Balık, içerdiği protein, omega-3 yağ asitleri ve vitaminlerle sağlıklı beslenmenin önemli bir parçası olmaya devam ediyor. Ancak su kaynaklarında bulunan ağır metallerin balıklarda birikmesi, tüketilen balığın türünü ve miktarını da önemli hale getiriyor.
Özellikle cıvanın su ekosistemlerinde mikroorganizmalar tarafından metilcıvaya dönüştürülmesi, balıklardaki ağır metal birikiminin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Besin zinciri boyunca biriken bu madde, büyük ve uzun ömürlü avcı balıklarda daha yüksek seviyelere ulaşabiliyor.
Uzmanlar ise cıva riski nedeniyle balık tüketiminden tamamen vazgeçilmemesi gerektiğini, bunun yerine cıva oranı düşük türlerin tercih edilmesinin daha doğru olduğunu belirtiyor.
BALIKLARDA CIVA NEDEN BİRİKİYOR?
Doğada bulunan inorganik cıva, su ortamındaki mikroorganizmaların etkisiyle metilcıvaya dönüşebiliyor. Bu madde, küçük canlılardan başlayarak besin zincirinin üst basamaklarına doğru taşınıyor.
Özellikle büyük, uzun ömürlü ve etobur balıklar, yaşamları boyunca beslendikleri canlılardan aldıkları metilcıvayı vücutlarında biriktirebiliyor.
Metilcıva, insanlarda beyin ve sinir sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Anne karnındaki bebekler ve küçük çocuklar ise gelişmekte olan sinir sistemleri nedeniyle bu maddeye karşı daha hassas gruplar arasında bulunuyor.
FDA VERİLERİNE GÖRE CIVA ORANI DÜŞÜK 10 BALIK TÜRÜ
SARDALYA: Küçük yapısı ve kısa yaşam döngüsüyle öne çıkan sardalya, B12 vitamini ve omega-3 bakımından zengin. Kılçığıyla birlikte tüketildiğinde kalsiyum alımına da katkı sağlıyor.
TİLAPİA: Düşük cıva seviyesiyle dikkat çeken tilapia, hafif tadı ve protein içeriğiyle öne çıkan tatlı su balıkları arasında bulunuyor.
HAMSİ: Türkiye'de en çok tüketilen balıklardan biri olan hamsi, kısa yaşam döngüsü nedeniyle düşük ağır metal birikimiyle dikkat çekiyor. Omega-3 yağ asitleri ve protein bakımından da zengin bir kaynak olarak biliniyor.
SOMON: Yüksek kaliteli protein, D vitamini, B12 vitamini ve omega-3 yağ asitleri içeren somon, FDA'nın düşük cıva grubunda yer alıyor.
YAYIN BALIĞI: Beyaz etli balıklar arasında bulunan yayın balığı, düşük cıva oranı ve protein içeriğiyle öne çıkıyor.
ALASKA MEZGİTİ: Düşük yağ ve yüksek protein içeriğiyle bilinen Alaska mezgiti, FDA'nın tüketim açısından öncelikli değerlendirdiği türler arasında bulunuyor.
ATLANTİK USKUMRUSU: Omega-3 bakımından zengin olan Atlantik uskumrusu, düşük cıva içeren türlerden biri olarak gösteriliyor. Ancak bu balığın cıva oranı yüksek olabilen kral uskumru ve İspanyol uskumrusu ile karıştırılmaması gerekiyor.
TATLI SU ALABALIĞI: Protein, omega-3 ve D vitamini içeren tatlı su alabalığı da FDA'nın tüketimini önerdiği türler arasında yer alıyor.
RİNGA: Sağlıklı yağ asitleri ve B12 vitamini bakımından zengin olan ringa, düşük cıva grubundaki yağlı balıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
MORİNA VE MEZGİT TÜRLERİ: Düşük yağ içeriğine sahip bu beyaz etli balıklar da FDA'nın düşük cıva içeren balık seçenekleri arasında bulunuyor.
