Enerji piyasası analiz şirketi Energy Aspects’in değerlendirmesine göre Avrupa, yılın son çeyreğinde günlük yaklaşık 510 bin varillik jet yakıtı açığıyla karşı karşıya kalabilir. Buna karşılık ABD’de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise 419 bin varillik arz fazlası öngörülüyor.
AVRUPA UÇAK YAKITI STOKLARI 7 YILIN DİBİNDE
Avrupa’nın en önemli petrol ve depolama merkezlerinden Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki uçak yakıtı stokları gerilemeye devam ediyor. 10 Eylül ile sona eren haftada bölgedeki jet yakıtı stokları 454 bin tona düşerek son 7 yılın en düşük seviyesine indi. Ortadoğu’dan gelen rafine ürün akışındaki azalma, Avrupa’nın daha uzak pazarlardan tedarik arayışına yönelmesine neden oluyor.
ASYA’DAN GELEN YAKIT AVRUPA AÇIĞINI KAPATMAYA ÇALIŞIYOR
Kpler verilerine göre Güney Kore’den Avrupa’ya yapılan jet yakıtı sevkiyatları eylül ayında günlük 129 bin varile yükseldi. Bu rakam, Ekim 2022’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Güney Kore’nin temmuz ayındaki jet yakıtı üretimi de yaklaşık 13,89 milyon varille son 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak Asya’dan Avrupa’ya yönelen ilave sevkiyatlar, bölgedeki arz dengesini de sıkılaştırıyor.
AVRUPA’NIN ALTERNATİF KAYNAK ARAYIŞI SÜRÜYOR
ABD, Kanada ve Nijerya, Avrupa’nın jet yakıtı tedarikinde öne çıkan diğer kaynaklar arasında yer alıyor. Reuters verilerine göre Nijerya’daki Dangote Rafinerisi, 2026 yılının ikinci çeyreğinde Avrupa’ya günlük yaklaşık 80 bin varil jet yakıtı gönderdi. Bu sevkiyatların Avrupa’daki açığın önemli bölümünü karşıladığı belirtildi.
DİZEL VE JET YAKITI REKABETİ FİYATLARI ETKİLİYOR
Jet yakıtı ve dizel, rafinerilerde aynı “orta distilat” ürün grubunda bulunuyor. Bu nedenle rafinerilerin üretim tercihleri iki yakıt piyasasını doğrudan etkileyebiliyor. Avrupa’da dizel fiyatlarında yaşanan yükselişin ardından rafinerilerin üretim dengesi daha kritik hale gelirken, jet yakıtındaki arz sıkışıklığı da yakından takip ediliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel rafineri üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 5 milyon varil/gün daha düşük kaldığını, Orta Doğu, Rusya ve Asya’dan jet yakıtı ihracatının ise yıllık bazda yaklaşık 670 bin varil/gün azaldığını hesaplıyor.
HAVAYOLU MALİYETLERİ ÜZERİNDE BASKI OLUŞTURABİLİR
Uçak yakıtı, havayolu şirketlerinin en önemli maliyet kalemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yakıt fiyatlarında yaşanabilecek kalıcı yükseliş, şirketlerin operasyon maliyetlerini artırabilir. Bu durumun bilet fiyatları ve havacılık sektörünün kârlılığı üzerinde etkileri olabileceği değerlendiriliyor. Türkiye’de de havayolu şirketlerinin maliyetleri açısından küresel jet yakıtı fiyatları yakından takip edilirken, enerji piyasasındaki gelişmeler ulaşım maliyetleri açısından önemini koruyor.
