Dokuz günlük Kurban Bayramı tatilinin ardından iş yaşamına ve günlük rutine dönüşte yaşanan isteksizlik, yorgunluk ve dikkat dağınıklığının doğal bir süreç olduğunu belirten uzmanlar, bu durumun psikolojide “tatil sonrası sendromu” ya da “tatil sonrası adaptasyon süreci” olarak tanımlandığını ifade ediyor. Necmettin Erbakan Üniversitesi (NEÜ) Travma Uygulama ve Araştırma Merkezi Uzman Psikoloğu Beyza İshakoğlu Alaçam, uzun tatiller sonrasında birçok kişinin çalışma düzenine yeniden uyum sağlamakta güçlük çektiğini söyledi. Tatil döneminde beynin daha esnek ve rahat bir düzene alıştığını belirten Alaçam, günlük sorumlulukların yeniden başlamasının kısa süreli uyum sorunlarına neden olabileceğini dile getirdi.
‘BEYİN ADAPTE OLAMIYOR’
Dokuz günlük bayram tatilinin ardından yeniden normal yaşama dönüş sürecini değerlendiren Uzman Psikolog Beyza İshakoğlu Alaçam, "Alarm sesiyle uyanmak, trafiğe girmek, iş kıyafetlerini giymek açık konuşmak gerekirse bu süreç pek çoğumuz için pek de kolay ilerlemeyecek. Bugünlerde birçok kişiden benzer cümleler duyarız; ‘hiç işe gidesim yok.' Öncelikle iyi haber şu, yalnız değilsiniz. Aslında tembel veya yetersiz de değilsiniz. Çünkü psikolojide biz bu duruma tatil sonrası sendromu ya da tatil sonrası adaptasyon süreci diyoruz. Hissedilen o isteksizlik ve adaptasyon güçlüğü diyoruz. Aslında beynin rutin değişiminde verdiği oldukça doğal bir tepki. Tatilde beynimiz daha esnek bir düzene alışıyor. Uyku saatleri değişiyor, sorumluluklar azalıyor, sosyal hayat artıyor, haliyle beyin daha fazla rahatlama ve keyif hissi yaşamaya başlıyor. Tatil bittiğinde ise bir anda alarm sesleri, trafik, mailler, sorumluluklar, çocukların okul düzeni, o yoğun tempo geri geliyor. Beyin bu hızlı geçişe de bir anda adapte olamıyor ve kısa süreli bir direnç gösterebiliyor. O yüzden insanlar işe geri döndüklerinde dikkat dağınıklığı, isteksizlik, yorgunluk, hatta bazen kaygı ve mutsuzluk yaşayabiliyorlar" dedi.
Uzmanlara göre tatil sonrası dönemde yaşanan bu belirtiler çoğu zaman geçici oluyor ve birkaç gün içerisinde normale dönüyor.
‘KÜÇÜK ADIMLAR MOTİVASYONU YENİDEN KAZANDIRIYOR’
Tatil dönüşünde yapılan en büyük hatalardan birinin ilk günden yüksek performans beklemek olduğunu vurgulayan Alaçam, zihinsel uyum sürecine zaman tanınması gerektiğini söyledi. Alaçam, "Buradaki en büyük hata tatilden döner dönmez kendimizden yüzde 100 performans beklemek. Oysa zihnimizin de belli bir adaptasyona ihtiyacı var. İlk birkaç günü ısınma süreci gibi görmek gerekiyor. Uyku düzenini toparlamak, küçük hedeflerle başlamak, ‘neden bu kadar isteksizim' diye kendimizi suçlamamamız çok çok önemli. Çünkü aslında motivasyon bekleyince gelen bir şey değil, harekete geçtikçe oluşabilen bir şey. Küçük adımlar atmak, o yapılacaklar listesinde hedeflere odaklanıp adım adım ilerlemek beynin ben tekrar üretkenim moduna geçmesine oldukça yardımcı oluyor" şeklinde konuştu.
Uzmanlar, yapılacak işleri öncelik sırasına koymanın ve gerçekçi hedeflerle ilerlemenin adaptasyon sürecini kolaylaştırdığına dikkat çekiyor.
‘RUH SAĞLIĞINI SADECE TATİLLERE BIRAKMAYIN’
Modern yaşamın yoğun temposunun insanların zihinsel olarak yıpranmasına neden olduğunu ifade eden Alaçam, tatillerin bu yükü kısa süreli hafiflettiğini ancak kalıcı çözüm olmadığını belirtti.
"Bir de insanlardan şunu çok duyuyoruz; ‘Tatil çok güzeldi, gerçek hayata dönmek istemiyorum.' Aslında burada mesele sadece tatilin güzelliği de değil, günlük hayatın ne kadar yorucu hale geldiği ile de ilgili. Çünkü modern yaşamda insanlar, hepimiz aslında sürekli bir şeylere yetişmeye, bir şeylere hazır hale gelmeye çalışıyoruz. Tatilde de biraz nefes alabilen zihnimiz tekrar o yoğun tempoya dönerken doğal olarak zorlanıyor. Ruh sağlığını sadece yılda bir yapılan tatillerle toparlamaya çalışmak yerine, çünkü bu çok sürdürülebilir değildir, insanların günlük yaşamlarında da kendilerine iyi gelen küçük alanlar oluşturmaları gerekiyor. Ne gibi; kısa molalar, sosyal temaslar, hobiler, dinlenme alanları oluşturmaları gerekiyor. Çünkü aslında ruh sağlığı sadece zor zamanlarda değil, günlük yaşamın içinde de korunmalı. Biz de travma uygulama ve araştırma merkezi olarak çocuk, ergen ve yetişkin alanında hem yüz yüze hem de online psikolojik destek hizmetleri veriyoruz. Eğer kişinin yaşadığı bu motivasyon kaybı, stres ya da uyum sorunları günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemeye başladıysa profesyonel destek alması süreci çok daha sağlıklı yönetmesine yardımcı olabilmekte" diye konuştu.
Uzmanlar, tatil sonrası yaşanan uyum sorunlarının uzun sürmesi ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi halinde profesyonel destek alınmasının önem taşıdığını vurguluyor.
