Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Sıfır Atık Forumu 2026 kapsamında düzenlenen “Sıfır Atık Hareketine Liderlik Eden Kadınlar” panelinde önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye’nin çevre ve iklim politikalarında Sıfır Atık Hareketi ile küresel ölçekte örnek bir model ortaya koyduğunu belirten Göktaş, Sıfır Atık Vakfı ile imzalanacak yeni iş birliği protokolü kapsamında Türkiye’nin 81 ilinde 81 kadın sıfır atık elçisi seçileceğini açıkladı.
“SIFIR ATIK HAREKETİ KÜRESEL BİR ÇEVRE VİZYONUNA DÖNÜŞTÜ”
Panelde konuşan Bakan Göktaş, iklim krizinin artık sınırları aşan küresel bir sorun haline geldiğini belirterek, üretimden tüketime kadar her alanda kararlı bir dönüşümün zorunlu olduğunu söyledi.
Türkiye’nin çevre ve iklim değişikliği politikalarında öncü bir irade ortaya koyduğunu vurgulayan Göktaş, şunları söyledi:
“Bugün Türkiye, Sıfır Atık Hareketi ile çevre ve iklim değişikliği politikalarında tüm dünyaya yön veren bir irade ortaya koyuyor. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde başlayan bu güçlü seferberlik, çoktan sınırlarımızı aştı, geldiğimiz noktada küresel bir çevre vizyonu halini aldı. Sıfır Atık, ülkemizde sadece atığı azaltma hedefi olarak kalmadı, üretimden tüketime, evden okula, belediyeden sanayiye uzanan yeni bir hayat disiplinine dönüştü.”
KADINLAR İKLİM POLİTİKALARININ MERKEZİNDE YER ALIYOR
Kadınların çevre ve iklim politikalarında daha güçlü roller üstlenmesi gerektiğine dikkat çeken Göktaş, OECD ve UNEP verilerinin de kadınların sürdürülebilirlik alanındaki etkisini ortaya koyduğunu belirtti.
Konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu:
“OECD'nin Women's Leadership in Environmental Action çalışması ne diyor? Kadının kamu karar mekanizmalarındaki varlığı, daha iddialı iklim politikalarına dönüşebiliyor. Özel sektördeki yönetim kurullarında en az yüzde 30 temsil edilmesi ise şirketlerin iklim kararlarını güçlendiriyor. UNEP, atık yönetiminde kadınların bilgisinin ve deneyiminin kritik olduğunu vurguluyor çünkü kadınlar hem hanelerde hizmetlerin temel kullanıcıları hem de sektörün doğrudan aktörleri arasında yer alıyor. OECD verileri, kadınların sürdürülebilir tüketimde daha duyarlı davrandığını gösteriyor.”
Kadınların çevre bilincinin gelecek nesillere aktarılmasında kritik rol oynadığını belirten Göktaş, bu katkının yalnızca bugünü değil geleceği de şekillendirdiğini ifade etti.
“Çünkü kadınların taşıdığı çevre bilinci, sadece bugünü korumakla kalmaz. Bu bilinç, geleceğimizin teminatı çocukların zihinlerine aktarılır, onların geleceğine taşınır. Tüm bunlar, emanet aldığımız dünya mirasının da kaderini değiştirir.”
BAKANLIK YEŞİL DÖNÜŞÜMÜ KADIN POLİTİKALARININ MERKEZİNE ALDI
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak çevre ve iklim değişikliği çalışmalarını kadınların güçlenmesine yönelik politikaların merkezine yerleştirdiklerini söyleyen Göktaş, Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çevre ve iklim değişikliğinin temel politika alanlarından biri olarak belirlendiğini açıkladı.
“Kaynakların korunduğu, toplumun doğayla uyumlandığı bir sorumluluk iklimi için çalışıyoruz. Bu kapsamda Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'mızda 2024-2028 dönemi boyunca çevre ve iklim değişikliğini temel politika alanlarımızdan biri olarak belirledik çünkü yeşil dönüşümün kadınların bilgisi, emeği, girişimciliği ve karar alma süreçlerindeki varlığıyla daha kalıcı sonuçlar üreteceğine inanıyoruz.”
Kadın girişimcilerin çevre dostu üretim ve yeşil ekonomi alanında önemli başarılar elde ettiğini belirten Göktaş, bu çalışmaları desteklemeye devam ettiklerini söyledi.
“Biz de özellikle kadın girişimciliğini, bu yeni ekonominin güçlü taşıyıcılarından biri haline getirmek için çalışıyoruz. TÜBİTAK işbirliğiyle temiz teknoloji alanında faaliyet gösteren kadın girişimcilere destek vermeyi sürdürüyoruz. Diğer bir yandan, Kadının Güçlenmesi Koordinasyon Kurulumuz bünyesinde 'İklim Değişikliği, Çevre ve Kadınların Rolü Alt Komitesini oluşturduk. Bu alt komiteyle, kadınların yeşil dönüşümdeki rolünü güçlendirecek somut adımları ortaya koyduk.”
“KADINLARLA ATIKSIZ SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM” PROJESİ HAYATA GEÇİRİLİYOR
Bakanlık tarafından çevre ve iklim okuryazarlığını yaygınlaştırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Göktaş, yeni projelerin de devreye alınacağını açıkladı.
“Öte yandan, 'Kadınlarla Atıksız Sürdürülebilir Yaşam' Projemizi hayata geçiriyoruz çünkü şu gerçeğin farkındayız: Su ve enerji tasarrufu, atığın kaynağında ayrıştırılması, karbon ayak izinin azaltılması gibi başlıklar, artık gündelik hayatın sorumluluk alanına girmiş durumda.”
İklim politikalarında sosyal adalet vurgusu
İklim değişikliğinin toplumun tüm kesimlerini aynı şekilde etkilemediğini vurgulayan Göktaş, kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engellilerin çevresel krizlerden daha farklı düzeylerde etkilendiğini söyledi.
“Kadınlar, çocuklar, engelliler, yaşlılar ve aileler, çevresel krizler karşısında farklı risklerle karşılaşabiliyor. Bu nedenle iklim politikalarını tasarlarken sosyal adalet perspektifini gözetmek zorundayız. Şu bir gerçek, çevre politikalarının başarısı, sadece emisyon oranlarıyla veya geri dönüşüm kapasitesiyle ölçülemez. Bu politikaların insan hayatına, ailelere, kadınların güçlenmesine ve yerel toplulukların dayanıklılığına nasıl yansıdığı da en az bunlar kadar önemli.”
Bu kapsamda yeni bir saha araştırması yürütüldüğünü açıklayan Bakan Göktaş şöyle konuştu:
“Böylece kadınların iklim kaynaklı risklerden nasıl etkilendiğini analiz etmeyi hedefliyoruz. Şu an 4 ilimizde saha araştırmaları yapıyoruz. Söz konusu araştırmanın, önümüzdeki dönemde geliştireceğimiz politikalara güçlü bir zemin oluşturacağına inanıyoruz.”
SOSYAL HİZMETLERDE SIFIR ATIK UYGULAMALARI YAYGINLAŞIYOR
Bakanlık bünyesindeki sosyal hizmet kuruluşlarında da sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırıldığını belirten Göktaş, ADEM, SODAM ve Vefa Programı kapsamında yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi verdi.
“Bugün 580 ADEM ve 89 SODAM projesinde sıfır atık doğrultusunda faaliyetler yürütüyoruz. Vefa Programı kapsamında ise 132 bin 880 haneye hizmet sunuyoruz. ADEM ve SODAM'larda eğitim alan kadınların, sıfır atık bilincini hanelerine ve çevrelerine taşımasını önemsiyoruz. Bu kapsamda 7 bin ADEM personeline eğitim verdik. Kadın konukevlerinden hizmet alan kadınlara sıfır atık, geri dönüşüm ve karbon ayak izi farkındalığı eğitimleri veriyoruz. Sosyal hizmet personelimizin alandaki bilgi ve kapasitesini artırarak vatandaşlarımıza sunduğumuz hizmetleri daha da geliştiriyoruz. THY ile birlikte anlamlı bir işbirliğine hayat verdik. Ankara ve İstanbul'daki huzurevlerimiz ile engelsiz yaşam merkezlerinde 'Engelsiz Tasarımlarla İleri Dönüşüm Projesi'ni yürütüyoruz. THY'nin kumaş ve kağıt gibi atık malzemeleri ileri dönüşüm anlayışıyla yeniden değerlendiriyoruz. Bu süreci, engelli bireylerimiz ve yaşlılarımız için hem sosyal katılımı hem de çevre bilincini güçlendiren kıymetli bir adım olarak görüyoruz.”
TÜRKİYE’NİN 81 İLİNDE 81 KADIN ELÇİ SEÇİLECEK
Bakan Göktaş, Sıfır Atık Vakfı ile imzalanacak yeni protokolün detaylarını paylaşırken, Türkiye genelinde kadınların çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki liderliğini güçlendirecek önemli adımlar atılacağını duyurdu.
“Burada şu soru önem kazanıyor: Peki, biz ne yapacağız? Kadınlara yönelik eğitimlerle yerelde farkındalığı artıracağız. İklim uyum çalışmalarını daha güçlü bir zemine taşıyacağız. Sıfır atığı, kadınların ekonomik güçlenmesini destekleyen bir model olarak ele alacağız. Türkiye'nin tamamında bir kadın sıfır atık elçisi belirleyeceğiz. Kadın kooperatiflerimizle atık malzemelerin ekonomik değere dönüşmesini destekleyeceğiz. Anne-çocuk atölyeleriyle sıfır atık bilincini küçük yaşlardan itibaren güçlendireceğiz. Bu proje aracılığıyla 1 milyon kadına ulaşacak ve eğitim verecek, sürdürülebilirlik için ülke çapında bir hareket oluşturacağız. Birlikte daha yeşil, daha güçlü ve daha dirençli toplumlar inşa edeceğiz. Birlikte gelecek nesillere daha temiz bir dünya ve daha umut dolu bir gelecek bırakacağız ve birlikte Sıfır Atık Hareketi'nin tohumlarını yalnızca ülkelerimizin dört bir yanına değil insanlığın ortak vicdanına da ekeceğiz.”
COP31 VURGUSU: TÜRKİYE’NİN KÜRESEL ROLÜ GÜÇLENECEK
Sürdürülebilir bir geleceğin kadınların katkısı olmadan inşa edilemeyeceğini vurgulayan Bakan Göktaş, Antalya’da düzenlenecek COP31’in Türkiye’nin uluslararası iklim diplomasisindeki konumunu daha da güçlendireceğini söyledi.
“Türkiye, Sıfır Atık Hareketi ile bütün dünyaya güçlü bir çağrı yapmıştır. Daha adil, daha yaşanabilir ve daha sürdürülebilir bir gelecek mümkündür. Bu çağrının kalıcı olması için yerelden küresele uzanan kadın liderliğini çok kıymetli buluyoruz. Bizler, sıfır atık ve yeşil kalkınma yolculuğunda kadınların emeğini, bilgisini ve liderliğini güçlendirmeye devam edeceğiz.”
