TCMB tarafından yayımlanan "Reel Efektif Döviz Kuru Gelişmeleri"ne göre, 2025=100 bazlı Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazında haziranda bir önceki aya göre 0,8 puan azalarak 104,90 seviyesine geriledi. Endeks mayıs ayında 105,70 düzeyinde bulunuyordu.
Reel efektif döviz kuru, Türk lirasının enflasyon farklarından arındırılmış olarak Türkiye'nin dış ticaret yaptığı ülkelerin para birimleri karşısındaki göreli değerini gösteriyor. Endeksteki düşüş, TL'nin reel olarak değer kaybettiğine işaret ederken, yükseliş ise reel değer kazancını ifade ediyor.
Öte yandan, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazında hesaplanan Reel Efektif Döviz Kuru Endeksi haziran ayında farklı bir görünüm sergiledi. Söz konusu endeks, bir önceki aya göre 0,70 puan artarak 100,98 seviyesine yükseldi. Mayıs ayında Yİ-ÜFE bazlı endeks 100,28 olarak gerçekleşmişti.
YILLIK BAZDA TL'NİN REEL DEĞERİ ARTTI
Aylık bazda TÜFE endeksinde gerileme yaşanmasına karşın, yıllık görünümde Türk lirasının reel değerindeki artış sürdü. Buna göre, haziran ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi 7,46 puan yükseldi. Aynı dönemde Yİ-ÜFE bazlı endekste ise 2,52 puanlık artış kaydedildi.
Bu görünüm, kısa vadede reel değerde sınırlı bir zayıflamaya rağmen, Türk lirasının geçen yılın aynı ayına göre enflasyondan arındırılmış bazda daha güçlü bir seviyede bulunduğunu ortaya koydu.
DÖVİZ KURLARINDAKİ YÜKSELİŞ ENDEKSİ AŞAĞI ÇEKTİ
Merkez Bankası'nın değerlendirmesine göre, haziran ayında Türk lirası karşısında ABD doları ortalama yüzde 1,81, avro ise ortalama yüzde 0,42 oranında değer kazandı. Aynı dönemde Türkiye'de TÜFE aylık yüzde 0,99, Yİ-ÜFE ise yüzde 1,80 artış gösterdi.
TCMB, TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksini oluşturan bileşenlere ilişkin değerlendirmesinde, yurt içi tüketici fiyatlarındaki artışın endeksi yukarı yönlü desteklediğini belirtti. Buna karşın dünya TÜFE sepetindeki değişim ile nominal kur sepetindeki hareketlerin endeks üzerinde azaltıcı etki yarattığı ifade edildi.
REEL EFEKTİF DÖVİZ KURU NEDEN ÖNEM TAŞIYOR?
Reel efektif döviz kuru, Türk lirasının sadece nominal kur hareketlerine göre değil, Türkiye ile ticaret yapılan ülkeler arasındaki enflasyon farkları da dikkate alınarak hesaplanan göreli değerini ortaya koyuyor. Bu nedenle endeks, ülkenin uluslararası fiyat rekabeti açısından önemli göstergeler arasında yer alıyor.
Endeksin yükselmesi, Türk lirasının reel olarak değer kazandığını ve fiyat rekabetinin zayıflayabileceğini gösterirken; endeksin düşmesi ise TL'nin reel olarak değer kaybettiğine ve ihracatçıların fiyat rekabetinin görece güçlenebileceğine işaret ediyor.
