Karara konu olan olayda, bir çiftçinin 1994 yılında gerçekleştirdiği pamuk satışından sosyal güvenlik primi kesildiği halde söz konusu primlerin Sosyal Güvenlik Kurumu'na aktarılmadığı ortaya çıktı. Çiftçi, elindeki kesinti makbuzlarını delil göstererek sigorta başlangıç tarihinin 1994 olarak kabul edilmesini ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanmayı talep etti.
İlk derece mahkemesi çiftçinin talebini haklı bulurken, Bölge Adliye Mahkemesi primlerin SGK kayıtlarında görünmediği gerekçesiyle kararı kaldırdı. Dosyanın taşındığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise dikkat çeken bir karara imza attı.
YARGITAY’DAN EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR
YHGK, ürün bedellerinden yapılan prim kesintilerinin SGK’ya aktarılıp aktarılmadığını takip etme yükümlülüğünün sigortalıya değil, Sosyal Güvenlik Kurumu'na ait olduğuna hükmetti.
Kararda, kesintiyi yapan şirketlerin primleri kuruma yatırmaması halinde sorumluluğun çiftçiye yüklenemeyeceği vurgulandı. Ayrıca SGK'nın denetim ve tahsil yetkisini kullanmamasından kaynaklanan sonuçların da vatandaşın sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldırmayacağı belirtildi.
Mahkeme, ürün satışında yapılan prim kesintisinin kişinin sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğunu değerlendirdi. Bu nedenle kesinti makbuzlarının sigortalılık başlangıcının tespitinde önemli bir delil olarak kabul edilebileceği ifade edildi.
KİMLER YARARLANABİLİR?
Kararın, özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden önce tarım ürün satışlarından sosyal güvenlik primi kesintisi yapılan çiftçiler açısından büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
Elinde tevkifat (prim kesintisi) makbuzu bulunan vatandaşlar, mahkemeye başvurarak sigorta başlangıç tarihlerinin geriye çekilmesini talep edebilir. Mahkemenin talebi kabul etmesi halinde, sigorta başlangıç tarihi EYT kapsamına girecek şekilde güncellenebilir.
YÜZ BİNLERCE ÇİFTÇİYİ İLGİLENDİRİYOR
Uzmanlara göre söz konusu kararın benzer davalarda uygulanması halinde, yıllardır sigorta başlangıç tarihi nedeniyle emeklilik hakkı elde edemeyen çok sayıda çiftçi için yeni bir fırsat doğabilir.
Ancak her dosyanın kendi şartları içinde değerlendirileceği, hak kazanımının otomatik olmayacağı ve mahkeme kararının somut delillerle desteklenmesi gerektiği unutulmamalıdır. Özellikle ürün satışına ilişkin prim kesintisini gösteren belgelerin bulunması, dava sürecinde kritik önem taşıyor.
EYT İÇİN NEDEN KRİTİK?
Yargıtay'ın bu kararı, sigorta başlangıç tarihi nedeniyle EYT kapsamı dışında kalan çiftçiler açısından büyük önem taşıyor. Çünkü EYT'de temel kriterlerden biri, sigortalılık başlangıcının 8 Eylül 1999 ve öncesine dayanmasıdır. Mahkeme kararıyla başlangıç tarihi geriye çekilen kişiler, diğer şartları da sağlamaları halinde EYT kapsamında değerlendirilme imkânı elde edebilir.
ÖNEMLİ NOT
Bu karar yeni bir yasal düzenleme veya SGK uygulama değişikliği anlamına gelmemektedir. Karar, belirli şartları taşıyan kişiler için yargı yoluyla sigortalılık başlangıcının tespit edilebileceğine ilişkin emsal niteliğinde bir içtihat olarak değerlendirilmektedir.
