KADINLARDA VE ERGEN KIZ ÇOCUKLARINDA KANSIZLIK DAHA SIK GÖRÜLÜYOR
Anemi, özellikle doğurganlık çağındaki kadınlar ile ergenlik dönemindeki kız çocukları için önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Kadınlarda adet dönemlerinde yaşanan kan kaybı ve artan demir ihtiyacı, kansızlık riskini yükselten faktörler arasında bulunuyor.

Dr. Rashmi Ardey'in dikkat çektiği Hindistan Ulusal Aile Sağlığı Araştırması'nın (NFHS-5, 2019-2021) sonuçları da sorunun boyutunu gözler önüne seriyor. Araştırmaya göre 15-49 yaş aralığındaki kadınların yüzde 57'sinde, 15-19 yaş grubundaki kız çocuklarının ise yüzde 59,1'inde anemi tespit edildi.

Ortaya çıkan veriler, kansızlığın özellikle kadınlar açısından yakından takip edilmesi gereken bir sağlık problemi olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, erken dönemde yapılacak kontrollerin ve eksikliğin nedenine yönelik tedavinin önemini vurguluyor.


KANSIZLIK VÜCUTTA NEDEN ORTAYA ÇIKIYOR?
Anemi olarak da bilinen kansızlık, kandaki hemoglobin miktarının normal seviyelerin altına inmesiyle meydana geliyor. Alyuvarların içerisinde bulunan hemoglobin, akciğerlerden alınan oksijenin vücuttaki organlara ve dokulara ulaştırılmasında görev yapıyor.

Hemoglobin seviyesinin azalmasıyla birlikte dokuların ihtiyaç duyduğu oksijenin taşınması zorlaşabiliyor. Bunun sonucunda kişide halsizlik, enerji kaybı ve çeşitli zihinsel belirtiler ortaya çıkabiliyor.

Kansızlığa yol açabilen başlıca nedenler ise şöyle sıralanıyor:

 Demir mineralinin yetersiz olması

 B12 vitamini eksikliği

Folat (B9 vitamini) yetersizliği

Aşırı veya uzun süreli adet kanamaları

 Mide ülseri ve vücut içerisindeki kanamalar

Bazı enfeksiyon hastalıkları ve parazitler

Böbrek rahatsızlıkları ve uzun süreli kronik hastalıklar

Talasemi gibi genetik geçişli kan hastalıkları

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri, her kansızlık vakasının demir eksikliğinden kaynaklanmaması. Aneminin farklı nedenleri olabileceği için doğrudan demir takviyesi kullanmak yerine öncelikle sorunun kaynağının araştırılması gerekiyor.

SÜREKLİ YORGUNLUK VE UNUTKANLIK KANSIZLIĞIN HABERCİSİ OLABİLİR
Kansızlık herkeste aynı şekilde ortaya çıkmayabiliyor. Eksikliğin derecesi ve kişinin genel sağlık durumu, yaşanan belirtilerin şiddetini değiştirebiliyor. Bazı kişilerde yalnızca hafif bir yorgunluk görülürken bazı kişilerde günlük yaşamı zorlaştıran daha belirgin şikayetler gelişebiliyor.

Anemiyle birlikte görülebilen yaygın belirtiler arasında şunlar bulunuyor:

 Dinlenmeye rağmen geçmeyen yorgunluk ve halsizlik

 Günlük aktiviteler sırasında nefes nefese kalma

 Baş dönmesi ve baş ağrısı

 Cilt renginde solgunluk

El ve ayaklarda normalden fazla soğukluk

 Kalp atışlarında hızlanma veya düzensizlik

 Dikkati toplamakta güçlük çekme

 Unutkanlık ve zihinsel performansta azalma

 Normalden daha çabuk sinirlenme ve tahammülsüzlük

Bu şikayetlerin yalnızca kansızlığa özgü olmadığına da dikkat çekiliyor. Benzer belirtiler farklı hastalıklarda da görülebildiğinden kesin tanı için kan tahlili yapılması ve doktor değerlendirmesi gerekiyor.

ÇOCUKLARIN ÖĞRENME VE OKUL PERFORMANSINI OLUMSUZ ETKİLEYEBİLİR
Kansızlığın etkileri yetişkinlerle sınırlı kalmıyor. Özellikle gelişim çağındaki çocuklar ve ergenler, aneminin yol açabileceği zihinsel sorunlardan etkilenebiliyor.

Dikkatini derslere vermekte zorlanan, çabuk yorulan ve öğrenme sürecinde güçlük yaşayan çocuklarda kansızlık ihtimalinin de değerlendirilmesi gerekiyor. Anemi, çocukların derse katılımını ve akademik performansını olumsuz yönde etkileyebiliyor.

Yetişkinlerde ise sürekli enerji kaybı, odaklanma problemi ve sinirlilik hali çalışma hayatında verimliliğin düşmesine neden olabiliyor. Günlük sorumlulukları yerine getirmekte zorlanmak, zamanla aile ilişkileri ve sosyal yaşam üzerinde de olumsuz sonuçlar doğurabiliyor.

KANSIZLIK TEŞHİSİ İÇİN HANGİ KAN TAHLİLLERİ YAPILIYOR?
Kişinin kendisinde kansızlık belirtileri olduğunu düşünmesi, tek başına anemi tanısı konulması için yeterli olmuyor. Tanı sürecinde öncelikle tam kan sayımı, diğer adıyla hemogram testi kullanılıyor.

Hemogram sayesinde kandaki hemoglobin miktarı ve alyuvarlarla ilgili çeşitli değerler incelenerek kansızlık bulunup bulunmadığı değerlendiriliyor.

Doktorun gerekli görmesi halinde tanıyı netleştirmek ve eksikliğin kaynağını belirlemek amacıyla başka tetkikler de yapılabiliyor. Bunlar arasında:

 Ferritin ve diğer demir düzeyi testleri

 B12 vitamini ölçümü

Folat düzeyinin belirlenmesi

yer alıyor.

Yapılan incelemelerin sonuçlarına göre kansızlığın hangi nedenden kaynaklandığı belirleniyor ve kişinin ihtiyaçlarına uygun bir tedavi yöntemi planlanıyor.

KANSIZLIĞI ÖNLEMEK İÇİN BESLENME DÜZENİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Özellikle demir, B12 vitamini ve folat eksikliğine bağlı gelişen kansızlıkta beslenme alışkanlıkları büyük önem taşıyor. Vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve minerallerin yeterli miktarda alınması, bu eksikliklerin önlenmesine yardımcı olabiliyor.

Uzmanların kansızlığa karşı önerdiği beslenme alışkanlıkları şöyle:

Demir içeren gıdaları sofranızdan eksik etmeyin: Kırmızı et, mercimek, nohut, kuru fasulye, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler ve demirle zenginleştirilmiş tahıllar demir açısından önemli besin kaynakları arasında bulunuyor.

B12 vitamini kaynaklarına ağırlık verin: Et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri B12 vitamini bakımından zengin seçenekler olarak öne çıkıyor. Hayvansal gıda tüketmeyen kişilerin ise B12 ile zenginleştirilmiş ürünlere yönelmesi ve olası eksiklikler konusunda doktor kontrolünden geçmesi önem taşıyor.

Folat bakımından zengin besinleri tercih edin: Yeşil yapraklı sebzeler ve baklagiller, vücudun ihtiyaç duyduğu folatın karşılanmasına katkı sağlıyor. Bu besinlerin düzenli olarak tüketilmesi, folat eksikliğine bağlı kansızlığın önlenmesinde destekleyici olabiliyor.

Bitkisel demir kaynaklarını C vitaminiyle birlikte tüketin: C vitamini, bitkisel kaynaklardan alınan demirin vücut tarafından daha iyi emilmesine yardımcı oluyor. Bu nedenle mercimek, nohut ve yeşil sebzeler gibi demir içeren gıdaların yanında limon, portakal, mandalina ve biber gibi C vitamini kaynaklarına yer verilebilir.

Çay ve kahve tüketiminin zamanlamasına dikkat edin: Çay ve kahvede bulunan bazı bileşenler, özellikle bitkisel besinlerdeki demirin emilimini azaltabiliyor. Bu nedenle çay ve kahvenin ana öğünlerle aynı anda tüketilmemesi, öğünlerden farklı zamanlarda içilmesi öneriliyor.

DEMİR VE B12 TAKVİYESİ KULLANMADAN ÖNCE DOKTORA DANIŞIN
Kansızlıkla mücadelede demir, folik asit ve B12 vitamini takviyeleri bazı durumlarda tedavinin önemli bir parçası olabiliyor. Ancak bu ürünlerin herhangi bir kontrol yapılmadan kullanılması doğru bulunmuyor.

Uzmanlar, takviyelerin yalnızca ihtiyaç tespit edildiğinde ve doktorun önerdiği şekilde alınması gerektiğini belirtiyor. Çünkü kansızlığın altında her zaman demir eksikliği yatmıyor. Eksikliğin nedeni belirlenmeden kullanılan takviyeler, kişinin ihtiyacına uygun bir tedavi sağlamayabiliyor.

Kansızlık şüphesi bulunan kişilerin öncelikle gerekli kan testlerini yaptırması, ardından sonuçlara göre uygun tedaviye başlaması gerekiyor. Sorunun kaynağının erken dönemde belirlenmesi ve doğru şekilde tedavi edilmesi, yalnızca fiziksel sağlığın değil, zihinsel performansın ve günlük yaşam kalitesinin korunması açısından da büyük önem taşıyor.

Yorumlar
Editör
6 Şubat 2001 tarihinde Kayseri'de dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Şehit Saim Çelik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde tamamladı. Lisans eğitimini 2023 yılında Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema bölümünde tamamladı. 1 yıl Kayseri Deniz Postası Gazetesi'nde 2 yıldır Kayseri haber sitesinde çalışıyor.