Ücretlerin bordroda düşük gösterilmesi nedeniyle çalışanların emeklilikten tazminata kadar birçok hakkı olumsuz etkilenebiliyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, banka aracılığı dışında yapılan maaş ödemelerine yönelik denetimlerin sıkılaştığını, kurallara uymayan işverenleri idari para cezalarının beklediğini açıkladı.
Elden Maaş Ödemelerine Yönelik Denetimler Genişletildi
Çalışanların gerçek ücretlerinin bordrolarda düşük gösterilmesi, çalışma hayatında karşılaşılan önemli usulsüzlüklerden biri olmayı sürdürüyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bazı işverenlerin çalışanlara yüksek ücret ödemesine rağmen bordrolarda asgari ücret üzerinden bildirim yaptığını belirterek, bu uygulamanın hem çalışanların sosyal güvenlik haklarını hem de kamu gelirlerini olumsuz etkilediğini ifade etti.
Karakaş, geçen yıl yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte banka aracılığıyla ücret ödeme zorunluluğunun kapsamının genişletildiğini, bu alandaki denetimlerin daha da artırıldığını söyledi.
Emekli Aylığı ve Tazminat Hesaplarını Etkiliyor
Karakaş, çalışanın gerçek kazancının resmi kayıtlara yansıtılmamasının yalnızca vergi ve prim kaybına yol açmadığını, aynı zamanda emekli aylığı, kıdem tazminatı ve sosyal güvenlik kapsamında sağlanan hakların da daha düşük hesaplanmasına neden olduğunu dile getirdi.
Bu mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla ilk önemli yasal düzenlemelerin 2008 yılında hayata geçirildiğini hatırlatan Karakaş, ücret ödemelerinde şeffaflığın esas alındığını belirtti.
Ücret ve Tazminat Ödemelerinde Banka Şartı
Karakaş'ın aktardığına göre Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu'nda yapılan düzenlemelerle ücret ve tazminat ödemelerinin banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi zorunlu hale getirildi.
Bu uygulamanın hem işverenin ödeme yaptığını kolayca ispat etmesini sağladığını hem de işçi ile işveren arasında yaşanabilecek uyuşmazlıkların önüne geçtiğini ifade eden Karakaş, büyük işletmelerde maaş süreçlerinin de daha düzenli yürütüldüğünü kaydetti.
Personelin aynı banka üzerinden maaş almasının promosyon geliri oluşturduğunu belirten Karakaş, bazı işverenlerin bu gelirleri çalışanlara yansıtmayarak kendilerine aktardığını, bunun da hakkaniyet açısından tartışma konusu olduğunu söyledi.
Kapsam Genişledi, Çalışan Sayısı Üçe İndirildi
Karakaş'ın verdiği bilgilere göre banka aracılığıyla ödeme zorunluluğu ilk olarak 2009 yılında 10 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerleri için uygulanmaya başladı. Bu sınır 2016 yılında 5 çalışana düşürüldü.
Geçen yıl yapılan son düzenlemeyle birlikte ise bünyesinde 3 ve üzeri çalışan bulunan iş yerleri de zorunluluk kapsamına alındı. Böylece gazeteciler ve gemi adamları dahil ilgili çalışan grupları için banka üzerinden ödeme uygulamasının kapsamı genişletilmiş oldu.
PTT Üzerinden Ödeme Yapılabilecek Durumlar Açıklandı
Banka şubesinin bulunmadığı yerleşim yerlerinde ücret ödemelerinin PTT aracılığıyla yapılabileceğini belirten Karakaş, ödeme belgelerinde ücret, prim, ikramiye veya telif gibi kalemlerin ayrı ayrı ve açık şekilde gösterilmesi gerektiğini söyledi.
Ödeme kayıtlarında belirsiz ifadelerin kullanılmaması gerektiğini vurgulayan Karakaş, eksik veya uygun olmayan bildirimlerin idari yaptırımlara neden olabileceğini ifade etti.
Kurallara Uymayan İşverenlere İki Ayrı Yaptırım Uygulanabilecek
Karakaş, banka sistemi dışında yapılan maaş ödemelerinde işverenlerin yalnızca tek bir yaptırımla karşılaşmayacağını belirtti. Banka aracılığıyla yapılmayan her ödeme için idari para cezası uygulanacağını ifade eden Karakaş, cezaların her çalışan ve her ay için ayrı ayrı hesaplandığını söyledi.
2026 yılı itibarıyla açıklanan ceza tutarları ise şöyle:
Normal işçi için aylık 2 bin 734 TL,
Gemi adamı için aylık 36 bin 211 TL,
Gazeteciler için aylık 45 bin 278 TL.
Karakaş ayrıca, maaş bordrosunda çalışanın ıslak imzasının bulunmaması ve ödemenin banka aracılığıyla gerçekleştirilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından fiilin niteliğine göre 396 bin 360 TL'ye kadar idari para cezası uygulanabileceğini belirtti.
Çalışan Haklarının Korunması Amaçlanıyor
Karakaş, ücretlerin resmi kayıtlar üzerinden ve mevzuata uygun şekilde ödenmesinin hem çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunması hem de kamu alacaklarının eksiksiz tahsil edilmesi açısından önem taşıdığını ifade etti.
