Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, emeklilik ve yetim aylığıyla ilgili vatandaşların sıkça yanlış bildiği konular hakkında açıklamalarda bulundu.
Emekliler geçim mücadelesi verirken gözler sosyal güvenlik haklarında
Türkiye’de yüksek enflasyon ve ekonomik zorluklar nedeniyle emekliler düşük maaşlarla yaşamlarını sürdürmeye çalışırken, sosyal güvenlik sistemindeki bazı kurallar da vatandaşlar tarafından sıkça yanlış anlaşılıyor. Özellikle yetim aylığı alan kadınlar ile farklı sigorta statülerinde çalışanların emeklilik koşulları, en çok merak edilen konular arasında yer alıyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, bu konulara ilişkin yöneltilen soruları yanıtlayarak önemli uyarılarda bulundu.
Yetim aylığı alan kız çocuklarına önemli uyarı
Uzman Özdamar’a yöneltilen bir soruda, babasından yetim aylığı alan bir kadının prim gününü tamamladıktan sonra hem emekli maaşı hem de yetim aylığını birlikte alıp alamayacağı soruldu.
Özdamar, bu durumun mümkün olmadığını belirterek şu bilgileri paylaştı:
Yetim aylığı alabilmek için gerekli şartlardan biri, kişinin kendi adına bağlanmış bir emekli maaşının bulunmamasıdır. Bu nedenle kendi sigortalılığı üzerinden emekli aylığı bağlanan bekar, dul ya da boşanmış kız çocuklarının, anne veya babalarından aldıkları yetim aylığı kesiliyor.
Ancak burada önemli bir istisna bulunuyor. Eğer vefat eden ebeveyn Emekli Sandığı kapsamında emekli olmuşsa, SSK üzerinden emekli olan kız çocuklarının yetim aylığı kesilmeyebiliyor. Bu durumda farklı sigorta statüleri nedeniyle iki maaşın birlikte alınması mümkün olabiliyor.
1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olanlar için farklı kural
Vatandaşların en çok yanıldığı konulardan biri de “son yedi yıl kuralı”. Özdamar, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan kişiler için bu kuralın uygulanmadığını vurguladı.
Eski sistemde, emeklilik statüsü belirlenirken son yedi yıldaki primlerin çoğunluğunun hangi sigorta türünde ödendiğine bakılıyordu. Ancak 2008 sonrası sigortalılar için bu uygulama kaldırıldı.
Yeni sistemde, kişinin toplam primlerinin hangi sigorta statüsünde daha fazla olduğu dikkate alınıyor ve emeklilik o statüye göre belirleniyor.
Tarım Bağ-Kur’lular için emeklilik hesabı nasıl yapılıyor?
2013 yılında ilk kez tarım Bağ-Kur sigortalısı olan bir vatandaşın sorusunu da yanıtlayan Özdamar, SSK’ya geçiş yaparak daha erken emekli olunabileceği yönündeki düşüncenin her zaman doğru olmadığını söyledi.
2013 yılında sigorta başlangıcı olan erkek sigortalıların SSK kapsamında emekli olabilmesi için 31 Aralık 2035 tarihine kadar en az 5100 prim gününü tamamlaması ve 63 yaş şartını yerine getirmesi gerekiyor.
Buna karşılık Bağ-Kur statüsünde emeklilik için ise 5400 gün prim ödeme şartı bulunuyor.
Bu nedenle Bağ-Kur primleri daha fazla olan bir kişinin sonradan 1260 gün SSK primi ödemesi emeklilik statüsünü değiştirmiyor. Böyle bir durumda kişi yine Bağ-Kur şartlarına göre emekli oluyor ve 63 yaş ile 5400 prim günü şartını yerine getirmesi gerekiyor.
Emeklilik planı yaparken detaylara dikkat
Sosyal güvenlik mevzuatındaki farklı statüler ve tarihsel değişiklikler nedeniyle emeklilik hesapları oldukça karmaşık hale gelebiliyor. Uzmanlar, özellikle prim gün sayısı, sigorta başlangıç tarihi ve sigorta statüsünün emeklilik koşullarını doğrudan etkilediğini belirtiyor.
Bu nedenle emeklilik planı yapmadan önce kişilerin kendi sigorta durumlarını ayrıntılı şekilde incelemeleri ve gerekirse uzman görüşü almaları öneriliyor.
