YKS sonuçlarıyla birlikte üniversite adayları için en kritik dönemeç olan tercih süreci başladı. Geleceğini şekillendirmek isteyen gençlerin ilk kriteri mezuniyet sonrası iş imkanları olurken, TÜİK verilerine dayanan yeni bir çalışma acı gerçeği göz önüne serdi. Bazı bölümlerde diplomasını alan gençlerin işe girmesi 20 ayı bulabiliyor.
Kontenjan Fazlalığı ve Ekonomik Şartlar Süreci Uzatıyor
Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonrası adaylar, hayallerindeki meslek ile istihdam piyasasının gerçekleri arasında tercih yapmaya çalışıyor. Son yıllarda hızla çoğalan mezun sayısı, daralan kadrolar ve piyasa koşulları birleşince, bazı lisans programlarında mezuniyet ile ilk iş günü arasındaki süre 20 ayın üzerine tırmandı.
Kamudaki Sınırlı Alımlar Diplomalı İşsizliği Tetikliyor
Sınav Uzmanı İsmail Koç’un TÜİK verilerinden çıkardığı sonuçlar, gençlerin istihdama katılımında yaşadığı gecikmeyi net bir şekilde ortaya koydu. Özellikle kamu sektörüne bağımlı kalan alanlarda kontenjan yetersizliği ve mezun yığılması, eğitimli işsizlik riskini artırıyor.
Uzmanlardan Adaylara Uyarı: Sadece Popülerliğe Bakmayın
Sektörlerin geleceği ve mezunların çalışma oranları hakkında uyarılarda bulunan uzmanlar, tercih listeleri hazırlanırken yalnızca bölüm adının cazibesine kapılınmaması gerektiğini vurguluyor. Alan dışı çalışma oranlarının yüksekliği ve kamu alımlarındaki yetersizlikler, liste oluştururken öncelikli kriterler arasında yer almalı.
İş Bulma Süresi En Uzun Lisans Bölümleri
TÜİK verilerine göre mezuniyet sonrası iş arama sürecinin en uzun sürdüğü alanlar ve gerekçeleri şu şekilde sıralanıyor:
Gazetecilik: Medya sektöründeki küçülme ve dijitalleşmenin getirdiği dönüşüm sebebiyle gazetecilik mezunlarının yalnızca %20'si kendi mesleğini yapabiliyor; çoğunluk farklı sektörlere kayıyor.
Hukuk: Bir dönemin en popüler tercihi olan hukukta mezun sayısındaki kontrolsüz artış, avukatlık stajı sonrası ve kamu kadrolarındaki rekabeti tırmandırdı. Mezunların ortalama iş bulma süresi 21,9 aya dayandı.
Maliye (20+ Ay): Hem özel sektör hem kamu kanadında yaşanan yoğun rekabet, maliye mezunlarının istihdama girişini 20 ayın üzerine çıkarıyor.
Kamu Yönetimi: Sınırlı devlet kadroları ve mezun sayısındaki fazlalık nedeniyle bu bölümü bitirenler de 20 aydan fazla süre iş aramak zorunda kalıyor.
Sosyoloji: Doğrudan mesleki unvan karşılığının dar bir alanda kalması, sosyoloji mezunlarında iş arama sürecini 19 ayın üzerine uzatıyor.
Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği: Belli bir alanda uzmanlaşma gerektiren sektörde kayıtlı istihdam oranının düşüklüğü sebebiyle ortalama bekleme süresi 18 ay olarak hesaplanıyor.
Arkeoloji: Kültür ve sanat sektöründeki kısıtlı kadrolar nedeniyle arkeoloji mezunlarının büyük kısmı alan dışı işlere yöneliyor; ortalama iş bulma süresi 16 ay.
Felsefe: Akademik kariyer ve öğretmenlik dışında alternatif çalışma alanlarının kısıtlı olması, felsefe mezunlarının ortalama 16 ay iş aramasına yol açıyor.
İlahiyat / İslami Bilimler: Mezunların bir bölümünün doğrudan SGK'lı istihdam sistemine girmemesi nedeniyle kayıtlı veriler düşük seyrediyor; resmi ortalama süresi 12 ay.
Sosyal Yardım: Kontenjanların yükselmesiyle artan mezun sayısı, istihdam sürecini doğrudan etkiliyor. Ortalama iş arama süresi 9 ay civarında seyrediyor.
