Sosyal Güvenlik Kurumu, yapılan yasal düzenleme sonrasında emekli maaşlarından SGK borçlarının otomatik olarak tahsil edilmesine yönelik uygulamanın usul ve esaslarını belirledi. Yeni sistemle birlikte belirli borçlar için icra takibi ya da emeklinin onayı aranmadan maaşlardan kesinti yapılabilecek.
Emekli Maaşlarında Yeni Uygulama Resmen Yürürlüğe Girdi
Emekli gelir ve aylıklarına ilişkin önemli bir düzenleme hayata geçirildi. Yasal değişikliğin ardından Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilerin maaşlarından yapılacak borç kesintilerine ilişkin uygulama esaslarını netleştirdi. Buna göre belirli kapsamda SGK borcu bulunan kişilerin aylıklarından, herhangi bir icra süreci işletilmeden ve ayrıca muvafakat alınmasına gerek duyulmadan doğrudan kesinti yapılabilecek.
Yeni düzenlemeyi değerlendiren Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, uygulamanın kapsamı, kesinti oranları ve borç türlerine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Kesinti Oranı Yüzde 10 Olarak Uygulanacak
İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, SGK'dan gelir veya aylık alan kişilerin kendilerine ya da hak sahibi oldukları kişiler üzerinden oluşan prim borçları artık maaşlardan otomatik şekilde tahsil edilecek.
Mevzuatta maaştan yapılabilecek kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlenmesine rağmen, uygulamada standart kesinti oranı yüzde 10 olacak. Bu süreçte SGK'nın icra takibi başlatmasına gerek kalmayacak ve borçlunun ayrıca onayı da aranmayacak.
Kimlerin Maaşından Kesinti Yapılabilecek?
Yeni uygulama kapsamında farklı gelir ve aylık grupları kesinti kapsamına alındı. Buna göre;
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar, Malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve emekli aylığı alanlar, maaş bağlandıktan sonra genel sağlık sigortası prim borcu ortaya çıkan emekliler, çalışırken hayatını kaybeden sigortalının eşi, çocukları ile anne ve babası gibi hak sahipleri, ölüm aylığı alan ve kendi adına SGK borcu bulunan hak sahipleri, otomatik maaş kesintisi uygulaması kapsamında değerlendirilecek.
Karakaş, vefat eden sigortalının geçmiş dönem prim borçlarının ölüm aylığından tahsil edileceğini, ölüm aylığı alan hak sahibinin kendi borcunun da kendi maaşından kesileceğini belirtti.
Bir kişinin birden fazla gelir veya aylık alması halinde ise her bir ödeme üzerinden ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti uygulanabilecek. Ancak borçlu kişiyle hak sahipliği bulunmayan yakınların maaşlarından herhangi bir tahsilat yapılmayacak. Borç yalnızca borçlu adına bağlanan gelir veya aylıktan karşılanacak.
Hangi Gelir ve Aylıklar Kesinti Kapsamında?
SGK'nın uygulayacağı otomatik tahsilat sistemi;
Sürekli iş göremezlik geliri,
Ölüm geliri,
Yaşlılık aylığı,
Malullük aylığı,
Vazife malullüğü aylığı,
Ölüm aylığını kapsayacak.
Bu Maaşlardan Kesinti Yapılmayacak
Düzenleme bazı ödeme türlerini ise kapsam dışında bırakıyor. Buna göre;
Başarılı sporculara bağlanan aylıklar, Terör ve terörle mücadele nedeniyle ödenen aylıklar, Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları, otomatik kesinti uygulamasından muaf tutulacak.
Maaştan Hangi Borçlar Tahsil Edilecek?
Yeni sistemde öncelikli olarak genel sağlık sigortası prim borçlarının tahsil edilmesi öngörülüyor. Bunun yanında; Genel sağlık sigortası prim borçları, 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı sigortalılık, topluluk sigortalılığı ve tarım sigortalılığı borçları, Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları, 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki zorunlu sigortalılık borçları, 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlanmalar, ilgi devamı ve intibak tashihlerinden kaynaklanan borçlar, maaştan kesinti yoluyla tahsil edilebilecek.
Birden fazla borç bulunması halinde zaman aşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Borç sıralamasında ise önce genel sağlık sigortası, ardından isteğe bağlı ve tarım sigortalılığı borçları, daha sonra Bağ-Kur ve son olarak Emekli Sandığı kapsamındaki borçlar dikkate alınacak.
Öte yandan nafaka borçlarının tahsilatı, SGK alacaklarından önce gerçekleştirilecek.
Fazla Ödemeler Öncelikli Olarak Tahsil Edilecek
SGK'nın daha önce yaptığı fazla veya yersiz ödemeler nedeniyle oluşan borçlar bulunuyorsa, öncelikle bu alacaklar maaştan kesilecek. Bu işlemin tamamlanmasının ardından diğer prim borçlarının tahsilatına geçilecek.
Aynı kişiye ait birden fazla borç türünün bulunması halinde ise kesinti işlemleri eş zamanlı olarak yürütülebilecek.
Kesintiye İtiraz Hakkı Bulunuyor
Otomatik kesinti uygulamasıyla karşılaşan vatandaşlar için itiraz yolu da açık tutuldu.
Genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikamet adresinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya ilgili sosyal güvenlik merkezine yapılabilecek.
Diğer prim borçlarına yönelik itirazlar ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine iletilecek. Başvurunun reddedilmesi durumunda vatandaşların yargı yoluna başvurma hakkı da devam edecek.
