Anayasa Mahkemesi, özel öğretim kurumlarının yanıltıcı reklam yapması ve reklamlarda öğrenci resmi ya da bilgilerinin kullanılması halinde verilen idari para cezalarının tekrarı durumunda uygulanacak 5 kat artırımlı cezayı Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
26 Şubat 2026 tarihinde oyçokluğuyla alınan karar, 14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. İptal kararının yayımlandıktan 9 ay sonra yürürlüğe gireceği belirtildi. Bu süreçte ortaya çıkabilecek yasal boşluğun giderilmesi için yasama organının yeni düzenleme yapması bekleniyor.
Dava İki Mahkemenin Başvurusu Üzerine Açıldı
Söz konusu düzenleme, milletvekillerinin başvurusu ile değil, iki ayrı mahkemenin itirazı sonucu Anayasa Mahkemesi’nin gündemine taşındı.
Kırıkkale 1. Sulh Ceza Hakimliği ile Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği, bakmakta oldukları davalarda uygulanacak hükmün Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatine vararak iptal talebinde bulundu.
Her iki başvuru daha sonra birleştirildi ve esas inceleme tek dosya üzerinden gerçekleştirildi.
Öğrenci Resmi Ve Bilgileriyle Reklam Yapmak Yasaktı
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 7. maddesinde; Bakanlık onayı olmadan yerleşim planında değişiklik yapılması, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam verilmesi, reklam ve ilanlarda öğrenci resmi veya bilgilerinin kullanılması, haftalık ders çizelgelerinin izinsiz uygulanması, kanuna aykırı personel çalıştırılması ve yönetmeliklere aykırı fiiller için idari para cezası öngörülüyordu.
Kanun kapsamında söz konusu ihlaller için brüt asgari ücretin 5 katı oranında idari para cezası uygulanıyordu. Aynı fiilin tekrar edilmesi halinde ise ceza miktarı yeniden 5 kat artırılarak uygulanıyordu.
AYM’nin İptal Gerekçesi Ne Oldu?
Anayasa Mahkemesi, tekerrür sisteminin genel anlamda anayasal açıdan meşru olduğunu kabul etti. Mahkeme, özel öğretim kurumlarının belirlenen kurallar çerçevesinde faaliyet göstermesini sağlamaya yönelik kademeli cezalandırma sisteminin etkili bir denetim aracı olduğuna dikkat çekti.
Ancak Mahkeme, kanunda önemli bir eksiklik bulunduğunu belirledi. Kararda, ağırlaştırılmış cezaya neden olacak tekrar fiilleri arasında herhangi bir zaman sınırı bulunmadığı ifade edildi.
Bu nedenle aynı fiilin kaç yıl önce işlendiğine bakılmaksızın tekerrüre esas alınabildiği ve bunun da özel öğretim kurumları üzerinde sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidi oluşturduğu vurgulandı.
AYM, tekerrür için herhangi bir süre sınırı belirlenmemesinin hukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesiyle ve Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen suçta ve cezada kanunilik ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna ulaştı.
İptal Kararı Sadece Belirli Bentleri Kapsıyor
Mahkeme, yapılan başvuruların yalnızca kanunun (b) ve (d) bentleriyle ilgili olduğunu belirterek incelemeyi bu kapsamla sınırlı tuttu.
Buna göre iptal kararı;
Yanıltıcı reklam yapılması,
Öğrenci resmi veya bilgilerinin izinsiz kullanılması,
Yönetmeliğe aykırı fiillerin tekrarı halinde uygulanacak 5 kat artırımlı cezaları kapsıyor.
Diğer bentler ise davalarda uygulanma imkanı bulunmadığı gerekçesiyle inceleme dışında bırakıldı.
Özel Okullara Verilen Ceza Ne Kadar?
5580 sayılı Kanun kapsamında özel öğretim kurumlarına verilen idari para cezaları, brüt asgari ücretin 5 katı üzerinden hesaplanıyor.
2026 yılı brüt asgari ücretinin 33 bin 30 TL olması nedeniyle;
İlk ihlalde uygulanan ceza 165 bin 150 TL,
Tekrar halinde ise 825 bin 750 TL’ye kadar çıkabiliyordu.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği hüküm de tam olarak bu ağırlaştırılmış ceza uygulamasını kapsıyordu.
Karşıoy Yazılarında Farklı Değerlendirmeler Yer Aldı
Karara üyeler Muhterem İnce ile Ömer Çınar karşıoy verdi.
Karşıoy yazısında, tekerrür için ayrıca süre belirlenmesinin Anayasa’nın 2. ve 38. maddelerinin zorunlu bir gereği olmadığı savunuldu. Ceza türü ve miktarının kanunla açık şekilde belirlenmesinin yeterli olduğu, süre belirlenmesinin ise kanun koyucunun takdir yetkisinde bulunduğu ifade edildi.
AYM Üyesi Yusuf Şevki Hakyemez ise ek gerekçeyle çoğunluk görüşüne katıldı. Hakyemez, özellikle yönetmeliğe aykırılık fiillerinin kabahat tanımının doğrudan yönetmeliğe bırakılması nedeniyle ayrıca suçta ve cezada kanunilik ilkesi bakımından da Anayasa’ya aykırılık taşıdığını vurguladı.
