ABD'de cuma günü yaşanan teknik sorun, ülkenin hava ulaşımında geniş çaplı aksaklığa yol açtı. FAA'nın güvenlik gerekçesiyle verdiği kalkış durdurma kararı, iç hatların yanı sıra uluslararası uçuşların planlamasını da etkiledi. Hava sahasının yeniden açılmasıyla birlikte uçuş trafiği kademeli olarak hareketlenirken, havalimanlarında biriken yolcu ve uçak trafiğinin düzenlenmesi için ek zamana ihtiyaç duyuldu.
ABD hava sahası ne zaman yeniden açıldı?
ABD'de uçak kalkışlarını durduran ülke çapındaki karar 13 Kasım Cuma günü akşam saatlerinde kaldırıldı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava sahasının ABD Doğu Saati'yle 20.15'te yeniden açıldığını duyurdu. Türkiye'de saat farkı nedeniyle bu gelişme 14 Kasım Cumartesi günü 04.15'e karşılık geldi.
Kısıtlamanın kaldırılmasıyla havayolu şirketleri uçuşlarını yeniden planlamaya başladı. Ancak FAA'nın kararından etkilenen uçakların ve mürettebatın farklı havalimanlarında kalması nedeniyle bütün seferlerin aynı anda başlaması mümkün olmadı. Bazı yolcuların uçuşları yeni saatlere alındı, bazı seferler ise iptal edildi.
Duffy, operasyonların normale dönmesinin zaman alacağını belirterek yolcuların havayolu şirketlerinden gelecek duyuruları takip etmesini istedi. Uçuş programlarının yeniden oluşturulması, yalnızca teknik arızanın giderilmesine değil, uçak ve ekiplerin uygun konumlara taşınmasına da bağlı bulunuyor.
Uçuşların durdurulmasına hangi teknik sorun yol açtı?
FAA'nın kararına hava trafik kontrol merkezlerindeki iletişim sistemlerinde yaşanan kesinti neden oldu. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, 13 Kasım günü saat 15.36 civarında radar ve iletişim altyapısında kararsızlık meydana geldiğini açıkladı. Anahtar cihazlar ile yönlendiricilerin yoğun veri yükü altında tutarsız bilgiler üretmesi, hava trafik yönetiminde sorun oluşturdu.
Hava trafik kontrolörleri, uçakların güvenli biçimde yönlendirilmesi için radar verilerine ve pilotlarla kesintisiz iletişime ihtiyaç duyuyor. Bu sistemlerde yaşanan aksaklık, uçuşların güvenli şekilde sürdürülmesini zorlaştırabiliyor. FAA bu nedenle yeni kalkışları durdurdu. Yetkililer, sistemin bütünüyle devre dışı kalmadığını ve havadaki uçakların güvenli inişlerinin sağlandığını bildirdi.
Siber saldırı ihtimali araştırıldı mı?
Kesintinin ardından siber saldırı ihtimali de gündeme geldi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, olayın bir siber saldırıdan kaynaklandığına ilişkin kanıt bulunmadığını açıkladı. Yetkililer ilk değerlendirmelerde teknik arızaya işaret ederken incelemelerin sürdüğünü belirtti. Bu nedenle olayın siber saldırı olarak nitelendirilmesini sağlayacak doğrulanmış bir açıklama yapılmadı.
Uçuşlar ne zaman tamamen normale dönecek?
Hava sahasının açılması, uçuş programlarının hemen eski haline gelmesini sağlamadı. FlightRadar24 verilerine göre 13 Kasım'da 6 bin 600'den fazla sefer iptal edildi, 8 bin 600 civarında uçuşta gecikme yaşandı. Bu ölçekteki aksamanın ardından havayolu şirketlerinin uçakları ve mürettebatı yeniden planlaması gerekiyor.
Özellikle aktarmalı uçuşlarda bir seferdeki gecikme, sonraki bağlantıların da kaçırılmasına neden olabiliyor. Bu nedenle ABD'de seyahat edecek yolcuların uçuş bilgilerini güncel olarak kontrol etmesi gerekiyor. Havayolu şirketlerinin seferleri kademeli biçimde düzene sokması beklenirken, normal kapasiteye dönüşün birkaç günü bulabileceği değerlendiriliyor.
