Okul sıralarında, teneffüslerde, okul servislerinde ve artık sosyal medya platformlarında karşılaşılan akran zorbalığı, çocukların yaşamını etkileyen önemli sorunlardan biri olarak dikkat çekiyor. Arkadaşları tarafından dışlanan, fiziksel özellikleri nedeniyle alay konusu edilen veya sürekli küçük düşürülen çocuklar, yaşadıkları sorunları çoğu zaman ailelerine ve öğretmenlerine anlatmakta zorlanıyor.
ENGELLİ ÇOCUKLAR RİSK ALTINDA
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri engelli çocuklarla ilgili oldu. Engellilik bildiren çocuklarda akran mağduriyeti oranı yüzde 32,4 olarak belirlendi. Bu oran, engellilik bildirmeyen çocuklara kıyasla belirgin şekilde yüksek. Çocukların fiziksel özellikleri, hareket kabiliyetleri veya özel gereksinimleri nedeniyle arkadaşları tarafından dışlanması, alay konusu edilmesi ya da sosyal etkinliklere dahil edilmemesi önemli bir sorun olarak değerlendiriliyor. Araştırma, okullarda farklılıkların kabul edildiği ve bütün çocukların eşit biçimde sosyal yaşama katılabildiği ortamların oluşturulmasının önemini ortaya koyuyor.
KRONİK HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLAR DA RİSK ALTINDA
Araştırmada kronik hastalığı bulunan çocuklarda akran mağduriyeti oranı yüzde 20,6 olarak belirlendi.
Sağlık sorunları nedeniyle bazı etkinliklere katılamayan, düzenli tedavi görmek zorunda olan veya fiziksel açıdan farklı ihtiyaçları bulunan çocuklar, arkadaşlarının olumsuz davranışlarıyla karşılaşabiliyor. Bu durum, okullarda kronik hastalığı bulunan çocukların ihtiyaçlarının anlaşılması ve diğer öğrencilerde empati duygusunun geliştirilmesinin önemini gösteriyor.
ZORBALIK ARTIK YALNIZCA OKULDA YAŞANMIYOR
Teknolojinin çocukların günlük yaşamında daha fazla yer edinmesiyle birlikte akran zorbalığı dijital ortama da taşındı. Sosyal medya hesaplarından hakaret etmek, küçük düşürücü fotoğraflar paylaşmak, mesaj gruplarından dışlamak ve tehdit mesajları göndermek siber zorbalığın örnekleri arasında yer alıyor.2025 yılında Türkiye'de 5 bin 491 ergenin verileriyle gerçekleştirilen başka bir bilimsel araştırmada da okul zorbalığı ile siber zorbalık arasındaki ilişki incelendi.
ÇOCUKLARIN PSİKOLOJİSİNİ ETKİLİYOR
Sürekli alay edilmek, dışlanmak veya tehdit edilmek çocukların psikolojik iyilik hâlini olumsuz etkileyebiliyor. Zorbalık mağduriyeti; kaygı, yalnızlık, özgüven kaybı ve depresif belirtilerle ilişkilendiriliyor. Çocukların okul başarısındaki düşüş, arkadaş ilişkilerinden uzaklaşma ve kendilerini değersiz hissetme gibi sorunlar da yaşadıkları mağduriyetin sonuçları arasında görülebiliyor.
AİLELERE ÖNEMLİ GÖREV DÜŞÜYOR
Akran zorbalığının önlenmesinde ailelerin ve öğretmenlerin birlikte hareket etmesi büyük önem taşıyor. Çocukların davranışlarındaki değişikliklerin takip edilmesi, yaşadıkları sorunların küçümsenmemesi ve okul rehberlik servislerinin sürece dahil edilmesi gerekiyor.
Zorbalığa uğrayan çocuğun suçlanması veya yaşadıklarını kendi başına çözmesinin beklenmesi doğru bir yaklaşım değil. Öncelikle çocuğun güvenliği sağlanmalı, olaylar dikkatle değerlendirilmeli ve ihtiyaç duyulması hâlinde psikolojik destek alınmalı. Okullarda empati, saygı, farklılıklara hoşgörü ve sağlıklı iletişim becerilerini geliştiren eğitim çalışmalarına da ağırlık verilmesi gerekiyor.
