Türkiye’de enflasyon oranı gerilerken marketten kiraya, günlük ihtiyaçlardan diğer harcamalara kadar birçok kalemde fiyatlar yükselmeye devam ediyor. Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, enflasyon oranındaki düşüş ile vatandaşın hissettiği hayat pahalılığı arasındaki farkı değerlendirdi. Aktaş’a göre enflasyonun düşmesi, fiyatların gerilemesi anlamına gelmiyor. Fiyatlar artmaya devam ederken yalnızca artış hızının yavaşlaması söz konusu oluyor.
ENFLASYON DÜŞERKEN FİYATLAR NEDEN ARTIYOR?
Alaattin Aktaş, enflasyon ile fiyat seviyesinin birbirinden farklı kavramlar olduğuna dikkat çekti. Yıllık enflasyonun son veride yüzde 29,73 olduğunu belirten Aktaş, yıl sonu için yüzde 28,4, sonraki üç yıl için ise sırasıyla yüzde 21, yüzde 13,5 ve yüzde 9 hedeflendiğini aktardı. Bu oranların gerçekleşmesi halinde fiyatların düşmeyeceğini belirten Aktaş, yalnızca fiyatlardaki yıllık artış hızının azalacağını ifade etti. Aktaş’a göre vatandaşın refahının artması için yalnızca enflasyonun düşmesi yeterli değil. Gelirlerin enflasyondan daha hızlı artması gerekiyor.
ENFLASYONUN DÜŞMESİ REFAHI ARTIRIYOR MU?
Aktaş, gelirlerdeki artış enflasyonun altında kaldığı sürece enflasyonun yüzde 21’den yüzde 11’e gerilemesinin bile vatandaş açısından tek başına yeterli olmayacağını belirtti. Fiyatların ulaştığı seviyenin de dikkate alınması gerektiğine işaret eden Aktaş, enflasyon oranı düşse bile daha önce gerçekleşen fiyat artışlarının ortadan kalkmadığına dikkat çekti. Bu nedenle enflasyon oranındaki düşüş ile vatandaşın alım gücündeki değişimin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.
2024’TEN 2026’YA FİYATLAR NASIL DEĞİŞTİ?
Aktaş, yazısında TÜFE üzerinden verdiği bir örnekle enflasyon oranı ile fiyat seviyesindeki farkı anlattı. Mayıs 2024’te TÜFE’nin 72 seviyesinde olduğunu belirten Aktaş, o dönemde yıllık enflasyonun yüzde 75 olduğunu hatırlattı. Aktaş’ın verdiği örneğe göre Mayıs 2024’te 72 liraya alınan bir ürünün fiyatı daha sonraki dönemde 137 liraya yükseldi. Böylece yıllık enflasyon yüzde 75’ten yüzde 29,73’e gerilemiş olsa da söz konusu ürünün fiyatı 72 liradan 137 liraya çıkmış oldu.
2029’DA ENFLASYON YÜZDE 9 OLURSA
Aktaş, yazısında 2029 için öngörülen yüzde 9 enflasyon üzerinden de karşılaştırma yaptı. Enflasyonun bu seviyeye gerilemesi halinde yıllık oranın tek haneye ineceğini belirten Aktaş, geçmiş yıllardaki fiyat seviyelerine dikkat çekti. 2015 yılında enflasyonun yüzde 8,81 olduğunu ve yıl sonundaki endeksin 8,47 seviyesinde bulunduğunu aktaran Aktaş, 2029’da yüzde 9’luk enflasyon gerçekleşmesi halinde endeksin 212,18 seviyesine ulaşacağını hesapladı. Böylece iki farklı dönemde yıllık enflasyon oranı birbirine yakın olsa bile fiyatların bulunduğu seviyenin aynı olmayacağına dikkat çekti.
Aktaş’ın değerlendirmesine göre enflasyonun düşmesi, fiyatların ucuzladığı anlamına gelmiyor. Vatandaşın alım gücü açısından asıl belirleyici olan ise gelirlerin fiyat artışlarına kıyasla nasıl değiştiği.
