Türkiye’de milyonlarca emekli, emekli maaşı alırken yeniden çalışma hayatına girip giremeyeceğini ve bu durumda maaşının kesilip kesilmeyeceğini merak ediyor. İsa Karakaş, emekli aylığı ile birlikte çalışmanın mümkün olduğu durumları ve dikkat edilmesi gereken kritik noktaları açıkladı.
Emekliler Çalışırken Maaş Almaya Devam Edebilir mi?
Türkiye’de yaklaşık 17 milyon emekli bulunuyor ve birçok kişi emekli olduktan sonra yeniden çalışarak gelirini artırmak istiyor. En çok sorulan soruların başında ise “Çalışırsam emekli maaşım kesilir mi?” geliyor.
Sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliler, bazı şartları yerine getirdikleri takdirde hem emekli maaşı alıp hem de çalışarak ikinci bir gelir elde edebiliyor. Bu noktada devreye giren sistem ise Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulaması.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, özellikle 2008 yılı Ekim ayından önce sigortalı olan kişilerin emekli aylıklarından vazgeçmeden özel sektörde çalışmaya devam edebileceğini belirtiyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir detay bulunuyor.
Karakaş’a göre işveren tarafından SGK’ya verilen işe giriş bildirgesinde “SGDP” seçeneği işaretlendiği sürece emeklinin aylığı kesilmiyor. Böylece kişi hem emekli maaşını almaya devam ediyor hem de çalıştığı iş yerinden maaş elde edebiliyor.
Çalışan Emekliler Daha Az Prim Ödüyor
Emekli olarak çalışmanın bir diğer avantajı ise prim kesintilerinin daha düşük olması. Normal çalışanlardan yapılan prim kesintileri ile emeklilerden kesilen prim oranları arasında önemli fark bulunuyor.
Karakaş’ın verdiği bilgilere göre:
Emekli olmayan çalışanlardan işsizlik sigortası ve SGK primi dahil yaklaşık yüzde 15 kesinti yapılıyor.
Emekli çalışanlardan kesilen prim oranı ise bu tutarın yaklaşık yarısı seviyesinde kalıyor.
Örneğin brüt 60 bin TL maaşla çalışan bir emeklinin maaşından yaklaşık 4 bin 500 TL SGDP kesintisi yapılıyor. Aynı maaşla emekli olmayan bir çalışanda ise kesinti yaklaşık 9 bin TL seviyesine ulaşıyor.
Öte yandan işveren tarafında ise emekli çalışan için yaklaşık yüzde 24,75 oranında prim ödemesi söz konusu oluyor. Bu sistem sayesinde çalışan emekliler, iş kazası veya meslek hastalığı gibi durumlarda SGK’nın sağladığı sosyal güvenlik yardımlarından da yararlanabiliyor.
Kamu Kurumlarında Çalışacak Emekliler Dikkat
Özel sektörde uygulanan esnek çalışma imkânı kamu kurumları için geçerli değil. İsa Karakaş, kamu sektöründe çalışmayı düşünen emeklilerin bu noktada dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
Genel bütçeli kurumlar, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri veya sermayesinin yarısından fazlası devlete ait kuruluşlarda göreve başlayan emeklilerin emekli aylıkları kesiliyor.
Karakaş, kamu kurumlarında kadrolu olarak çalışmaya başlayan bir kişinin aynı anda hem emekli maaşı hem de kamu maaşı alamayacağını ifade ediyor. Bu kişiler tüm sigorta kollarına tabi tutuluyor ve SGDP uygulaması kapsamına girmiyor.
Emekli Olduktan Sonra Kendi İşini Kuranlar Avantajlı
Emeklilik sonrası kendi işini kuran veya şirket ortağı olan kişiler için ise daha avantajlı bir tablo oluşuyor.
Ekim 2008’den önce sigortalı olan ve emekli olduktan sonra:
kendi iş yerini açan,
şirket ortağı olan,
serbest meslek faaliyetinde bulunan
kişilerin emekli maaşlarından herhangi bir sosyal güvenlik destek primi kesilmiyor.
Bu durumda emekliler, emekli aylıklarında düşüş olmadan ticaret yapabiliyor veya serbest çalışabiliyor.
Çalışırken Ödenen Primler İkinci Emeklilik Sağlar mı?
Emekli olup yeniden çalışanların sıkça sorduğu bir diğer soru ise ödenen primlerin ikinci bir emeklilik hakkı sağlayıp sağlamadığı.
İsa Karakaş bu konuda net bir açıklama yaparak, SGDP kapsamında ödenen primlerin:
yaşlılık sigortası,
malullük sigortası,
ölüm sigortası
gibi emekliliğe esas gün sayısına eklenmediğini belirtiyor.
Bu nedenle çalışan emeklilerin ödediği primler mevcut emekli maaşını artırmıyor ve bu primlerin sonradan toptan geri alınması veya hizmet birleştirmesinde kullanılması da mümkün olmuyor.
'İşe Giriş Bildirgesindeki Tercih Çok Önemli'
Karakaş’a göre sistem, özel sektörde çalışan veya kendi işini yapan emeklilere çift gelir elde etme fırsatı sunuyor. Ancak bu fırsattan yararlanabilmek için işe giriş işlemlerinde SGDP seçeneğinin doğru şekilde işaretlenmesi büyük önem taşıyor.
Yanlış tercih yapılması durumunda emekli maaşının kesilebileceğine dikkat çeken uzmanlar, emeklilerin çalışma hayatına dönmeden önce SGK mevzuatını ve bildirge detaylarını mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini vurguluyor.
