Kayseri'nin Talas ilçesine bağlı Zincidere Mahallesi'ndeki Osmanlı döneminden kalma Protestan Kilisesi'nin çanı, Amerika'dan Anadolu'ya uzanan yolculuğunun ardından mübadele döneminde Atina'ya taşındı. 2025 yılında yayımlanan akademik araştırma, kilisenin inşa sürecinden papazının hayatına, kaybolan kitabesinden bugün Yunanistan'da bulunduğu belirtilen çanına kadar dikkat çekici ayrıntıları ortaya koyuyor.
Amerika'dan Kayseri'ye Uzanan Çan Yolculuğu
Kayseri'nin Talas ilçesindeki Zincidere Protestan Kilisesi, yalnızca mimarisiyle değil, sınırları aşan çan hikâyesiyle de dikkat çekiyor. Remzi Aydın'ın 2025 yılında yayımlanan akademik çalışmasına göre, 17 Ağustos 1893'te ibadete açılan kilisenin çan kulesinde başlangıçta çan bulunmuyordu.
Talas'taki American Board misyonerleri, cemaatin kilise inşası için gösterdiği çabayı takdir ederek bir çan hediye etmek istedi. Anadolu'da uygun bir çan bulunamayınca Massachusetts'ten sipariş verildi. Amerika'dan deniz yoluyla getirilen çan, Zincidere'deki kiliseye yerleştirildi ve cemaatte büyük sevinç yarattı.
Ancak çanın yolculuğu burada bitmedi. Akademik araştırmada aktarılan bilgilere göre çan, mübadele döneminde kiliseden sökülerek Atina'ya götürüldü ve Koukaki Mahallesi'ndeki İkinci Evanjelik Kilisesi'nde kullanılmaya başlandı.
151 Kişilik Cemaat, 11 Yıllık İnşaat Mücadelesi
Osmanlı arşiv belgeleri, 1891 yılında Zincidere'de 69 erkek ve 82 kadından oluşan 151 kişilik Protestan cemaatinin bulunduğunu ortaya koyuyor. Cemaat, kilise inşa edilmeden önce harap durumdaki bir evde ibadet ediyordu.
Yeni ibadethane için yaklaşık 11 yıl boyunca para biriktirildi. İnşaat çalışmalarında papaz Stephanos Şirinides önemli rol üstlendi. 1892'de verilen resmî iznin ardından kilise tamamlanarak 1893'te ibadete açıldı.
Kilisenin Kayıp Kitabesi Hâlâ Bulunamadı
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de yapının mimari geçmişi oldu. Osmanlı arşivlerinde kiliseye ait iki farklı proje çizimi bulunuyor. Ancak mevcut yapı, bu projelerin hiçbirinin birebir uygulanmış hâli değildi.
Açılış günü çekildiği değerlendirilen eski bir fotoğrafta, çan kulesinde dört-beş satırlık bir kitabenin bulunduğu görülüyor. Ancak kitabenin bugün nerede olduğu bilinmiyor.
Papazın Mezarı da Kilisenin Avlusunda
Kilisenin inşasında büyük emeği bulunan Stephanos Şirinides, 1916 yılında hayatını kaybetti. Önce kasaba dışındaki Protestan mezarlığına defnedilen Şirinides'in naaşı, iki ay sonra kilisenin ön avlusuna taşındı.
Amerika'dan Kayseri'ye, oradan Atina'ya uzanan çan hikâyesi ise Zincidere'nin geçmişini günümüze taşıyan en dikkat çekici tarihî izlerden biri olarak önemini koruyor.





