Sakarya Meydan Muharebesi’nin en çetin cephelerinden birine ev sahipliği yapan Ankara’nın Haymana ilçesindeki Evliyafakı Mahallesi, 105 yıldır şehitlerin hatırasını yaşatıyor. Kayseri’de de Milli Mücadele döneminde Meclisin taşınması gündeme gelirken, Ankara’nın savunmasında kritik rol oynayan Haymana’daki şehitlikler, savaşın izlerini günümüze taşıyor.
22 Gün 22 Gece Süren Savaşın İzleri Köyde
İşgalci Yunan ordusunun Ankara’ya ilerleyişini durdurmak amacıyla 23 Ağustos 1921’de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
22 gün 22 gece süren savaş sırasında cephe hattının önemli noktalarından biri haline gelen Evliyafakı Mahallesi ise çatışmaların izlerini bugün dahi taşıyor.
Savaş yıllarında çok sayıda askerin şehit olduğu bölgede, köyün neredeyse her bahçesinde şehit mezarlarının bulunduğu belirtiliyor. Köylüler, tarla ve bahçe çalışmalarında zaman zaman yeni mezarlara rastladıklarını ifade ediyor.
Edinilen bilgilere göre Evliyafakı’nda yaklaşık 600 şehidin bulunduğu tahmin ediliyor.
'Biz Onların Sayesinde Ayakta Duruyoruz'
Evliyafakı Mahallesi’nde yaşayan Ekrem Koçak, evinin avlusunda bulunan şehit mezarlarını yıllardır koruduklarını belirterek şehitlerin kendileri için taşıdığı öneme dikkat çekti.
Koçak, “Biz onların sayesinde şu anda ayakta duruyoruz. Mekanları cennet olsun, nur içinde yatsınlar. Şehitlerimizi isteseler de vermeyiz. Rahmetli babam da öyle söyledi ve vermedi. Devlet zamanında istedi. Babam, ‘Şehitlerimiz bizi koruyor, biz onları koruyoruz. Biz kimseye vermeyiz, biz kendimiz onlara bakarız.’ dedi” ifadelerini kullandı.
Koçak, annesinin de şehitlerle ilgili rüyalar gördüğünü anlatarak, köy halkının şehit mezarlarını yalnızca tarihi bir miras olarak değil, hayatlarının bir parçası olarak gördüğünü söyledi.
'Bu Köy Savaşıyla Anılan Bir Köydür'
Evliyafakı Mahallesi Muhtarı Kemal Karaduman da köyün Sakarya Meydan Muharebesi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Karaduman, köyde yaşanan çatışmaların son derece çetin geçtiğini belirterek, “Şehitlerimizle gurur duyuyoruz. Çünkü onlar bizim için canlarını verdi. Şu anda burada yatan şehitlerimiz bizim için savaştılar” dedi.
Savaşın İkiztepe’de başladığını ve Yunan askerlerinin 22 gün 22 gece bölgede kaldığını ifade eden Karaduman, çatışmaların yer yer göğüs göğüse gerçekleştiğini söyledi.
Karaduman ayrıca, Mustafa Kemal Atatürk’ün Haymana ve çevresinde önemli hatıralarının bulunduğunu belirterek, köyün tarih turizmi açısından da dikkat çektiğini dile getirdi.
'238 Yıllık Geri Çekilişin Bittiği Topraklardayız'
Haymana Belediye Başkanı Levent Koç ise bölgenin Milli Mücadele açısından taşıdığı tarihi öneme dikkat çekti.
Koç, “Türk ordusunun Viyana’dan sonraki 238 yıllık geri çekilişinin bittiği topraklardayız. 22 gün 22 gece, dünyanın en uzun meydan muharebesinin yaşandığı topraklardayız” dedi.
Haymana’nın Ankara’nın savunmasında kritik bir rol üstlendiğini belirten Koç, Meclisin Kayseri’ye taşınmasının tartışıldığı günlerde Ankara’nın düşman işgalinden korunmasında bölgenin önemli bir savunma hattı olduğunu ifade etti.
Haymana’nın Tarihi Yeniden Canlandırılacak
Haymana’nın toplum tarafından hak ettiği ölçüde tanınmadığını söyleyen Koç, bölgenin tarih turizmine kazandırılması için çeşitli projeler hazırladıklarını belirtti.
Koç, “Ankara’ya düşman askerinin gelişini engelleyen son kale Haymana’dır. Haymana hiçbir zaman işgal edilememiştir. Haymana'ya kadar gelmişler ve geldikleri gibi Haymana'dan gitmişler” diye konuştu.
Sakarya Meydan Muharebesi’nin yaşandığı alanlarda savaşın canlandırılmasına yönelik çalışmalar yapmak istediklerini belirten Koç, özellikle öğrencilerin savaşın yaşandığı bölgeleri yerinde görmesinin önemine işaret etti.
Şehitlerin Hatırası Gelecek Nesillere Aktarılacak
Sakarya Meydan Muharebesi’nin üzerinden 105 yıl geçmesine rağmen Evliyafakı’ndaki şehit mezarları, Milli Mücadele’nin ne denli ağır şartlar altında yürütüldüğünü gözler önüne seriyor.
Kayseri’nin de Milli Mücadele yıllarında taşıdığı kritik rol düşünüldüğünde, Haymana’daki bu tarihi miras yalnızca bölge halkı için değil, Anadolu’nun bağımsızlık mücadelesinin ortak hafızası açısından da önem taşıyor. Evliyafakı’nda korunan her şehit mezarı, Sakarya’da verilen mücadelenin ve Türkiye Cumhuriyeti’nin hangi şartlar altında kurulduğunun sessiz bir tanığı olarak varlığını sürdürüyor.
