Kararla birlikte, yıllar önce ürün satışları sırasında sigorta primi kesilen ancak bu primlerin aracı şirketler veya tüccarlar tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yatırılmaması nedeniyle mağdur olan vatandaşların önü açıldı. Elinde kesinti makbuzu bulunan üreticiler, artık primlerin SGK kayıtlarına işlenmemiş olması nedeniyle emeklilik hakkından mahrum bırakılmayacak.
YARGITAY’DAN EYT SÜRECİNİ DEĞİŞTİRECEK EMSAL KARAR
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun verdiği karar, özellikle tarım sektöründe çalışan ve Bağ-Kur kapsamına dahil edilmesi gereken yüz binlerce vatandaş açısından büyük önem taşıyor.
Karara göre; ürün satışı sırasında kesilen sigorta priminin SGK’ya aktarılıp aktarılmadığının sorumluluğu vatandaşta değil, ilgili kurum ve aracı şirketlerde olacak. Vatandaşın elinde kesinti yapıldığını gösteren resmi makbuz veya belge bulunması halinde, sigortalılık başlangıcının kabul edilmesi gerektiği vurgulandı.
Böylece yıllardır süren “prim yatırılmadı” mağduriyetinin önüne geçilmiş oldu.
OLAYIN MERKEZİNDE 1994 YILINDA PAMUK SATAN BİR ÇİFTÇİ VAR
Tarihi kararın temelini oluşturan dava ise yıllar öncesine dayanıyor.
1994 yılında özel bir şirkete tonlarca pamuk satan bir çiftçi, satış sırasında kendisinden Bağ-Kur primi kesildiğini gösteren makbuzlarla mahkemeye başvurdu. Çiftçi, bu belgeleri delil göstererek sigorta başlangıç tarihinin 1994 olarak kabul edilmesini ve EYT kapsamına dahil edilmesini istedi.
Yerel mahkeme, vatandaşın ürün satışı sırasında yapılan kesintiye onay vererek sisteme dahil olma iradesini ortaya koyduğunu belirtti ve çiftçiyi haklı buldu. Ancak SGK, kesilen primlerin kurum hesaplarına aktarılmadığını savunarak karara itiraz etti.
SGK “PARA KURUMA GELMEDİ” DEDİ, DOSYA YARGITAY’A TAŞINDI
İstinaf mahkemesi, SGK’nın itirazını haklı bularak prim bedelinin kuruma fiilen yatırılmadığını gerekçe gösterdi ve çiftçinin talebini reddetti. Böylece yıllardır birçok vatandaşın yaşadığı sorun yeniden gündeme geldi.
Ancak süreç burada sona ermedi.
Dosya daha sonra Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’ne taşındı. Daire, dosyada eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı bozdu. İstinaf mahkemesinin direnmesi üzerine konu son olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önüne geldi.
“VATANDAŞ DENETİM MEMURU DEĞİL”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun verdiği nihai karar, emeklilik hukukunda yeni bir dönemin kapısını araladı.
Kurul kararında dikkat çeken ifadeler yer aldı. Vatandaşın, kesilen primlerin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını denetleme yükümlülüğünün bulunmadığı belirtildi. Şirketlerin veya aracıların yaptığı işlemleri kontrol etmenin vatandaşın görevi olmadığına vurgu yapıldı.
Kararda, primlerin tahsil edilmesi ve denetlenmesinin tamamen SGK’nın sorumluluğunda olduğu ifade edildi. Devletin denetim eksikliğinin veya aracı şirketlerin ihmallerinin faturasının vatandaşa kesilemeyeceği açık şekilde ortaya kondu.
ESKİ MAKBUZLAR EMEKLİLİĞİN ANAHTARI OLABİLİR
Kararın ardından gözler şimdi geçmiş yıllara ait ürün satış belgelerine çevrildi. Özellikle 1990’lı yıllarda tarım ürünleri satışı yapan ve satış sırasında Bağ-Kur primi kesintisi yapılan vatandaşların ellerindeki makbuzlar büyük önem kazandı.
Uzmanlara göre; ürün satış makbuzları, prim kesinti belgeleri, kooperatif kayıtları, müstahsil makbuzları gibi belgeler, sigortalılık başlangıcının ispatında kritik rol oynayabilecek.
Bu nedenle geçmiş dönem belgelerini saklayan vatandaşların SGK’ya başvurarak durumlarını yeniden değerlendirmeleri bekleniyor.
YÜZ BİNLERCE KİŞİ EYT KAPSAMINA GİREBİLİR
Kararın en dikkat çeken yönlerinden biri ise doğrudan EYT sürecini etkileyebilecek olması.
8 Eylül 1999 öncesinde sigorta başlangıcının kabul edilmesi halinde birçok vatandaş yaş şartına takılmadan emeklilik hakkı elde edebilecek. Özellikle daha önce “prim yatırılmamış” gerekçesiyle başvuruları reddedilen çiftçiler açısından yeni bir hukuki süreç başlayabilir.
Uzmanlar, kararın benzer durumda olan yüz binlerce kişi için emsal oluşturacağını belirtiyor.
HUKUKÇULAR: “EMSAL NİTELİĞİNDE TARİHİ BİR KARAR”
Sosyal güvenlik uzmanları ve hukukçular, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun kararını “çok önemli” ve “emsal niteliğinde” olarak değerlendiriyor.
Kararın yalnızca bir çiftçiyi değil, geçmiş yıllarda aynı mağduriyeti yaşayan geniş bir kesimi ilgilendirdiği ifade edilirken, özellikle tarım sektöründe kayıt ve prim işlemlerindeki düzensizlikler nedeniyle mağdur edilen vatandaşların önünün açıldığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre bu karar, sosyal güvenlik hukukunda “vatandaş lehine yorum” anlayışını güçlendiren önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
GÖZLER ŞİMDİ SGK’NIN UYGULAMASINDA
Tarihi karar sonrası gözler şimdi SGK’nın nasıl bir uygulama süreci izleyeceğine çevrildi.
Kararın ardından benzer durumda bulunan vatandaşların yeniden başvuru yapması ve reddedilen dosyaların tekrar gündeme gelmesi bekleniyor. Hukukçular ise vatandaşların ellerindeki belgeleri kaybetmeden uzman desteğiyle süreçlerini takip etmeleri gerektiğini vurguluyor.
Yargıtay’ın verdiği bu karar, yıllardır emeklilik hayali kuran binlerce tarım emekçisi için adeta bayram hediyesi niteliği taşıyor.
