Bacaklarda ortaya çıkan ağrı ve kramp, günlük yorgunluk veya kas zorlanmasıyla ilişkilendirilebilse de bazı durumlarda atardamarların daralmasından kaynaklanabiliyor. Özellikle yürüyüş sırasında başlayan ve dinlenince azalan ağrı, bacak damarlarında kan akışının yeterli olmadığını düşündürebiliyor. Kolesterol yüksekliği, damar sertliği sürecini hızlandırabilen risk faktörlerinden biri olduğu için bu yakınmaların değerlendirilmesinde önem taşıyor. Prof. Dr. Bilal Boztosun da yüksek kolesterolün dolaşımı etkileyebileceğine ve ayak-bacak bölgesinde farklı şikâyetlere yol açabilen damar sorunlarına dikkat çekiyor.
Yürürken baldırda başlayan ağrı kolesterolle bağlantılı mı?
Bacak atardamarlarında plak birikmesi sonucunda damar çapı daralabilir ve kaslara ulaşan oksijen bakımından zengin kan miktarı azalabilir. Özellikle hareket sırasında kasların oksijen ihtiyacı arttığında kan akışının yetersiz kalması ağrıya neden olabilir. Periferik arter hastalığında görülen bu şikâyet, çoğunlukla yürürken veya merdiven çıkarken ortaya çıkıyor. Kişi durup dinlendiğinde ağrının hafiflemesi ise hastalığın tipik özelliklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Ağrı yalnızca baldırda hissedilmeyebilir. Uyluk, kalça, ayak veya bacakların farklı bölgelerinde kramp, yanma, ağırlık ve yorgunluk görülebilir. Şikâyetlerin zaman içinde daha kısa mesafelerde ortaya çıkması veya günlük hareketleri kısıtlaması, sağlık değerlendirmesini gerekli kılıyor.
Ayaklarda uyuşma ve soğukluk hangi hastalıklara işaret eder?
Ayak parmaklarında soğukluk, karıncalanma ve uyuşma, bacak damarlarındaki dolaşımın bozulmasıyla ilişkili olabilir. Bazı kişilerde bir ayağın diğerinden daha soğuk olması, cilt renginin solması veya mavimsi görünmesi de dikkat çeken değişiklikler arasında yer alıyor. İleri dolaşım bozukluğunda ayaklarda dinlenme hâlindeyken de ağrı görülebiliyor.
Ayak ve bacaklarda geç iyileşen yaralar, periferik arter hastalığının önemli belirtileri arasında bulunuyor. Kan akışının azalması, dokuların ihtiyaç duyduğu oksijen ve besin maddelerine ulaşmasını zorlaştırabiliyor. Bu durum yaraların iyileşmesini geciktirebiliyor ve enfeksiyon riskini artırabiliyor.
Ancak uyuşma veya kramp her zaman kolesterol kaynaklı damar tıkanıklığı anlamına gelmiyor. Diyabetik sinir hasarı, bel kaynaklı sinir sıkışmaları ve farklı kas-iskelet sistemi sorunları da benzer belirtiler oluşturabiliyor. Bu nedenle yakınmaların nedeni muayene ve gerekli testlerle belirlenmeli.
Damar tıkanıklığı şüphesinde hangi testler uygulanır?
Hekim, hastanın şikâyetlerini ve kalp-damar risk faktörlerini değerlendirdikten sonra bacaklardaki nabızları kontrol edebilir. Gerekli görüldüğünde ayak bileği-kol indeksi adı verilen ölçümle ayak bileği ve kol tansiyonu karşılaştırılır. Bu test, bacaklara giden kan akımında azalma olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur. Bazı hastalarda ultrason ve diğer damar görüntüleme yöntemlerine de başvurulabilir.
Kolesterol düzeylerinin belirlenmesi için ise lipid paneli yapılır. LDL, HDL, toplam kolesterol ve trigliserit değerleri birlikte değerlendirilir. Ani başlayan şiddetli bacak ağrısı, ayağın aniden soğuması veya solması, uyuşma ve hareket kaybı gibi belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
