Emeklilerin gelir kaybı ve yaşam koşullarına ilişkin tartışmalar sürerken Meclis gündemine taşınan 3 ayrı kanun teklifi dikkat çekti. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, tekliflerde yer alan tatil desteği, aylık bağlama oranı ve intibak düzenlemesinin ayrıntılarını değerlendirdi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yeni yasama döneminin başlamasıyla birlikte emeklilerin ekonomik durumuna ilişkin düzenleme önerileri de Meclis gündemine taşındı. Muhalefet milletvekilleri tarafından sunulan 3 ayrı kanun teklifinde emeklilere yönelik ek destek, aylık bağlama oranında değişiklik ve intibak düzenlemesi öngörülüyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş da Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında söz konusu teklifleri değerlendirdi. Karakaş, düzenlemelerin yasalaşması halinde emeklilerin gelirleri ve sosyal yaşamları açısından çeşitli değişiklikler yapılabileceğini belirtti.
Emeklilere Yıllık Tatil Desteği Önerisi
Tekliflerden biri, emeklilerin dinlenme ve tatil ihtiyaçlarına yönelik bir ödeme yapılmasını öngörüyor.
Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre düzenleme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Ek 18’inci maddesinde değişiklik yapılmasını içeriyor. Teklifin kabul edilmesi halinde emeklilere her yıl haziran ayında ödeme yapılması planlanıyor.
Önerideki düzenlemeye göre:
Ödeme her yıl haziran ayında gerçekleştirilecek.
Destek tutarı net asgari ücret seviyesinde olacak.
Ödeme yalnızca Türkiye’deki dinlenme tesislerinde kullanılabilecek.
Uygulamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin esasları Sosyal Güvenlik Kurumu belirleyecek.
Karakaş, bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde emeklilerin sosyal ve kültürel faaliyetlere daha fazla katılmasına imkan sağlayabileceğini ifade etti.
Aylık Bağlama Oranında Değişiklik Gündemde
Emeklilerin maaş hesabına ilişkin ikinci başlık ise aylık bağlama oranı oldu.
Karakaş, 2008 yılının ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'la birlikte emekli aylıklarının hesaplanmasında farklı bir döneme geçildiğine dikkat çekti. Mevcut uygulamada her 360 günlük prim için aylık bağlama oranının yüzde 2 olarak hesaplandığını belirten Karakaş, bu sistemin uzun süre çalışanların emekli aylıklarına da doğrudan yansıdığını kaydetti.
Meclis'e sunulan tekliflerden birinde ise bu oranın artırılması öngörülüyor.
Teklife ilişkin Karakaş'ın aktardığı başlıca düzenlemeler şöyle:
Her 360 günlük prim için uygulanan yüzde 2'lik aylık bağlama oranının yüzde 3'e çıkarılması.
25 yıl prim ödeyen bir çalışanın aylık bağlama oranının yüzde 50 yerine yüzde 75'e kadar yükseltilmesi.
Yeni düzenlemeden önce emekli olanların aylıklarının da belirli şartlar kapsamında yeni oran üzerinden yeniden hesaplanması.
Karakaş, bu değişikliğin kabul edilmesi halinde emeklilerin aylık gelirlerinde doğrudan artış sağlayabilecek bir düzenleme olacağını belirtti.
İntibak Düzenlemesiyle Maaş Farklarının Giderilmesi Hedefleniyor
Emekliler açısından öne çıkan bir diğer teklif ise intibak düzenlemesi oldu.
Özellikle farklı dönemlerde emekli olan kişiler arasındaki maaş farklılıkları uzun süredir emeklilerin gündeminde yer alıyor. Karakaş, 2000 yılı ve sonrasında emekli olanlarla daha önce emekli olanlar arasında oluşan aylık farklarına dikkat çekerek, Meclis'e sunulan tekliflerden birinin bu konuya yönelik olduğunu aktardı.
Söz konusu düzenlemeyle 5510 sayılı Kanun'a yeni bir ek madde eklenmesi planlanıyor.
İntibak Hesabında Gösterge Sistemi Kullanılacak
Teklifte, intibak hesabında 506 sayılı Kanun'da yer alan gösterge tablosu ile memur katsayısının esas alınması öngörülüyor.
Bunun yanında aylık bağlama oranı için de alt ve üst sınırlar belirlenmesi planlanıyor. Buna göre ABO'nun yüzde 60'tan başlaması ve yüzde 85'i aşmaması öngörülüyor.
Düzenlemede emeklinin mevcut maaşının korunmasına ilişkin bir hüküm de bulunuyor. Yapılacak yeni hesaplama sonucunda ortaya çıkan tutarın mevcut aylıktan daha düşük olması durumunda, emekliye mevcut maaşının ödenmeye devam etmesi planlanıyor.
Teklifte ayrıca geriye dönük toplu ödeme yapılmaması öngörülüyor.
3 Teklif de Henüz Yasalaşmadı
Emeklilere yönelik söz konusu düzenlemeler şu aşamada kanun teklifi niteliğinde bulunuyor. Dolayısıyla tekliflerin yürürlüğe girmesi için Meclis'teki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Karakaş, değerlendirmesinde bu 3 teklifin emeklilerin gelirleri, sosyal yaşamı ve farklı dönemlerde ortaya çıkan aylık farklılıkları açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Tekliflerin komisyonlardaki görüşmelerinin ardından Genel Kurul gündemine gelmesi ve kabul edilmesi halinde düzenlemelerin yasalaşmasının önü açılacak.
