Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard Üniversitesi Broad Enstitüsü araştırmacılarının yaptığı çalışma sonucunda yapay zeka ile virüs genomları bulundu. . Yapay zekanın oluşturduğu yüzlerce aday arasından en iyi duran 302 tasarım laboratuvar ortamında testi gerçekleştirildi ancak 16’sının işlevsel olduğu test edildi.
DOĞADA OLMAYAN VİRÜSLER BULUNDU
Doğada bulunmadığı bilinen virüsleri üretmek için yapay zeka ilk kez kullanıldı. Ulaşılan sonuca göre bulunan bu virüsün yeni bir dönüm noktası olduğu belirtildi. Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Brian Hie açıklamasında "Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor" ifadelerini kullandı. Çalışmalar sonucunda elde edilen virüslerin insanlar üzerinde bir tehdit oluşturup oluşturmadığı merak konusu oldu.
YAPAY ZEKA’NIN GELDİĞİ SON NOKTA
Araştırmacılar, yapay zeka modellerini virüsler, bakteriler, bitkiler ve insanlardan elde edilen geniş kapsamlı genetik kodlarla eğitti. Ardından sistem, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden bakteriyofaj adı verilen virüsleri tasarlayacak şekilde geliştirildi seçilerek laboratuvar ortamında sentezlendi.
YAPAY ZEKÂNIN ÜRETTİĞİ VİRÜSLER İNSANLAR İÇİN TEHLİKELİ Mİ?
Günümüzde teknolojinin gelişimi her zaman bir merak uyandırmakta, yapay zekâyla üretilen bu virüs soru işaretleri oluşturuyor ancak yapılan deneylerde bu tasarımlardan 16'sının birçok türü insan ve hayvanların bağırsaklarında doğal olarak bulunan E. Coli adı verilen, bazı türlerinin ciddi enfeksiyonlara yol açtığı bakteriyi öldürdüğü belirtildi. Yapay zekanın sürece dâhil olmasıyla birlikte belirli bakterilere karşı etkili olabilecek yeni bakteriyofajların daha hızlı tasarlanabileceği değerlendiriliyor.
GÜNLÜK YAŞAM DİLİNE BENZİYOR
ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer çalışan yapay zeka teknolojisini kullanarak yaptıkları araştırmada Evo1 ve Evo2 olarak adlandırdığı yapay zeka modellerinin, virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildiği belirtildi. Bu model kelimeler kullanmak yerine genetik dizileri analiz ederek günlük yaşamın dilini öğrenip tahmin ettiği belirtildi.
Laboratuvar deneylerinde başarılı sonuç veren 16 virüsün E. coli bakterilerini etkili şekilde hedef alabildiği görüldü.
Çalışmanın sonuçları yapay zekanın biyoloji alanındaki kullanımının geldiği noktayı ortaya koyarken, teknolojinin güvenliği ve tıbbi kullanım alanlarının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunuyor.
YAPAY ZEKA FAYDALI MI?
Yapay zekanın günümüzdeki yerinin artmasıyla birlikte riskler de beraberinde geldiği düşünülmekte. Yapılan bu çalışmayla doğada bulunmayan virüslerin ortaya çıkmasıyla antibiyotik direnciyle mücadele ettiği belirtildi. Genetik verilerin sadece analizini yapmakla kalmayıp işlevi olan genom tasarlayabilmesi teknolojiyi gelecekte ne tür gelişmeler getireceğini gündeme getiriyor. Bu gelişimler bize yapay zekanın sağlık alanında sağlayacağı faydaların olacağının önemini anlatıyor.
Uzmanlar, elde edilen sonuçların yapay zekanın yeni bakteriyofajların insan hücresine değil bakterilere saldıran virüs geliştirilmesinde önemli bir araç olabileceğini, ilerde genetik bozuklukların tedavisinde kullanabilir olma ihtimalinin bulunduğunu ve yöntemin gelecekte antibiyotik direncine karşı alternatif tedavilerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğine dikkat çekti.
Edanur Özbek
