Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma alanındaki iş birliğini düzenleyen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda önemli bir gelişme yaşandı. Üç ülke arasındaki güvenlik ve diplomasi iş birliğini kurumsallaştırmayı hedefleyen anlaşma, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu'nda görüşüldü. Yapılan görüşmelerin ardından anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi oy çokluğuyla kabul edildi.
MEKKE ANLAŞMASI TBMM DIŞİŞLERİ KOMİSYONUNDAN GEÇTİ
Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile ortak savunma alanındaki iş birliğini kapsayan Mekke Anlaşması, TBMM'deki ilk aşamalardan birini geride bıraktı.
Dışişleri Komisyonunda ele alınan kanun teklifi, yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi. Böylece Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma iş birliğinin düzenlenmesine yönelik süreçte önemli bir adım atılmış oldu.
TÜRKİYE, PAKİSTAN VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA ORTAK SAVUNMA
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında güvenlik, savunma ve diplomasi alanlarındaki iş birliğini kurumsal bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor.
Bölge ülkeleri arasındaki ortak savunmayı öngören anlaşmanın TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilmesiyle birlikte gözler Genel Kurul sürecine çevrildi.
MEKKE ANLAŞMASI TBMM GENEL KURULUNA TAŞINDI
TBMM Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edilen kanun teklifi, yasalaşma sürecinin devam etmesi için TBMM Genel Kuruluna havale edildi.
Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan ile savunma alanındaki iş birliğini düzenleyen anlaşmanın yasalaşması için Genel Kurul aşamasının tamamlanması gerekiyor.
Komisyon toplantısının açılışında konuşan Fuat Oktay, Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika'daki hassasiyetlerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini söyledi.
YENİ ÜLKELERİN KATILIMINDA TÜRKİYE'NİN ONAYI GEREKECEK
Mekke Anlaşması'nın diğer bölge ülkelerinin katılımına açık olduğunu belirten Oktay, ittifakın genişleme sürecinin belirli kurallar çerçevesinde yürütüleceğini söyledi.
Yeni üyelerin kabul edilmesi için anlaşmanın kurucu taraflarının onayının gerekeceğini ifade eden Oktay, Türkiye'nin de bu süreçte söz sahibi olacağını vurguladı.
Oktay, "İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü, çekirdek tarafların ve dolayısıyla ülkemizin onayına, rızasına ve stratejik filtresine tabi olması doğal olarak büyük ehemmiyet taşımaktadır." dedi.
MEKKE ANLAŞMASI'NIN ÜÇ TEMEL HEDEFİ AÇIKLANDI
Fuat Oktay, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmanın üç temel unsur üzerine kurulduğunu açıkladı.
Buna göre Mekke Anlaşması'nın temel hedefleri şöyle sıralandı:
Müşterek savunma mekanizmasının oluşturulması ve güçlendirilmesi.
Terörizmle kararlı ve ortak mücadele yürütülmesi.
Savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi ve iş birliğinin artırılması.
Oktay, ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak uygulanmayacağını da belirtti. Anlaşma kapsamında alınacak kararların, taraf ülkelerin anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatları ve yetkili makamlarının kararları doğrultusunda hayata geçirileceğini söyledi.
16 MADDELİK MEKKE ANLAŞMASI: BİRİNE SALDIRI HEPSİNE YAPILMIŞ SAYILACAK
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma mekanizmasının hukuki temelini oluşturan Mekke Anlaşması, toplam 16 maddeden oluşuyor.
Anlaşmanın en dikkat çeken hükümlerinden biri, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik silahlı saldırının diğer taraflara da yapılmış sayılması oldu.
Bu kapsamda üç ülke, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan tarafa askeri imkan ve kabiliyetler dahil olmak üzere destek sağlayabilecek.
Ancak söz konusu destek otomatik olarak devreye girmeyecek. Yardım ve savunma mekanizmaları, taraf ülkelerin kendi anayasal süreçleri ve ulusal mevzuatları doğrultusunda işletilecek.
ORTAK ASKERİ TATBİKAT VE TEKNOLOJİ PAYLAŞIMI YAPILABİLECEK
Komisyon toplantısında anlaşmanın ayrıntılarına ilişkin bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, Mekke Anlaşması'nın üç ülke arasındaki dostluk ilişkilerini güçlendireceğini söyledi.
Gümrükçü, anlaşmanın bölgesel güvenlik konusunda ortak sorumluluk üstlenme anlayışını yansıttığını belirterek operasyonel düzeyde kolektif caydırıcılığın artırılmasının hedeflendiğini ifade etti.
Anlaşma kapsamında uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler yapılması ve üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi öngörülüyor.
Bu çerçevede taraf ülkeler arasında karşılıklı askeri personel değişimi gerçekleştirilebilecek, ortak eğitim programları düzenlenebilecek ve askeri tatbikatlar yapılabilecek.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı desteklenirken terörle mücadelede müşterek faaliyetlerin artırılması planlanıyor. Ayrıca anlaşmanın uygulanması kapsamında ülkeler birbirlerine lojistik destek de sağlayabilecek.
"MEKKE ANLAŞMASI HERHANGİ BİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR"
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın bölgesel kamplaşma oluşturmak amacıyla hazırlanmadığını belirtti.
Mekke Anlaşması'nın tamamen savunma odaklı olduğunu ifade eden Gümrükçü, şu açıklamayı yaptı:
"Tamamen savunma odaklı olan Mekke Anlaşması herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır. Bölgesel barış ve güvenliğin sağlanması hedefini gözeten ve devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı, meşru müdafaa hariç güç kullanmama ve içişlerine müdahale etmeme ilkeleri başta olmak üzere, uluslararası hukuka saygı gösteren tüm bölge ülkelerinin katılımına açıktır."
Gümrükçü, bölgedeki sorunların çözümü için dışarıdan müdahale beklemek yerine bölge ülkelerinin ortak sorumluluk üstlenmesini sağlayacak bir güvenlik mimarisi oluşturulmasının hedeflendiğini söyledi.
TÜRKİYE'NİN NATO YÜKÜMLÜLÜKLERİ DEVAM EDECEK
Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin mevcut uluslararası savunma yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı da açıklandı.
Levent Gümrükçü, anlaşmanın NATO başta olmak üzere Türkiye'nin üyesi olduğu çok taraflı güvenlik platformlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını belirtti.
Buna göre Türkiye'nin Avrupa-Atlantik güvenlik sistemi içerisindeki yükümlülükleri devam edecek. Aynı zamanda Orta Doğu'da bölgesel savunma iş birliğinin güçlendirilmesi için yeni bir mekanizma oluşturulması hedeflenecek.
MEKKE ANLAŞMASI EN AZ 10 YIL GEÇERLİ OLACAK
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması'nda ülkelerin ittifaktan ayrılmasına ilişkin hükümler de yer alıyor.
Anlaşmaya göre taraf ülkeler, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl boyunca ittifaktan çekilemeyecek.
Bu sürenin tamamlanmasının ardından ise ülkeler, en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek.
Böylece üç ülke arasındaki ortak savunma iş birliğinin uzun vadeli bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.
ALT KOMİSYON KURULMASI ÖNERİSİ REDDEDİLDİ
TBMM Dışişleri Komisyonundaki görüşmelerde anlaşmanın incelenme sürecine ilişkin farklı görüşler de gündeme geldi.
Fuat Oktay'ın konuşmasının ardından söz alan Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Mekke Anlaşması'nın TBMM Milli Savunma Komisyonunda da görüşülmesi gerektiğini dile getirdi.
Oktay ise Milli Savunma Komisyonuna çalışma yapılması ve rapor hazırlanması amacıyla yazı gönderdiklerini ancak kendilerine herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağının bildirildiğini söyledi.
Görüşmeler sırasında Yeni Parti tarafından anlaşmanın Milli Savunma Komisyonunda ele alınması ve daha ayrıntılı incelenmesi amacıyla alt komisyon kurulması önerildi.
Söz konusu öneri, AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi.
Komisyon toplantısında milletvekillerinin anlaşmanın tümüne ilişkin lehte ve aleyhte görüşlerini dile getirdiği görüşmelerin ardından, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edildi.
