Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke İttifakı Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda görüşülmeye başlandı. Bölgesel güvenlik ve savunma iş birliği açısından önem taşıyan anlaşmaya ilişkin teklifin birinci maddesi kabul edildi. Görüşmeler sırasında CHP ve AK Parti temsilcileri, anlaşmanın kapsamı ve Türkiye'nin bölgedeki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
CHP'Lİ FAİK ÖZTRAK: YENİ BİR BÖLGESEL GÜVENLİK YAPISI KURULABİLİR
Teklifin tümü üzerine söz alan CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, Mekke Anlaşması'nın Türkiye'ye NATO dışında, merkezinde kendisinin bulunduğu yeni bir bölgesel güvenlik yapısı oluşturma imkânı sunduğunu belirtti.
Anlaşmanın Doğu-Batı dengesinde Türkiye için yeni bir özerk hareket alanı açtığını ifade eden Öztrak, bölge ülkelerinden gelen açıklamaların da dikkat çekici olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın anlaşmaya katılmaya hazır olduklarını açıklamasını ve Suriye Dışişleri Bakanı'nın Orta Doğu'da ortak savunma sistemleri ile caydırıcılık ihtiyacına vurgu yaparak katılımı değerlendirdiklerini belirtmesini önemli gelişmeler olarak nitelendirdi.
Öztrak, Mekke Anlaşması'na taraf ülkelerin dışişleri bakanları ile İran Dışişleri Bakanı'nın Tahran'da bir araya gelmesinin de bölgesel güvenlik açısından dikkate değer olduğunu dile getirdi.
"YENİ BİR Şİİ-SÜNNİ ÇATIŞMASININ ÖNÜNE GEÇİLMELİ"
Anlaşmanın savunma ve caydırıcılık sınırları içerisinde kalması gerektiğini vurgulayan Öztrak, İran ile güvenlik diplomasisinin sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.
Öztrak, "Mekke Anlaşması'nın ‘savunma ve caydırıcılık’ sınırları içinde kalması, İran'la güvenlik diplomasisinin kopartılmaması, bölgede yeni bir Şii-Sünni çatışmasının önüne geçmenin garantisidir" ifadelerini kullandı.
CHP ANLAŞMAYA OLUMLU OY VERECEĞİNİ AÇIKLADI
CHP'nin anlaşmaya yönelik tutumunun net olduğunu belirten Öztrak, bazı hükümlerin daha açık şekilde tanımlanması gerektiğini söyledi.
Anlaşmanın ilk maddesinde, taraf ülkelerin egemenliklerinin, sınırlarının ve toprak bütünlüklerinin tehdit edilmesi ya da tehlikeye düşmesi durumunda tüm yöntemlerin kullanılmasına ilişkin ifadenin belirsizlik taşıdığını dile getirdi.
Öztrak, hangi durumların tehdit olarak değerlendirileceğinin ve bir ülkenin ne zaman tehlikeye düşmüş sayılacağının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin belirsiz süreçlere sürüklenmemesi gerektiğini vurgulayan Öztrak, Türkiye'nin maceradan uzak, akılcı ve onurlu bir dış politika izlemesini desteklediklerini söyledi.
Türkiye'nin bölgede başka bir gücün güvenlik şemsiyesine ihtiyaç duymadığını ifade eden Öztrak, ülkenin Orta Doğu'da güveni ve iş birliğini güçlendiren ortaklıkların yalnızca tarafı değil, yönlendiricisi de olması gerektiğini belirtti.
Öztrak, bu değerlendirmeler doğrultusunda CHP olarak anlaşmaya olumlu oy vereceklerini açıkladı.
FUAT OKTAY: TÜRKİYE KENDİ İRADESİ DIŞINDA ÇATIŞMAYA SÜRÜKLENMEYECEK
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, teklif üzerine AK Parti Grubu adına yaptığı konuşmada anlaşmanın Türkiye açısından kontrolsüz bir askerî yükümlülük oluşturmayacağını ifade etti.
Oktay, Mekke Anlaşması kapsamında taraf ülkelerden birine saldırı düzenlenmesi durumunda kapsamlı bir istişare ve objektif değerlendirme mekanizmasının işletileceğini belirtti.
Kararların taraf ülkelerin ortak mutabakatıyla alınacağını vurgulayan Oktay, Türkiye'nin kendi iradesi dışında herhangi bir sürecin içerisine çekilmesinin söz konusu olmadığını söyledi.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışındaki çatışmalara katılımına ilişkin anayasal düzenlemeyi de hatırlatan Oktay, asker gönderilmesinin ancak Anayasa'nın 92. maddesi kapsamında TBMM tarafından kabul edilecek tezkerelerle mümkün olabileceğini ifade etti.
MEKKE ANLAŞMASI'NDA TERÖRLE MÜCADELE NASIL YÜRÜTÜLECEK?
Anlaşmanın Türkiye'nin mevcut güvenlik politikalarını tamamlayan bölgesel bir güvenlik halkası olduğunu belirten Fuat Oktay, Mekke İttifakı'nın Türkiye'nin 360 derecelik güvenlik anlayışı, terörizmle mücadele politikası ve bölgesel istikrar hedefleriyle uyumlu olduğunu söyledi.
Türkiye'nin bölgesinde sorumluluk üstlenen bir ülke olarak ortaya koyduğu yaklaşımın diğer ülkeler tarafından memnuniyetle karşılandığını dile getirdi.
Anlaşmada ortak bir terör tanımının bulunmamasına yönelik eleştirilere de yanıt veren Oktay, üzerinde bütün tarafların uzlaştığı ortak bir terör tanımını içeren çok taraflı uluslararası anlaşma bulunmadığını belirtti.
NATO'nun kurucu anlaşmasında da böyle bir tanımın yer almadığını hatırlatan Oktay, Mekke Anlaşması kapsamında terörle mücadeleye yönelik desteklerin taraf ülkeler arasında yapılacak görüşmeler sonucunda belirleneceğini açıkladı.
Oktay, bu süreçte öncelikle mevcut durumun ve ihtiyaçların değerlendirileceğini, ardından sağlanacak mutabakat doğrultusunda desteklerin kararlaştırılacağını ifade etti.
TBMM'DE İLK MADDE KABUL EDİLDİ, GÖRÜŞMELERE ARA VERİLDİ
Mekke İttifakı Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
İlk maddenin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aranın ardından ilgili komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi saat 14.00'te yeniden toplanmak üzere kapattı.
Böylece Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması'na ilişkin kanun teklifinin Genel Kurul görüşmelerinde ilk madde kabul edilmiş oldu.
