20 Eylül 1914 tarihinde Develi’nin Yukarı Fenese Mahallesi’nde dünyaya gelen Mustafa Akdoğan, Çolakoğlu Mehmet’in oğlu olarak dünyaya geldi. İlk öğrenimine evlerinin yakınında bulunan Dumlupınar’da başlayan Akdoğan, eğitim hayatını Develi Rüştiyesi’nde sürdürerek mezun oldu. Eğitim sürecinin ardından çalışma hayatına terzilik mesleğiyle adım atan Akdoğan, genç yaşta meslek hayatına başladı.

AİLE HAYATI VE YAŞAM MÜCADELESİ

Mustafa Akdoğan, askerlik görevini tamamladıktan sonra 1935 yılında evlenerek aile hayatına başladı. Eşi, Çakıroğlu Ömer Efendi’nin kızı Zümrüt Hanım oldu. Bu evlilikten Ahmet, Mehmet, Ali Fuat, Ümmi Gülsüm, Erdal, Songül ve Selim isimlerinde çocukları dünyaya geldi.

Kalabalık bir aileye sahip olan Akdoğan, geçimini büyük ölçüde terzilik mesleğiyle sağladı. Bunun yanında ailesinin ekonomik yükünü hafifletmek için farklı iş alanlarında da faaliyet gösterdi. Fenese Tabakhane civarında babasından kalan un değirmeniyle ilgilendiği, ayrıca kitre ve salep ticareti yaptığı biliniyor. Hayatının ilerleyen dönemlerinde konfeksiyon alanında da ticarete yöneldiği ifade ediliyor.

Mustafa Akdoğan’ın yaşamında askerlik önemli bir yer tuttu. İlk kez 1933 yılında askere alınan Akdoğan, terhisinin ardından hayatına kaldığı yerden devam etti. Ancak 1940’lı yılların başında İkinci Dünya Savaşı’nın etkilerinin hissedildiği dönemde ikinci kez askere çağrıldı. Dört yıl süren bu askerlik sürecinin ardından 1945 yılında terhis olarak yeniden Develi’ye döndü.

Memleketine dönüşünün ardından yeniden terzilik yapmaya başlayan Akdoğan, kısa süre sonra siyasetin içinde yer almaya başladı.

DEVELİ’DE SİYASİ TEŞKİLATLANMANIN ÖNCÜSÜ OLDU

1946 yılı, Mustafa Akdoğan’ın hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Kayseri’de Demokrat Parti il teşkilatının kurulmasının ardından Develi’de de ilçe teşkilatının kurulması için girişimler başladı. Dönemin önde gelen isimlerinin yoğun talepleri doğrultusunda Mustafa Akdoğan, Bekir Açıkgöz ve Hakkı Çimen gibi isimlerle birlikte Demokrat Parti’nin Develi İlçe Teşkilatı’nı kurdu.

6 Temmuz 1946 tarihinde resmen kurulan teşkilatla birlikte Mustafa Akdoğan, partinin Develi’deki ilk kurucu başkanı olarak siyasi tarihte yerini aldı. Bu adım, Develi’de çok partili siyasi hayatın kurumsallaşması açısından önemli bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.

SİYASİ MÜCADELE VE BASKILAR

Mustafa Akdoğan’ın siyasi hayata girmesi, beraberinde çeşitli zorlukları da getirdi. Tehdit edildiği ve yakın çevresinden dışlanmaya çalışıldığı belirtilen Akdoğan, buna rağmen siyasi faaliyetlerini sürdürdü. Hatta bir gece evine dönerken kendisine zarar vermek amacıyla planlanan bir saldırıyı son anda fark ederek kurtulduğu aktarılıyor.

Yaşanan tüm baskılara rağmen siyasi mücadelesinden vazgeçmeyen Akdoğan, ilçe başkanlığı görevini bir süre yürüttükten sonra görevi Ebubekir Develioğlu’na devretti. Ancak parti yönetimindeki görevini hayatının sonuna kadar sürdürmeye devam etti.

Mustafa Akdoğan, yalnızca siyasi kimliğiyle değil, sosyal ilişkileri ve insanlarla kurduğu yakın bağlarla da tanındı. Çalışkanlığı ve toplum içindeki güçlü duruşu sayesinde halkın takdirini kazanan Akdoğan, 25 Ekim 1950 tarihinde yapılan İl Genel Meclis üyeliği seçimlerinde yüksek oy alarak seçilmeyi başardı.

14 Mayıs 1954 seçimlerinde de siyasi etkisini sürdüren Akdoğan, Ankara’da bulunan Osman Nuri Deniz’in Develi’den milletvekili seçilmesinde önemli rol oynadı.

GENÇ YAŞTA HAYATINI KAYBETTİ

Hayatı boyunca hem çalışma hayatında hem de siyasette aktif rol üstlenen Mustafa Akdoğan, Develi’de siyasi hayatın gelişmesinde öncü isimlerden biri oldu. Yerel siyasette bıraktığı izlerle anılan Akdoğan, 2 Şubat 1955 tarihinde henüz genç sayılabilecek bir yaşta hayatını kaybetti.

Mustafa Akdoğan’ın mezarı, Develi Yukarı Fenese Mezarlığı’nda bulunuyor. Develi’de siyasi teşkilatlanmanın ilk adımlarında yer alan ve ilçenin siyasi tarihine adını yazdıran Akdoğan, aradan geçen yıllara rağmen hatırlanmaya devam ediyor.

Sulama amaçlı 2015'te hizmete açılan ve Develi ovasındaki 57 bin hektarlık tarım alanının su ihtiyacını karşılayan baraj, elektrik üretiminin yanı sıra balıkçılıkta da yöre halkına ekonomik katkı sağlıyor.

Aşırı kuraklık ve bilinçsiz su tüketimi nedeniyle geçen yıl yüzde 27 doluluğa kadar gerileyen barajda gün yüzüne çıkan eski Yenice ve Çukuryurt köyleri ile Beşkardeşler ve Menengi mezraları, bu yıl artan yağışlarla doluluk oranının yaklaşık yüzde 80'e ulaşmasıyla yeniden su altında kaldı.

Bölge sakinlerinin, geçen yıl ekim ayının başında suların çekilmesiyle ilk defa sokaklarında yürüyüp, yakından görebildiği eski yerleşim yerlerindeki okul, cami ve evler, seviyenin yükselmesiyle yeniden suya gömüldü.

'Geçen Sene Son 50 Yılın En Büyük Kuraklık Dönemini Yaşadık'

Gümüşören Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) İşletme Müdürü Cemalettin Yıldız, AA muhabirine, barajdaki doluluk oranının geçen yıla göre şu an gayet iyi seviyede olduğunu söyledi.

Barajdaki doluluk oranının önemli olduğunu vurgulayan Yıldız, şöyle konuştu:

"Gümüşören Barajı,186 milyon metreküplük bir su hacmine sahiptir. Bu, genelde sulama amaçlı yapılmış bir baraj. Aynı zamanda enerji olarak da burada saldığımız bütün suyu kullanıyoruz. Yüzde 100 doluluk oranına ulaştığı zaman burada maksimum 1297 kodda su biriktirebiliyoruz. Şu anda yüzde 79-80'i dolu. Doluluk oranı yaklaşık 6-7 yıldır hiç bu seviyelere ulaşmadı. Bu sene yağmur ve kar yağışları iyi geçti. Doluluk oranının haziran ayına kadar yüzde 100 olacağına eminiz. Şu an burada 150 milyon metreküplük bir suyumuz var. Bu verimi hiç beklemiyorduk. Geçen sene son 50 yılın en büyük kuraklık dönemini yaşadık. Su yoktu. Bu sene yer altı suları hala akıyor ve devam ediyor. Yer altı suları doldu. İşte kar ve yağmurun etkisi böyle güzel bir durum oluşturdu. Yüzde 100 doluluk oranını biz haziran ayında bekliyorduk ama daha erken, mayısın ortalarında sahip olabiliriz"

Yıldız, yağışlardan barajların da olumlu etkilendiğini belirterek, "Su olmadığı zaman baraj da istediğimiz seviyede çalışmaz. 6 ay önce yüze 22-27 arasında doluluk oranına inmiştik. O zaman da çok düşük, sadece can suyu vererek çalışabildik. O da hem bize hem enerji üretimine zarar. Şu an gayet iyi. Yani ful çalışıyoruz." dedi.

'Su, Yaklaşık Bir Kilometre Yükseldi'

Yenice Mahallesi sakinlerinden Hasan Öztürk de geçen yıl sokaklarında gezdikleri eski köylerinin şimdi yeniden sular altında kaldığını dile getirdi.

Yağışların bu yıl bereketli geçtiğini anlatan Öztürk, şunları kaydetti:

"Barajdaki su, şu anki seviyesine erken ulaştı. Bu yıl yüzde 100'lük seviyeye ulaşır diye düşünüyoruz. Daha önce sadece bir kez bu seviyeye ulaştı. Baraj, bundan 5-6 ay önce çok çekilmişti, su azalmıştı. Eski köyümüzün içinde arabayla geziyorduk ama şimdi onlardan eser kalmadı. Okulumuz yıkılmadı, sadece çatıları ve bacaları gözüküyor. Caminin yarısına kadar su çıktı. Bu sene yağış çok oldu. Su, yaklaşık bir kilometre yükseldi. Haziran ayına kadar, tarımsal sulama başlayana kadar yükselmeye devam eder. Köyümüz şimdi tamamen sular altında. Yağış hepimiz için iyi"

Kerim Çalışkan ise hatıraları olsa da eski köylerinin bu yıl yeniden sular altında kalmasına sevindiklerini dile getirerek, "Bundan 5-6 ay önce buralarda, eski mahallemizin yollarında kuraklık nedeniyle gezebiliyorduk. Kış güzel geçti ve su seviyesi yükseldi. Şimdi tekrardan sular altında kaldı" ifadesini kullandı.

Yıllar Sonra Yeniden Canlandı

Çomaklı Mahallesi sınırlarında bulunan Kanlıcaöz Yaylası yakınlarındaki şelale, yaklaşık 50 yıl önceki coşkusundan zamanla uzaklaştı. Son yıllardaki kuraklık nedeniyle de 10 senedir tamamen kuruyan şelale, bu yılki kar ve yağmur yağışlarının artmasıyla yeniden coşkulu şekilde akmaya başladı.

'Eski Haline Döndü'

Çomaklı Mahallesi Muhtarı Hacı Kale, şelalenin bu şekilde aktığını hep büyüklerden duyduklarını söyledi.
Kuraklığın etkisiyle zamanla suların çekildiğini belirten Kale, şöyle devam etti:

"Burası Erciyes Dağı eteklerindeki Kanlıcaöz Yaylası'nın alt tarafında bulunuyor. Eskiden Ermenilerin yaşadığı Paklalık dediğimiz bölge. Büyüklerimizin dediğine göre, bu şelale yıllarca varlığını sürdürmüş. 10 senedir hiç akmıyordu. Yağışların artmasından dolayı eski halini aldı. Şu an babalarımızın, dedelerimizin anlattığı hale geldi. Şelalemiz coştu ve yeniden eski halini aldı. Erciyes'te eriyen karların suları da buraya geliyor. Kar da hızlı eridi. 40-50 senelik eski şelalemize kavuştuk. Şu anda buraya gelip görmek isteyenlerin sayısı da çoğaldı"

'Şelalenin Yeniden Akmaya Başlamasına Sevindik'

Bölge halkından Emrah Şensoy, şelalenin bu şekilde aktığına ilk defa şahit olduğunu dile getirdi.
Şelalenin yeniden akmasında yağışların etkili olduğunu ifade eden Şensoy, "Bu yaşıma kadar ilk defa böyle görüyorum. Son 10 yıldır hiç akmıyordu, su gelmiyordu. Gelip görmek güzel oldu. Köylü olarak şelalenin yeniden akmaya başlamasına sevindik. Bu sene rahmet çok güzeldi ve şelalemiz de yeniden aktı." dedi.

Turizm Potansiyeline Dikkat Çekildi

Salih Karataş da şelalenin turizme kazandırılmasının iyi olacağına ve yürüyüş için insanların bu rotayı tercih edebileceğine işaret etti.

İbrahim Aksoy ise şelalenin bu halini hep büyüklerinin anlattığını belirterek, "Eskiler bu şelaleden çok su aktığını anlatırlardı ama biz hiç görmemiştik. Artan yağışlarla şimdi su çoğaldı. Bu sular Sindelhöyük tarafına gidiyor. Burayı yerinde görmek daha güzel"

DEVELİ’DE PROMOSYON ANLAŞMASINA TEPKİ

Develi ilçesinde yaklaşık 1400 eğitim çalışanını kapsayan 3 yıllık banka promosyon anlaşması, kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Yapılan anlaşmanın 67 bin TL seviyesinde kalması, özellikle çevre ilçelerdeki rakamlarla karşılaştırıldığında düşük bulunarak eleştirildi.

Eğitim çalışanları, söz konusu sürecin beklentileri karşılamadığını belirterek “mağduriyet” oluştuğunu ifade etti.

SÜREÇ VE İDDİALAR

İddialara göre, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün bankalarla yürüttüğü promosyon görüşmelerinde rekabet ortamının yeterince sağlanamadığı öne sürüldü. Sürecin ağırlıklı olarak sınırlı banka seçenekleri üzerinden yürütülmesinin tekliflerin düşük kalmasına neden olduğu ifade edildi.

Eğitim çalışanları, sürecin daha geniş bankalarla yürütülmesi gerektiğini savunarak şeffaflık eleştirilerinde bulundu.

ÇEVRE İLÇELERLE PROMOSYON KARŞILAŞTIRMASI

Develi’de açıklanan 67 bin TL’lik promosyon rakamı, çevre ilçelerdeki teklifler ile karşılaştırıldığında dikkat çekti.

Yahyalı: 75 bin TL
İncesu: 82 bin TL
Pınarbaşı: 82 bin TL
Tomarza: 70 bin TL

Ortaya çıkan tablo, Develi’deki anlaşmanın diğer ilçelerin gerisinde kaldığı yönündeki eleştirileri güçlendirdi.

DEVELİ BELEDİYESİ TEKLİFİ TEPKİLERİ ARTIRDI

Öte yandan yaklaşık 200 personeli bulunan Develi Belediyesi için Halk Bankası tarafından 93 bin TL promosyon teklif edilmesi, eğitim çalışanları arasındaki tepkileri daha da artırdı.

Daha az personele rağmen daha yüksek teklif verilmesi, Milli Eğitim çalışanları açısından sürecin yeniden sorgulanmasına neden oldu.

REKABET VE SÜREÇ ELEŞTİRİLERİ

Tomarza’da Ziraat Bankası’nın daha yüksek teklif sunduğu, ancak Develi için benzer bir teklifin gelmediği yönündeki iddialar da sürecin etkin yürütülmediği eleştirilerini gündeme taşıdı.

Eğitim çalışanları, promosyon sürecinde daha güçlü bir pazarlık yapılması gerektiğini belirterek yetkililere çağrıda bulundu.

EĞİTİM ÇALIŞANLARININ TALEBİ

Eğitim çalışanları, daha yüksek promosyon beklentilerinin karşılanmamasını “ciddi mağduriyet” olarak değerlendiriyor. Sürecin yeniden gözden geçirilmesi, daha geniş banka katılımı sağlanması ve şeffaflığın artırılması gerektiği ifade ediliyor.

Develi’de açıklanan promosyon anlaşması, rakamların çevre ilçelerin gerisinde kalması nedeniyle tartışılmaya devam ediyor. Eğitim çalışanlarının tepkisi sürerken, sürecin nasıl ilerleyeceği merak konusu oldu.

MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ İÇİN ÖNEMLİ ADIM

Proje kapsamında alanında uzman kişilerin Kayseri’de manda yetiştiriciliği yapan vatandaşlarla bir araya gelerek, bilgilendirme toplantısı ve yaşanan sorunların en aza indirilmesi amaçlandı. İmza töreninde ERÜ tarafından yapılan açıklamada, “Kayseri’de manda yetiştiriciliğinin geliştirilmesine yönelik önemli bir adım daha atıldı. Kayseri milletvekili Murat Cahid Cıngı, Fakültemiz Dekanı Prof. Dr. Murat Kanbur, Kayseri Tarım ve Orman İl Müdürü Bülent Saklav, Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN) Genel Sekreteri Yunus Emre Şeker, Manda Yetiştiricileri Birliği Başkanı Ahmet Topçu ve Kayseri Tarım ve Orman İl Müdür Yardımcısı Ergün Tuğluk’un katılımlarıyla Manda Yetiştiriciliği Eğitimi Protokolü imzalandı” ifadeleri kullanıldı.

‘ÜRETİCİLERİN BİLGİ ALTYAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR’

Projenin hedeflerinin anlatıldığı açıklamada, “İmzalanan protokol kapsamında; yetiştiricilere yönelik teknik eğitimler, saha uygulamaları ve akademik destek programları hayata geçirilecek. Bölgedeki manda varlığının verimliliğinin artırılması, sürdürülebilir üretim modellerinin yaygınlaştırılması ve üreticilerin bilgi altyapısının güçlendirilmesi hedefleniyor” denildi.

DEVELİ’DE ÜRETİCİLERE EĞİTİM

Atılan imzaların ardından ekipler üretim alanında önemli ilçelerden olan Develi ilçesinde sahaya indi. Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, Oran Kalkına Ajansı, ERÜ Veteriner Fakültesi ve Kayseri İli Damızlık Manda Yetiştiricileri Birliği yetkilileri, Develi ilçesinde manda yetiştiriciliği ile uğraşan vatandaşlarla bir araya geldi. Ekipler tarafından üreticilerle bilgilendirme toplantısı yapıldı. Oluşması muhtemel risklerde üreticilerin ne gibi bir yol izlemesi gerektiği konuları aktarıldı.

‘YETİŞTİRİCİLERİMİZE YÖNELİK EĞİTİM FAALİYETİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ’

Yapılan eğitim toplantısı sonrası Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, “İl Müdürlüğümüz, Oran Kalkınma Ajansı, ERÜ Veteriner Fakültesi ve Kayseri İli Damızlık Manda Yetiştiricileri Birliği ile ortaklaşa düzenlenen "Eğitim Al(Manda) Fayda Var" projesi kapsamında konu uzmanlarımız tarafından yetiştiricilerimize yönelik eğitim faaliyeti gerçekleştirildi” ifadeleri kullanıldı.

Hayati Risk Taşıyan Hastalara Ücretsiz Hizmet Sürecek

Yapılan düzenlemeye göre, acil serviste kırmızı alanda değerlendirilen ve hayati risk taşıyan hastalar için mevcut uygulama değişmedi.

Bu kapsamda, acil müdahale gerektiren tüm hastalar, sağlık güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın ücretsiz sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam edecek.

Yeşil ve Sarı Alanlarda Ücret Alınacak

Yeni uygulama ile birlikte, acil servislerin yoğunluğunu azaltmaya yönelik önemli bir adım atıldı. Buna göre: Acil durumu bulunmayan, sağlık güvencesi olmayan vatandaşlardan, acil serviste yeşil ve sarı alanlarda yapılacak muayeneler için ücret tahsil edilecek.

Bu düzenleme, özellikle acil servislerdeki gereksiz yoğunluğun önüne geçmeyi hedefliyor.

Acil Servislerde Verimlilik Arttırılacak

Yetkililer tarafından yapılan değerlendirmelerde, uygulamanın temel amacının:

Acil servislerin daha etkin ve verimli kullanılması
Gerçek acil vakalara daha hızlı müdahale edilmesi
Sağlık sistemindeki yoğunluğun dengelenmesi olduğu vurgulandı.

Vatandaşlara Poliklinik Uyarısı

Uzmanlar ve hastane yetkilileri, acil durumu olmayan vatandaşlara önemli bir çağrıda bulundu.
Gerçek acil durumlar dışında, hastaların mümkün olduğunca poliklinik hizmetlerini tercih etmeleri gerektiği belirtildi.

Bu sayede hem sağlık hizmetlerinin kalitesinin artacağı hem de acil servislerde yaşanan yoğunluğun azalacağı ifade ediliyor.

Yargıtay’dan Köpek Saldırısı Davasında Emsal Nitelikte Onama

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir evin bahçesinde zincirsiz tutulan köpeğin saldırısında yaralanan kişiye, köpeğin sahibi tarafından 2 milyon 3 bin 657 lira tazminat ödenmesine ilişkin yerel mahkeme kararını onadı.

Dairenin kararına göre, Kayseri'de yaşayan bir kişi, Develi ilçesindeki bağ evine gittiği sırada etrafı tel örgüyle çevrili bir bahçede tasmasız duran köpeğin saldırısına uğradı.

4 Ameliyat, Yüzde 54 İş Gücü Kaybı

Vücudunun çeşitli yerlerinden yaralanan ve 4 kez ameliyat olan bu kişi, köpeğin sahibi hakkında Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde maddi ve manevi tazminat davası açtı.

Saldırı nedeniyle yüzünde sabit iz kalma riski bulunduğunu ve psikolojisinin bozulduğunu belirten davacı, köpeğin zincirinin bağlı olmaması nedeniyle sahibinin saldırıda tam kusurlu olduğunu ifade etti.

'Köpeğim Uysaldı' Savunması

Davalı ise savunmasında, köpeğin zincire bağlı şekilde tel örgüyle çevrili bahçede bulunduğunu öne sürdü.

Zinciri kıran köpeğin, tel örgünün altından çıkarak davacıya saldırdığını savunan davalı, şunları kaydetti:

"Köpeğim uysal bir hayvan. Daha öncesinde böyle bir şey yaşanmamıştı. Olaydan bir gün önce bahçemin dışında bulunan masada balta izleri gördüm. Uysal olan köpeğim birileri tarafından kızdırılmış olabilir. Ben köpeğimi zincire bağlayarak üzerime düşen özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirdim. Olayın meydana gelmesinde sorumluluğum yok."

Yükümlülükler Yerine Getirilmedi

Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, olayda kusurlu bulduğu köpeğin sahibinin 1 milyon 953 bin 657 lira maddi, 50 bin lira manevi olmak üzere 2 milyon 3 bin 657 lira tazminat ödemesine hükmetti.

Mahkemenin kararında, saldırı nedeniyle davacının yüzünde kalıcı iz oluştuğu, çalışma gücünü yüzde 54 oranında kaybettiği ve geçici iş göremezlik süresinin 4 ay olduğunun tespit edildiği aktarıldı.

Dinlenen tanık beyanlarından, köpeğin zincirinin bağlı olmadığının anlaşıldığı bildirilen kararda, davalının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinden tazminattan sorumlu olduğu vurgulandı.

Yargıtay Kararı Onadı

Temyiz üzerine dosyaya bakan Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme kararını onadı. Dairenin kararında, davalının, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Hayvan bulunduranın sorumluluğu" başlıklı 67. maddesi kapsamında olayda sorumluluğunun bulunduğu ifade edildi.

Develi’de Sağanak Yağış Hayatı Olumsuz Etkiledi

Kayseri’nin Develi ilçesinde etkili olan yoğun sağanak yağış, günlük yaşamı olumsuz etkiledi. İlçede bazı bölgelerde su baskınları yaşanırken, altyapı yetersizlikleri de yeniden gündeme geldi.

Yağışların ardından meydana gelen su taşkınları özellikle zemin ve alt katlardaki dairelerde hasara yol açtı.

Müteahhit Hatası Lağım Baskınına Neden Oldu

Edinilen bilgilere göre, Develi’de bir binanın birinci katında bulunan sıfır daire, yağış sonrası lağım sularıyla doldu. Ev sahibi, yaşanan durumun müteahhit tarafından yapılan eksik ve hatalı çalışmalardan kaynaklandığını iddia etti.

İddiaya göre, binanın altyapı sisteminde yapılan yanlış uygulamalar, yoğun yağışla birlikte kanalizasyon sularının daireye geri tepmesine neden oldu.

Sıfır Daire Kullanılamaz Hale Geldi

Yaşanan olay sonrası yeni alınan daire tamamen kullanılamaz hale geldi. Ev içerisinde ciddi hasar oluşurken, eşyaların da zarar gördüğü öğrenildi.

Hayalindeki eve kavuştuğunu düşünen vatandaşın kısa sürede böyle bir mağduriyet yaşaması, çevredeki vatandaşların da tepkisini çekti.

Mağdur vatandaş, yaşadığı sorunun giderilmesi için yetkililere çağrıda bulundu. Sorunun çözülmesini ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını talep etti.

Altyapı ve Yapı Denetimi Yeniden Gündemde

Özellikle yeni yapılan binalarda altyapı sistemlerinin doğru şekilde planlanmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekiliyor.

Yaşanan bu olay, hem müteahhitlik hizmetlerinin denetlenmesi hem de yerel altyapı sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.

Aile Yapısını Güçlendirmeye Yönelik Stratejik Proje

Develi’de sosyal yapıyı güçlendirmeyi hedefleyen DOGAP kapsamında gerçekleştirilen tanıtım ve bilgilendirme toplantısı, Develi Belediyesi Hanımeli Kafe Sosyal Tesisi’nde yapıldı. Programa Develi Belediye Başkanı Adem Şengül, Belediye Başkan Yardımcısı Şerife Dede Parlak, İlçe Milli Eğitim Müdürü Ali Arslan, Develi Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürü Hasan Kılınç ile ilçede görev yapan rehber öğretmenler katıldı.

Toplantıda projenin amacı, kapsamı ve uygulanma sürecine ilişkin detaylı bilgiler paylaşıldı.

Kurumlar Arası İş Birliğiyle Yürütülecek

Develi Belediyesi ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü iş birliğinde, Rehberlik ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda yürütülecek olan proje, geniş bir katılımcı kitlesine hitap ediyor. DOGAP yalnızca ailelere değil, aynı zamanda kamu personeline de açık olacak şekilde planlandı.

Yetkililer, projenin ilçedeki sosyal dayanışmayı artıracağını ve aile içi ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlayacağını vurguladı.

6 Haftalık Eğitim Programı

Toplam 6 hafta sürecek eğitim programı kapsamında katılımcılara;

Aile içi iletişim
Duygusal dayanıklılık
Değerler eğitimi
Teknoloji kullanımı gibi önemli başlıklarda eğitimler verilecek.

Program süresince ayrıca katılımcıların aktif şekilde yer alabileceği atölye çalışmaları ve özel eğitim modülleri de düzenlenecek. Bu sayede hem teorik hem de uygulamalı bir eğitim süreci hedefleniyor.

Toplumsal Dayanıklılığa Katkı Sağlayacak

DOGAP projesinin, bireylerin psikolojik sağlamlığını artırmasının yanı sıra, aile içi bağları kuvvetlendirerek toplumsal dayanıklılığa da önemli katkılar sunması bekleniyor. Proje ile özellikle değişen sosyal koşullara uyum sağlayabilen, bilinçli ve güçlü aile yapılarının oluşturulması amaçlanıyor.

Geçtiğimiz Yıl Hizmete Girdi

Geçtiğimiz yıl Kayseri'nin Develi ilçesinde kadınlara özel olarak hizmet vermeye başlayan Hanımeli Kafe, kısa sürede büyük ilgi görmüştü. Develi Belediyesi tarafından hayata geçirilen proje, kadınların sosyal hayata katılımını artırmayı hedeflerken, aynı zamanda erkeklerin girişinin yasak olmasıyla da dikkat çekmişti.

Kadınların sosyalleşebileceği, yeni bağlar kurabileceği ve özel günlerini kutlayabileceği kafe, çevre mahallelerden ziyaretçileri ağırlamasıyla da yoğun ilgiyle karşılaşmıştı.

Başkan Şengül Girişimci Kadınlarla Bir Arada

Develi Belediyesi’nin girişimiyle hizmete açılan ve sadece kadınlara özel olarak tasarlanan kafenin bu seferki konuğu Develi Belediye Başkanı Adem Şengül oldu. Kadın girişimcilere verdiği desteklerle dikkat çeken Başkan Şengül, belediyenin öncülüğünde ilçede farklı meslek dallarında faaliyet gösteren kadın girişimcilerle Hanımeli Kafe'de bir araya geldi.

Talep ve Sorunları Tek Tek Dinledi

Düzenlenen etkinlikte Develi’nin ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sunan kadınların azmi, üretkenliği ve başarı hikâyeleri büyük takdir toplarken, kadın girişimcilerle tek tek sohbet eden Belediye Başkanı Adem Şengül, yerel yönetimler olarak da Develi'de planlanan ve yapımı yürütülen çalışmalar hakkında bilgiler vererek kadınların görüş ve taleplerini dinledi.

‎Mobil Müze Develi’de Kapılarını Açtı

‎Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından “Al Sancağın Dalgalandığı Her Yerdir Çanakkale” sloganıyla hayata geçirilen mobil müze, Türkiye turu kapsamında Kayseri’ye ulaştı.

‎Çanakkale Savaşları’ndaki kahramanlıkların anlatıldığı mobil müze tırı, Develi Cumhuriyet Meydanı’nda vatandaşların ziyaretine açıldı. Müze içerisinde savaş dönemine ait objeler, fotoğraflar, videolar ve görsel materyaller yer alıyor.

‎Protokol ve Vatandaşlardan Yoğun İlgi

‎Mobil müze, Kayseri merkezde bulunduğu süre boyunca da yoğun ilgi gördü. Cumhuriyet Meydanı’nda sergilenen müzeyi Vali Yardımcısı Ömer Tekeş ile İl Kültür ve Turizm Müdürü Şükrü Dursun da ziyaret ederek yetkililerden bilgi aldı.

‎‎İl Kültür ve Turizm Müdürü Şükrü Dursun, bu tür tarihi etkinliklerin önemine dikkat çekerek vatandaşları müzeyi ziyaret etmeye davet etti. Ziyaretçiler ise Çanakkale Savaşları’ndan kalma objeleri yakından inceleme fırsatı buldu.

Develi'de Çanakkale Ruhu Canlandı

‎Mobil Çanakkale Müzesi bu defa da Kayseri'nin Develi ilçesinde hayat buldu. ‎Develi Belediye Başkanı Adem Şengül de Mobil Çanakkale Müzesi’ni ziyaret ederek incelemelerde bulundu. Başkan Şengül müzeyi ziyaret ederek incelemelerde bulundu.

Develi Belediye'nin resmi sitesinde yapılan açıklamada, "‎Tarihimizi yakından tanımak ve bu anlamlı deneyimi yaşamak isteyen tüm vatandaşlarımızı mobil müzemize bekliyoruz" ifadeleri yer aldı.

‎Ziyaret Saatleri

‎Mobil Çanakkale Müzesi, Develi Cumhuriyet Meydanı’nda iki gün boyunca ziyaret edilebilecek.

‎Müze, 09.00 ile 17.00 saatleri arasında vatandaşlara açık olacak. Kayseri genelinde ise toplamda 3 gün merkezde, 2 gün Develi’de hizmet vererek geniş bir kitleye ulaşmayı hedefliyor.

‎Çanakkale Savaşları’ndaki kahramanlıkları ve fedakârlıkları yeni nesillere aktarmayı amaçlayan Develi’de iki gün boyunca açık kalacak olan Mobil Çanakkale Müzesi, tüm vatandaşları bu anlamlı tarih yolculuğuna davet ediyor.

Malazgirt Rüzgarı ve Anadolu’nun Kapıları

1071’deki Malazgirt Zaferi, sadece büyük bir savaşın kazanıldığı an değil; Anadolu’nun kaderini değiştiren bir dönüm noktasıdır. Bu zaferin ardından Anadolu’ya göç eden Türkmen obalarından biri, bugün Develi olarak bilinen topraklara yerleşti. O liderin adı ise Dev Ali.

Devlerin İzini Bırakan Lider

Efsanelere göre Dev Ali, Sultan Alparslan’ın yeğeni olarak Gala Dağı’na doğru ilerlerken, atının ayak izi bugün hâlâ görülebiliyor. Bu iz, sadece bir efsane değil; bölgenin tarihine atılan kalıcı bir simge olarak anılıyor. Yukarı Develi’deki türbesi, hem yerli halkın hem de tarih meraklılarının uğrak noktası olarak ziyaret ediliyor.

Asaletin Damarlarındaki Miras

Dev Ali, Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucu boyu olan Kınık boyundan geliyordu. Soyundan gelenler ise Develioğulları olarak biliniyor ve bugün hâlâ bu mirası taşıyor. Kınık boyunun Anadolu’ya bıraktığı kültürel ve tarihsel izler, Develi’nin kimliğini şekillendiren en önemli unsurlardan biri olmaya devam ediyor.

Efsane ve Gerçek Birleşiyor

Dev Ali’nin Anadolu’ya yerleşimiyle başlayan serüven, ilçeye sadece isim vermekle kalmadı; tarih ve kültürle yoğrulmuş bir miras bıraktı. Hıdırellez’den Gala Dağı’na uzanan efsanevi yolculuğu, bugünkü Develi’nin ruhunu yansıtıyor. Ziyaretçiler, türbesini ziyaret ederek hem tarihe dokunuyor hem de Kınık boyunun izlerini hissediyor.

Bugün Develi, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda tarihî ve kültürel mirasıyla öne çıkıyor.

Develi’de Önemli Proje Hayata Geçti

Kayseri’nin Develi ilçesinde su iletim altyapısını yakından ilgilendiren önemli bir proje resmen başladı. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Kayseri Milletvekili Baki Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamayla Devlet Su İşleri’nin (DSİ) bölgede çalışmalara başladığını kamuoyuna duyurdu.

Başlatılan proje kapsamında, Develi Gıcık Tüneli Mansap Çıkışı Ana İletim Hattı’nda biriken rüsubatın temizlenmesi amaçlanıyor. Çalışmanın, bölgedeki su akışının daha sağlıklı ve verimli hale gelmesine katkı sağlaması için kollar sıvandı.

Bugün İtibariyle Başladı

Milletvekili Baki Ersoy, yaptığı açıklamada çalışmaların başlangıç tarihine de dikkat çekti. Projenin 28 Mart 2026 tarihinde sahada başlatıldığını belirten Ersoy, ilk etapta bir ekskavatör ile çalışmalara girişildiğini ifade etti.

Temizlik çalışmalarının, özellikle tarım ve sulama faaliyetleri açısından kritik öneme sahip olduğu değerlendirilirken bölgedeki çiftçiler için su iletim hatlarının sağlıklı çalışması, verimlilik açısından büyük önem taşıyor.

'Hayırlı Olsun Develi’m'

Baki Ersoy paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

“Hayırlı olsun Develi’m. Girişimlerimizle birlikte Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından Develi Gıcık Tüneli Mansap Çıkışı Ana İletim Hattı rüsubat temizliği 28 Mart 2026 tarihinde 1 ekskavatörle başlamıştır"

Başlatılan rüsubat temizliği çalışmasının tamamlanmasıyla birlikte, su iletim hattındaki tıkanıklıkların giderilmesi ve su akışının daha düzenli hale getirilmesi hedefleniyor.

Alınan bilgiye göre, Gazi Mahallesi'ndeki müstakil evde henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı. Çevredeki vatandaşların durumu fark etmesi üzerine olay, 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirildi. İhbarın ardından bölgeye itfaiye, jandarma ve sağlık ekipleri sevk edildi. Yangına hızla müdahale eden itfaiye ekipleri, alevleri kontrol altına almak için yoğun çaba harcadı.

Yangın sırasında evde bulunan M.D. isimli kadın hayatını kaybetti. Dumandan etkilenen ve yaralanan annesi R.D. ise olay yerindeki ilk müdahalenin ardından ambulansla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

Ekiplerin uzun süren çalışmaları sonucu yangın tamamen söndürülürken, evde büyük çapta maddi hasar meydana geldi. Olayın ardından güvenlik güçleri ve itfaiye ekipleri yangının çıkış nedenini belirlemek üzere inceleme başlattı.

Mera Arazisinde Yeni Çökme

Develi Ovası, Sindelhöyük Çarıklı Mezrası ve çevresinde son günlerde dikkat çeken çökme olayları ile gündemde. Özellikle Kepir Mevkisi Köprüsü yakınları ve Kanlıgöl-Çayırözü hattında, 4 km güneyde yeni bir çökme tespit edildi. Bölge halkının gözlemlerine göre bu çökme, doğal obruk veya düden oluşumunun habercisi olabilir.

Koyun Sürüsü Sahibi Tehlikeyi Fark Etti

Sindelhöyük Yağızlı bölgesinde yaşayan koyun sürüsü sahibi Nail Çobanoğlu, 15 Mart 2026 Pazar günü sürüsünü yayılımdan toplarken bir koyunun kaybolduğunu fark etti. Daha sonra kaybolan koyunun, obruk veya düden benzeri çökme oluşumuna düştüğü görüldü.

Gazeteci Nezih Ötegen’in aktardığı bilgilere göre, olay hızla köy halkına duyuruldu ve Sindelhöyük Toprak Sulama Kooperatifi Başkanı Mesut Evli ile Sultan Sazlığı Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı İrfan Ulusan tarafından yerinde inceleme yapıldı. 18 Mart 2026 Çarşamba günü bölgeye gidilerek konum ve veriler ilgili kurumlara iletildi.

Çökme Olayları Yeni Değil

Uzmanlar, bölgede daha önce de benzer çökme olaylarının yaşandığını hatırlatıyor. 2023 yılında 2-3 km uzunluğunda yarıklar oluşmuş, 2008 yılında ise sıcak su kuyusunda çökme meydana gelmişti.

Kapalı havza suyunu yer altına ileten yapılar olan düdenler ve karstik bölgelerdeki erime sonucu oluşabilecek obruklar, Develi Ovası’nda çökme riskini artırıyor. Ayrıca sulama amacıyla vurulan sondajların yer altı su havalarında oluşturduğu bacalar da bu çökme türlerine katkıda bulunabiliyor.

Yer Altı Suyu ve Arazi Dengesi Önemli

MTA ve DSİ uzmanları tarafından yapılacak bilimsel incelemeler, hem bölge halkının güvenliği hem de olası doğal afetlerin önlenmesi açısından kritik öneme sahip. Bazı uzmanlar, Develi Ovası’nın çorak arazi yapısı ve yer altı su dengesinin bozulmasının, çökme riskini artırabileceğini belirtiyor.

Bölge sakinleri, yetkililerden hızlı önlem ve bilgilendirme beklerken, bilim dünyası da obruk ve düden oluşumları hakkında yeni araştırmaların yapılması gerektiğini vurguluyor.

Develi’de Toprağa Verildi

Kayseri’nin Develi ilçesini yasa boğan bir kayıp yaşandı. Develi Süt Üreticileri Birlik Başkanı Nazif Hodul’un kardeşi Osman Hodul, genç yaşta hayatını kaybetti.

Osman Hodul için bugün öğle namazına müteakip cenaze namazı kılındı. Kılınan cenaze namazının ardından Hodul, dualar eşliğinde son yolculuğuna uğurlandı. Cenaze törenine aile yakınları, vatandaşlar ve çok sayıda seveni katıldı.
Cenazeye Adem Şengül de katılarak Hodul ailesine başsağlığı dileklerini iletti.

Cenazede Yüzyıllık Gelenek Devam Ettirildi

Osman Hodul’un cenazesinde Develi’de uzun yıllardır sürdürülen ve dededen toruna aktarılan cenaze taşıma geleneği de yaşatıldı.

Bu gelenekte, turnaların gökyüzündeki uçuş düzeni örnek alınarak cenaze V şeklinde oluşturulan bir düzenle taşındı. Cenazeyi taşımak isteyen vatandaşlar, sağ ve sol kanadın uç kısmında sıraya girdi.

Yüklenici firma, planlanan Zile Acısu maden ocağı sahasında ilk etap çalışmalarını hızla sürdürürken, Develi halkı olası çevresel etkiler konusunda endişelerini dile getirdi.

Altın Madeni İddiaları Yeniden Gündemde

Develi’de altın madeni kurulacağı iddiaları uzun süredir gündemi meşgul ediyordu. Bu iddiaların ardından, Koç Holding’in Kayseri’de kurşun maden sahası kurmak için arsa satın aldığı öne sürülmüştü. Bölge halkı, yapılacak çalışmalarla ilgili yetkililerden açıklama beklerken yeni bir gelişme yaşandı.

Çevresel Endişeler

Maden ocağının, tarihi ve doğal dokusuyla bilinen Acısu Bölgesi çevresinde yer alması planlanıyor. Bu durum, bazı vatandaşlarda doğa ve çevre üzerindeki olası olumsuz etkiler konusunda kaygı oluşturdu.

Develi halkı, yetkililerin maden projelerinin çevresel etkileri ve güvenlik önlemleri konusunda şeffaf açıklamalar yapmasını talep ediyor.

Son Olaylar Maden Çalışmalarına Dikkat Çekti

Geçtiğimiz günlerde Develi’deki çinko madeni ocağında yaşanan göçük sonucu bir işçinin hayatını kaybetmesi, bölge halkını yasa boğmuştu. Bu olay, yeni maden sahası çalışmalarının güvenlik ve hız açısından önemini bir kez daha hatırlattı.

Kayseri’de Maden Sektörü Hareketlendi

Develi ilçesinde planlanan altın madeni ve Zile Acısu maden ocağı projeleri, Kayseri’nin maden sektörü açısından dikkat çeken gelişmeleri arasında yer alıyor. Projelerin ekonomik faydaları kadar çevresel etkilerinin de yakından takip edilmesi gerektiğine vurgu yapılıyor.

Ödül Törenine Yoğun Katılım

Kayseri’nin Develi ilçesinde çekilen “Evereğin Velisi” filminin ödül töreni, Mustafa Aksu Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Programa 26. dönem Milletvekili Sami Dedeoğlu, Adem Şengül, film ekibi ve çok sayıda davetli katıldı.

Projesi Mahmud Kılınç’a, senaristliği Yaşar Adanur’a, yapımcı ve yönetmenliği ise Ali Yıldız’a ait olan “Evereğin Velisi” filmi izleyicilerden büyük beğeni topladı. Programda film ekibinin çalışmaları ve filmin ortaya çıkış süreci de anlatıldı.

'Aşık Seyrani’nin Manevi Yönünü Tanıtmak İstedik'

Programda konuşma yapan filmin yapımcı ve yönetmeni Ali Yıldız, film sürecinde yaşanan zorluklara rağmen önemli bir hedefi gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Yıldız konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Bu filme başlarken hayalimiz Aşık Seyrani’nin manevi yönünü en güzel şekilde tanıtmaktı. Çok zorluklar çektik ama nihayetinde başardık. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum"

'Seyrani Haftası Etkinlikleri Düzenleyeceğiz'

Adem Şengül ise belediye olarak film projesine başından beri destek verdiklerini belirtti. Şengül konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu filme başlarken ‘belediye olarak elimizden geleni yapacağız’ demiştik. Her şartta kardeşlerimizin yanında olduk. Bu güzel filmde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum"

Başkan Şengül ayrıca, Develi’de Seyrani Haftası etkinlikleri düzenlemeyi planladıklarını da açıkladı. Türk Cumhuriyetlerinde Aşık Seyrani üzerine çalışmalar yapan akademisyenleri ilçeye davet etmeyi hedeflediklerini belirten Şengül, o süreçte filmin özel gösteriminin de yapılabileceğini ifade etti.

Film Ekibine Ödülleri Takdim Edildi

Programda konuşma yapan 26. dönem Milletvekili Sami Dedeoğlu de film ekibini tebrik ederek emeği geçenlere teşekkür etti.

Konuşmaların ardından proje sahibi Mahmud Kılınç ve film ekibine ödülleri, Milletvekili Sami Dedeoğlu ile Develi Belediye Başkanı Adem Şengül tarafından takdim edildi. Program hatıra fotoğraflarının çekilmesiyle sona erdi.

Maden İşçisi Göçük Altında Kaldı

Olay, Develi ilçesine bağlı Havadan Mahallesi’nde bulunan çinko madeninde dün gece saat 01.00 sıralarında meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, maden sahasında henüz bilinmeyen bir nedenle göçük oluştu. Göçük sırasında madende çalışan Bayram Bostancı (50) toprak ve kaya parçalarının altında kaldı. Durumu fark eden diğer işçiler hemen yetkililere haber verdi.

Ekipler Seferber Oldu

İhbar üzerine olay yerine jandarma, itfaiye ve sağlık ekipleri sevk edildi. Bölgeye ulaşan ekipler, madende çalışan işçilerin de yardımıyla göçük altında kalan Bostancı’yı bulunduğu yerden çıkardı. Sağlık ekiplerinin olay yerinde yaptığı ilk kontrolde, Bostancı’nın hayatını kaybettiği belirlendi. Yaşamını yitiren işçinin cenazesi, otopsi işlemleri için Develi Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı.

Son Yolculuğuna Uğurlandı

Hastanede gerçekleştirilen otopsi işlemlerinin tamamlanmasının ardından Bayram Bostancı’nın cenazesi ailesine teslim edildi. Hayatını kaybeden işçi için Yeniköy Mahallesi’nde cenaze töreni düzenlendi. Kılınan cenaze namazına Bostancı’nın ailesi, yakınları, iş arkadaşları ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Kılınan cenaze namazının ardından Bayram Bostancı’nın cenazesi mahalle mezarlığında toprağa verildi.

Öte yandan, çinko madeninde meydana gelen göçüğün nedenine ilişkin yetkili kurumlar tarafından inceleme başlatıldığı öğrenildi.

Kayseri Develi’de Çinko Madeninde Göçük

Kayseri’nin Develi ilçesinde bulunan bir çinko madeninde meydana gelen göçükte 1 işçi hayatını kaybetti. Gece saatlerinde yaşanan olay bölgede büyük üzüntüye neden olurken, güvenlik ekipleri olayla ilgili geniş çaplı inceleme başlattı.

Göçük Gece Saatlerinde Meydana Geldi

Olay, gece saat 01.00 sıralarında Develi ilçesine bağlı Havadan Mahallesi’nde faaliyet gösteren çinko madeninde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre madende henüz belirlenemeyen bir nedenle göçük oluştu. Göçük sırasında madende çalışan işçilerden Bayram Bostancı (50) toprak ve kaya parçalarının altında kaldı.

Durumu fark eden diğer işçiler, vakit kaybetmeden yetkililere haber verdi. İhbar üzerine olay yerine jandarma, itfaiye ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Ekipler Seferber Oldu

Olay yerine gelen ekipler, madende bulunan işçilerin de yardımıyla göçük altında kalan Bayram Bostancı’ya ulaşmak için çalışma başlattı. Yapılan yoğun çalışmalar sonucunda Bostancı göçük altından çıkarıldı.

Sağlık ekipleri tarafından olay yerinde yapılan kontrollerde, 50 yaşındaki işçinin hayatını kaybettiği tespit edildi.

Cenazesi Hastane Morguna Kaldırıldı

Hayatını kaybeden Bayram Bostancı’nın cenazesi, gerekli incelemelerin yapılması ve otopsi işlemleri için Develi Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı.

Olayın ardından jandarma ekipleri maden sahasında güvenlik önlemleri alırken, göçüğün neden meydana geldiğinin belirlenmesi için soruşturma başlatıldı.