Kayseri'nin Melikgazi ilçesinde bulunan 14. yüzyıl tarihli Dört Ayak Türbesi, Kırkkızlar ve Kırk Nisa isimleriyle de anılıyor. Evliya Çelebi'nin 1649 yılında Kayseri'de kaydettiği kırk kadın menkıbesi ise tarihî yapının geçmişine ilişkin soruları gündeme getiriyor.
Kayseri'nin Tarihî Türbesinin Bilinmeyen Adı
Kayseri'nin Melikgazi ilçesi Battalaltı Mahallesi'nde bulunan Dört Ayak Türbesi, mimarisi kadar farklı isimlendirmesiyle de dikkat çekiyor. 14. yüzyıla tarihlendirilen tarihî yapı, Kayseri Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri'nde Kırk Nisa adıyla da kaydediliyor. Halk arasında Kırkkızlar olarak da anılan türbenin bu isimleri nereden aldığı ise merak uyandırıyor.
Evliya Çelebi'nin 1649 Yılında Kaydettiği Kırk Kadın Menkıbesi
Kayseri tarihine ilişkin araştırmalar, Kırk Nisa isminin geçmişinin 17. yüzyıla kadar uzandığını gösteriyor. Mehmet Çayırdağ'ın Kayseri Tarihi Araştırmaları adlı eserinde aktarılan Evliya Çelebi'nin 1649 tarihli Kayseri ziyaretinde, Battal Gazi Tekkesi çevresindeki Kırk Nisa ziyaretinden söz ediliyor.
Anlatıya göre aynı anneden aynı anda dünyaya gelen 40 kadın, 40 yıl yaşadıktan sonra aynı anda hayatını kaybediyor. İffetli ve kutsal kabul edilen bu kadınların mezarlarının bulunduğuna inanılan yer, dönemin önemli ziyaret noktalarından biri olarak aktarılıyor.
Ancak bu menkıbenin Dört Ayak Türbesi'nde yatan kişileri anlattığına ilişkin kesin bir tarihî kanıt bulunmuyor.
Türbenin Mimarisinde Dikkat Çeken Ayrıntı
Kültür envanterine göre yapının güney bölümü dört ayak üzerine oturan baldaken mimarisine sahip. Kuzeyindeki eyvanın ise ilk inşa döneminde yapılmadığı, sonradan eklendiği belirtiliyor.
Zaman içerisinde kubbesi yıkılan yapı, 1977 yılında onarımdan geçirildi. Ayrıca kubbe eteğinde günümüzde okunamayacak durumda bir yazı kuşağının bulunduğu tespit edildi. Bu ayrıntı, türbenin geçmişine ışık tutabilecek önemli izlerden biri olarak değerlendirildi.
Bektaşi Ziyaretgâhı Olarak da Kullanıldı
Saim Cirit'in Eratna Beyliği Mimarisi başlıklı doktora tezine dayandırılan değerlendirmelerde, yapının sonraki dönemlerde Bektaşi ziyaretgâhı olarak kullanıldığı belirtiliyor.
İki Ayrı Kırk Nisa Kaydı Dikkat Çekiyor
Araştırmanın en dikkat çekici noktalarından biri ise Battal Gazi Camii önünde anlatılan Kırk Nisa ziyareti ile Dört Ayak Türbesi arasındaki belirsizlik oluyor. Tarihî kaynaklarda iki ayrı mekânın izlerine rastlanması, isimlerin zaman içerisinde birbirine karışmış olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Dört Ayak Türbesi'nin neden Kırkkızlar olarak anıldığı, kırk kadın menkıbesinin yapıyla bağlantısı ve bu iki ziyaret yerinin ilişkisi ise tarih tutkunlarının ilgisini çekiyor.
