2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) 6 Eylül 2026'da açıklandı. Programda sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek düzenlemelere yönelik hedefler yer aldı. Tartışmaların merkezinde ise uzun süre çalışan kişilerin emekli aylığının çalışma süresi ve ödenen primlerle daha güçlü şekilde ilişkilendirilmesi bulunuyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİNDE YENİ HESAPLAMA MODELİ GÜNDEMDE
Yeni dönemde üzerinde durulan başlıklardan biri, çalışma hayatında daha uzun süre kalan kişilerin emeklilik açısından daha fazla teşvik edilmesi. Bu kapsamda emeklilik parametrelerinin yeniden değerlendirilmesi ve çalışma süresini uzatacak mekanizmaların oluşturulması gündeme geliyor.
Buradaki temel amaç, emeklilik hakkını elde eden kişilerin çalışma hayatından hemen ayrılması yerine kayıtlı istihdamda kalmaya devam etmesini teşvik etmek. Ancak hangi hesaplama yönteminin uygulanacağı ve emekli aylıklarına nasıl yansıyacağı henüz kesinleşmiş değil.
25 YILDAN FAZLA ÇALIŞANLARA İLAVE AVANTAJ GÜNDEMDE
Emeklilik sistemiyle ilgili tartışılan seçeneklerden biri, 25 yıllık sigortalılık süresinin ardından çalışılan ilave yılların emekli aylığı hesabına daha fazla yansıtılması.
Bu modelin hayata geçirilmesi halinde, emeklilik hakkını elde ettikten sonra çalışmaya devam eden kişilerin aylık hesabında çalışma süresinin daha belirgin bir etkisinin olması hedeflenebilir.
Böylece “Bir yıl daha çalışırsam emekli aylığım düşer mi?” endişesinin azaltılması ve uzun süre kayıtlı çalışan kişilerin sistem içinde tutulması amaçlanıyor.
Fakat 25 yıldan sonra her yıl için uygulanacak oran veya artış miktarı konusunda şu aşamada kesinleşmiş bir yasal düzenleme bulunmuyor.
KISMİ VE NORMAL EMEKLİLİK İÇİN FARKLI UYGULAMA
Reform kapsamında tartışılan başlıklardan biri de kısmi emeklilik ile normal emeklilik arasında farklı taban aylık veya hesaplama kriterleri uygulanması.
Bu modelde emeklilik şartlarını farklı biçimlerde tamamlayan sigortalılar için ayrı kriterler belirlenmesi gündeme gelebilir.
Amaç, daha uzun süre çalışan ve daha fazla prim ödeyen kişilerin bu katkısının emekli aylığına daha güçlü şekilde yansıtılması.
SGK'NIN PRİM GELİRLERİ DE ARTIRILABİLİR
Emeklilik sisteminde yapılması planlanan değişikliklerin yalnızca aylıklar açısından değil, SGK'nın mali dengesi açısından da sonuç doğurması bekleniyor.
Çalışanların emeklilik hakkını elde ettikten sonra kayıtlı istihdamda kalmaya devam etmesini sağlayacak teşvikler oluşturulması halinde, sistemde daha uzun süre prim toplanması mümkün olabilir.
Bu da sosyal güvenlik sisteminin finansmanına katkı sağlayabilir.
EYT SONRASI EMEKLİLİK SİSTEMİ YENİDEN TARTIŞILIYOR
EYT düzenlemesinin ardından emeklilik sistemiyle ilgili aktif ve pasif sigortalı dengesi yeniden gündeme geldi. Yeni dönemde tartışılan başlıklardan biri de çalışma çağındaki kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını sağlayacak mekanizmaların oluşturulması.
2027-2029 dönemini kapsayan OVP'de de sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesine yönelik hedefler bulunuyor.
YENİ MODEL HAYATA GEÇERSE NE DEĞİŞEBİLİR?
Üzerinde çalışılan düzenlemelerin hayata geçirilmesi halinde emeklilik sisteminde çalışma süresinin aylık hesabındaki etkisinin yeniden şekillenmesi bekleniyor.
Öne çıkan hedefler şöyle:
Daha uzun süre çalışanların emeklilik açısından daha fazla teşvik edilmesi,
Çalışma süresinin emekli aylığına etkisinin güçlendirilmesi,
Kayıtlı istihdamın artırılması,
SGK'nın prim gelirlerinin güçlendirilmesi,
Aktif ve pasif sigortalı dengesinin desteklenmesi,
Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin artırılması.
EMEKLİLİKTE DAHA UZUN ÇALIŞANA DAHA YÜKSEK MAAŞ MI?
Yeni modelle ilgili tartışmaların temelinde, çalışma süresinin emekli aylığı üzerindeki etkisinin daha belirgin hale getirilmesi bulunuyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: 25 yıldan sonra uygulanacak oranlar, taban aylık değişikliği veya yeni aylık hesaplama formülü şu an için kesinleşmiş kurallar değil.
Bunların hangi şekilde uygulanacağı hazırlanacak yasal düzenlemelerle netleşecek. Dolayısıyla bugün itibarıyla çalışanlar için “25 yıldan sonra her yıl daha yüksek emekli maaşı kesinleşti” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değil.
Kesin düzenlemenin açıklanmasıyla birlikte yeni sistemin mevcut emekli aylıklarına ve gelecekte emekli olacak çalışanlara etkisi daha net ortaya çıkacak.
