Rakamlar tek başına bile tabloyu ortaya koyuyor. Yılbaşında asgari ücrete yapılan 5 bin 971 liralık artışın büyük bölümü enflasyon karşısında eridi.
Hesaplamalara göre temmuz ayı itibarıyla bu zammın geriye kalan kısmı yalnızca 985 lira. Merkez Bankası’nın piyasa beklenti anketindeki enflasyon tahminlerinin gerçekleşmesi halinde ise ağustos ayında bu fark tamamen ortadan kalkacak. Başka bir ifadeyle, yılbaşında yapılan artışın satın alma gücü kalmayacak.
Bu durum, çalışanların uzun süredir dile getirdiği “Maaşımıza zam geliyor ama cebimize yansımıyor” eleştirisini yeniden gündeme taşıdı.
ENFLASYON ZAMMI YUTTU
Merkez Bankası Piyasa Katılımcıları Anketi’nde temmuz enflasyonu yüzde 1,57, ağustos enflasyonu ise yüzde 1,49 olarak öngörülüyor. Bu tahminlerin gerçekleşmesi durumunda asgari ücretteki reel kayıp daha da büyüyecek.
Temmuz sonunda enflasyonun erittiği zam miktarı 5 bin 506 liraya ulaşırken, ağustos ayında bu rakam 6 bin 5 liraya çıkacak. Böylece 28 bin 75 lira olarak belirlenen asgari ücretin alım gücü, geçen yılın aralık ayındaki seviyenin de altına gerilemiş olacak.
Ekonomik göstergeler ücretin nominal olarak arttığını gösterse de market rafındaki fiyatlar, kira bedelleri ve günlük yaşam giderleri farklı bir tablo ortaya koyuyor. Vatandaş için önemli olan maaş bordrosundaki rakam değil, o maaşla ay sonunda kaç gün geçinebildiği.
GEÇİNMEK HER GEÇEN GÜN ZORLAŞIYOR
Son aylarda özellikle kira fiyatları birçok şehirde çalışanların bütçesini zorlayan en büyük etken haline geldi. Büyükşehirlerde ortalama kira bedelleri asgari ücretin önemli bir bölümünü tek başına tüketiyor. Bunun üzerine gıda fiyatları, elektrik, doğal gaz, su, internet, ulaşım ve eğitim harcamaları eklendiğinde maaşın büyük kısmı daha ayın ilk günlerinde eriyor.
Market alışverişinde aynı ürünler için her ay daha fazla ödeme yapan vatandaş, maaşına gelen artışın günlük yaşamına yansımadığını söylüyor. Tasarruf yapılabilecek alanlar daraldıkça kredi kartı kullanımı ve bireysel borçlanma da artıyor.
Ekonomi çevreleri, ücret artışlarının tek başına çözüm olmayacağını, fiyat istikrarı sağlanmadıkça alım gücündeki kaybın devam edeceğini vurguluyor. Ancak çalışanlar açısından sorun daha somut. Çünkü ay sonunda ödenmesi gereken kira, fatura ve mutfak masrafı beklemiyor.
EMEKLİ DE RAHAT NEFES ALAMIYOR
Ekonomik sıkıntı yalnızca çalışan kesimi etkilemiyor. En düşük emekli maaşının 23 bin 552 liraya yükseltilmesi de birçok emekli için geçim sorununu çözmeye yetmiyor.
Özellikle kira ödeyen emekliler açısından maaşın önemli bir bölümü daha hesaba yattığı gün barınma giderine ayrılıyor. Geriye kalan tutarla gıda, ilaç, ulaşım ve temel ihtiyaçların karşılanması ise her geçen ay daha da zor hale geliyor.
Emekli dernekleri ve uzmanlar, maaş artışlarının yüksek enflasyon nedeniyle kısa sürede etkisini kaybettiğini, gelir artışının fiyat artışının gerisinde kaldığını dile getiriyor. Emeklilerin önemli bir bölümü de aylık gelirlerinin yaşam maliyetlerini karşılamaya yetmediğini ifade ediyor.
ARA ZAM BEKLENTİSİ BİTMİŞ DEĞİL
Hükümet, yıl ortasında asgari ücrete yeni bir düzenleme yapılmayacağını açıklasa da tartışmalar sona ermiş değil. Sendikalar ve çok sayıda meslek örgütü, mevcut ekonomik koşullarda tek zam uygulamasının çalışanları korumaya yetmediğini savunuyor.
Özellikle yılın ikinci yarısında enflasyonun beklendiği gibi devam etmesi halinde ara zam taleplerinin yeniden gündeme gelmesi bekleniyor. Çünkü ücretler sabit kalırken fiyatlar artmaya devam ediyor.
KAMU HARCAMALARI DA TARTIŞILIYOR
Öte yandan ekonomik sıkıntıların yoğun şekilde hissedildiği bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmalar da sürüyor. Uluslararası organizasyonlar, güvenlik tedbirleri ve çeşitli kamu yatırımları için ayrılan bütçeler zaman zaman kamuoyunun gündemine gelirken, birçok vatandaş önceliğin geçim sıkıntısının hafifletilmesine verilmesi gerektiğini savunuyor.
Ekonomi uzmanları ise kamu maliyesinde tasarrufun yalnızca vatandaşın harcamalarını kısmasıyla değil, kamu harcamalarında da verimlilik ve önceliklendirme sağlanmasıyla mümkün olacağını ifade ediyor.
ASIL SORUN MAAŞIN MİKTARI DEĞİL, SATIN ALMA GÜCÜ
Bugün milyonlarca çalışanın ve emeklinin ortak sorunu maaşın kaç lira olduğu değil, o maaşın ay sonuna kadar yetip yetmediği.
Birkaç yıl önce temel ihtiyaçlarını karşılayabilen ücretler, bugün aynı alışveriş sepetini doldurmaya yetmiyor. Etiketler değişiyor, faturalar yükseliyor, kiralar artıyor. Maaş ise aynı hızla değerini kaybediyor.
Ekonomide rakamlar olumlu mesajlar verebilir. Enflasyonda düşüş beklentileri açıklanabilir. Ancak vatandaşın günlük hayatında belirleyici olan tek ölçü var: Pazara çıktığında filesini doldurabiliyor mu, ay sonunda cebinde para kalıyor mu?
Bugün gelinen noktada bu soruya olumlu yanıt verenlerin sayısı her geçen gün azalıyor. Asgari ücretli de emekli de aynı kaygıyı taşıyor; geçinmek her ay biraz daha zorlaşıyor.
