bağışına istekli olduğunu belirtmesiydi. Beden bağışına istekli olduğunu ifade edenlerin oranı ise yüzde 18,2 olarak belirlendi.
DİNİ HASSASİYETLER BAĞIŞ KARARINI ETKİLİYOR
Organ bağışı konusunda toplumsal yaklaşımı etkileyen önemli başlıklardan biri de dini ve kültürel hassasiyetler. Araştırmada özellikle beden bağışına yönelik çekinceler arasında dini itirazlar ve aile onayına ilişkin kaygılar öne çıktı.
Beden bağışına sıcak bakmayan katılımcıların yüzde 32,2'si dini nedenleri, yüzde 31,3'ü ise ailelerinin onay vermemesine ilişkin endişelerini belirtti. Bu sonuçlar, bağış konusunda yalnızca bireyin bilgilendirilmesinin yeterli olmayabileceğini ortaya koyuyor. Ailelerin de sürece dahil edilmesi, yanlış bilgilerin giderilmesi ve dini konulardaki soruların güvenilir kaynaklardan yanıtlanması önem taşıyor.
ORGAN BAĞIŞI NEDEN DAHA AZ KABUL GÖRÜYOR?
Araştırma yalnızca organ bağışını değil, tıp eğitimi ve bilimsel araştırmalar için gerçekleştirilen beden bağışını da ele aldı. Beden bağışı, tıp fakültelerinde anatomi eğitiminin geliştirilmesi ve geleceğin sağlık çalışanlarının insan anatomisini daha iyi öğrenebilmesi açısından önemli bir yere sahip. Araştırmaya göre beden bağışına istekli olanların yüzde 67'si, bu kararın temel nedeni olarak sağlık eğitimine katkı sağlamayı gösterdi.
GENÇ KUŞAK ORGAN BAĞIŞINA NASIL BAKIYOR?
Araştırmanın dikkat çeken başlıklarından biri de kuşaklar arasındaki farklılıklar oldu. Organ bağışına istekli olduğunu belirtenlerin oranı Baby Boomer kuşağında yüzde 44,6, X kuşağında yüzde 49,6, Y kuşağında yüzde 56,6 ve Z kuşağında yüzde 60,8 olarak belirlendi. Bu sonuçlar, araştırmaya katılan genç kuşaklarda organ bağışına yönelik istekliliğin daha yüksek olduğunu gösterdi.
TOPLUM ORGAN BAĞIŞINI NEREDEN ÖĞRENİYOR?
Araştırmanın önemli bölümlerinden biri de bilgi kaynaklarına ilişkin sonuçlar oldu. Katılımcıların yüzde 57,2'si organ bağışının nerede ve nasıl yapılacağını bildiğini ifade etti. Beden bağışında ise bu oran yalnızca yüzde 29,4'te kaldı. Organ bağışı hakkında bilgi edinilen kaynakların başında yüzde 38,8 ile televizyon, internet ve sosyal medya gibi medya araçları geldi. Katılımcıların yüzde 23,7'si organ bağışı konusunda herhangi bir bilgi almadığını belirtti.
Sağlık çalışanları yüzde 13,4, hastaneler ise yüzde 13,3 oranında bilgi kaynağı olarak gösterildi. Katılımcıların yüzde 50,8'i bu konuda hiçbir bilgi almadığını ifade etti. Beden bağışı konusunda anatomi bölümlerinden bilgi aldığını belirtenlerin oranı yalnızca yüzde 5,2 oldu.
