Emekli maaşlarına yapılacak 2027 yılı ocak zammı için geri sayım sürerken, milyonlarca vatandaşın merakla beklediği ek ödeme düzenlemesine ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıkmaya başladı. Enflasyon verilerinin büyük bölümünün açıklanmasıyla zam hesaplarında önemli bir aşamaya gelinirken, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarına yapılacak artışın yanı sıra ilave iyileştirme seçenekleri de değerlendiriliyor. Masadaki formüller arasında refah payı üzerinden ek ödeme seçeneğinin ağırlık kazandığı belirtiliyor. İlk hesaplamalara göre ocak ayında yaklaşık yüzde 10 enflasyon zammı yapılması, bunun üzerine ortalama yüzde 15 civarında ilave ödeme sağlanması halinde ise emekliler için 1,1 trilyon liralık kaynak ayrılması öngörülüyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce gündeme getirdiği emeklilere yönelik ilave ödeme konusunda yürütülen çalışmalar yakından izleniyor. Seyyanen zam ve refah payı seçenekleri üzerinde değerlendirmeler devam ederken, hazırlanan etki analizlerinde farklı uygulamaların bütçeye getireceği yük hesaplanıyor. Sabah gazetesinden Önder Yılmaz'ın haberine göre, mevcut çalışmalar kapsamında refah payı esaslı bir ödeme modelinin ön plana çıktığı ifade ediliyor.
Ocak Ayında Emekli Maaşlarına Ne Kadar Zam Yapılacak?
2027 yılının ilk maaş artışında temel belirleyici, Temmuz-Aralık döneminde gerçekleşen enflasyon olacak. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin alacağı zam, altı aylık enflasyon farkına göre hesaplanacak. Yıl sonuna ilişkin tahminler dikkate alındığında bu gruptaki emekliler için yaklaşık yüzde 10 oranında artış yapılması bekleniyor.
Memur emeklilerinin maaşlarında ise toplu sözleşme artışı ve enflasyon farkı birlikte etkili olacak. Mevcut tahminler, memur emeklileri için ocak zammının yüzde 8 seviyelerinde gerçekleşebileceğine işaret ediyor.
Yüzde 10 zam ihtimaline göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarında oluşabilecek yeni tutarlar da hesaplandı. Buna göre halen 25 bin TL aylık alan bir emeklinin maaşının 27 bin 500 TL'ye, 30 bin TL alanın aylığının 33 bin TL'ye, 40 bin TL maaş alan bir emeklinin gelirinin ise 44 bin TL'ye yükselmesi bekleniyor.
En Düşük Emekli Aylığında 26 bin TL Hesabı
En düşük emekli maaşının ne kadar olacağı da gündemdeki önemli başlıklardan biri. Diğer emekli aylıklarından farklı olarak taban maaşa yapılacak artışın yürürlüğe girebilmesi için yasal düzenleme hazırlanması gerekiyor.
Halen 23 bin 552 TL olarak uygulanan en düşük emekli aylığına yüzde 10 oranında zam yapılması durumunda yeni tutar 25 bin 907 TL'ye ulaşıyor. Bu rakamın yuvarlanarak yaklaşık 26 bin TL seviyesinde belirlenebileceği değerlendiriliyor.
Ancak taban aylık artışının kesinleşmesi için hükümetin hazırlayacağı düzenlemenin Meclis'ten geçmesi gerekiyor. Dolayısıyla en düşük emekli maaşına ilişkin nihai rakam, yapılacak yasal çalışmanın ardından belli olacak.
Memur Emeklilerinin Maaş Hesabı Nasıl Değişecek?
Memur emeklilerinin ocak ayında alacağı zam, toplu sözleşmede belirlenen oran ile oluşacak enflasyon farkının bir araya gelmesiyle hesaplanacak. 2027 yılının ilk altı ayı için memurlara uygulanacak toplu sözleşme zammı yüzde 5 olarak belirlendi.
Yüzde 8 seviyesindeki toplam zam senaryosu üzerinden yapılan hesaplamada, halen 31 bin 528 TL maaş alan en düşük memur emeklisinin aylığının yaklaşık 34 bin 50 TL'ye çıkabileceği öngörülüyor. Buna ek olarak gündemdeki refah payı uygulamasının hayata geçirilmesi halinde maaşlarda daha yüksek artışlar yaşanabilecek.
Ek Ödeme İçin İki Farklı Model Üzerinde Çalışılıyor
Emeklilerin maaşlarında enflasyon kaynaklı artışın dışında ilave iyileştirme yapılmasına yönelik çalışmalar birden fazla kurumun koordinasyonunda yürütülüyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın teknik değerlendirmelerinde iki temel seçenek bulunuyor.
Bunlardan ilki bütün emeklilerin maaşlarına belirli bir tutarda seyyanen zam yapılması, diğeri ise emeklilerin çalışma ve prim geçmişlerine göre farklı oranlarda refah payı verilmesi.
Hazırlanan etki analizlerinde her iki seçeneğin bütçeye getireceği maliyet ayrı ayrı ele alınıyor. Son değerlendirmelerde ise prim ve çalışma geçmişini dikkate alan refah payı modelinin daha fazla öne çıktığı belirtiliyor.
Ek Ödeme Miktarını Üç Önemli Kriter Belirleyecek
Gündemdeki düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri, bütün emeklilere aynı tutarda ödeme yapılması yerine kişisel çalışma geçmişinin dikkate alınması. Planlanan modelde ek ödeme miktarının belirlenmesinde üç temel unsurun esas alınması üzerinde duruluyor.
Bu kriterler şöyle sıralanıyor:
Emeklinin çalışma hayatı boyunca ödediği prim miktarı,
Toplam prim gün sayısı,
Emeklilik yaşı.
Bunların yanında emeklinin hangi sosyal güvenlik sistemi kapsamında aylık aldığı, yurt dışı emeklisi olup olmadığı ve halen çalışıp çalışmadığı gibi ayrıntıların da değerlendirmeye dahil edilmesi planlanıyor.
Yaklaşık 17 milyon 860 bin emekliyi ilgilendiren çalışmada, kişilerin mevcut durumlarının ayrı ayrı incelenmesi ve buna göre ilave ödeme miktarlarının belirlenmesi üzerinde duruluyor.
Prim Gününe Göre Farklı Ödeme Basamakları Oluşturulacak
Refah payı uygulamasının hayata geçirilmesi halinde emekliler için farklı ödeme kategorilerinin oluşturulması gündemde yer alıyor. Bu kapsamda prim gün sayısı esas alınarak üç veya dört ayrı basamak belirlenmesi planlanıyor.
İlk basamağın 3 bin 600 prim gününden başlaması, diğer grupların ise 4 bin 700, 9 bin ve üzeri gibi farklı prim günlerine göre şekillendirilmesi değerlendiriliyor.
Söz konusu sistemde emeklinin çalışma süresi ve ödediği prim miktarı arttıkça alacağı ilave ödemenin de yükselmesi hedefleniyor. Böylece uzun süre çalışarak daha fazla prim yatıran emeklilerin ek ödeme bakımından farklı bir tutara ulaşması amaçlanıyor.
Modelin ayrıntıları henüz kesinleşmedi. Oluşturulacak basamakların sayısı, her gruba verilecek ödeme miktarı ve diğer kriterlerin nasıl uygulanacağı yapılacak teknik çalışmaların ardından netleşecek.
Emekli Düzenlemesi İçin 1,1 Trilyon TL'lik Kaynak Hesabı
İlave ödeme modelinin bütçeye maliyeti konusunda da önemli bir hesaplama yapılıyor. Mevcut ödeneklere ek olarak yaklaşık 1,1 trilyon TL tutarında kaynak ayrılmasının öngörüldüğü aktarılıyor.
Öte yandan daha önce gündeme gelen eşel-mobil destek uygulamasından vazgeçilmesiyle yaklaşık 500 milyar TL civarında bir kaynak alanının oluştuğu ifade ediliyor. Bu kaynağın emeklilere yönelik iyileştirme çalışmalarında değerlendirilmesi seçenekler arasında bulunuyor.
İlk hesaplamalarda ortalama yüzde 15 ve üzerinde ek ödeme yapılması ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak bu oranın kesinleşmesi için bütçeden ayrılabilecek tutarın, uygulamanın kaç emekliyi kapsayacağının ve prim günü ile yaş kriterlerinin nasıl kullanılacağının belirlenmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yüzde 15'lik oran şimdilik üzerinde çalışılan senaryolardan biri olarak değerlendiriliyor.
Yüzde 15 Ek Ödeme Yapılırsa Emekli Maaşları Kaç TL Olacak?
Enflasyon zammının ardından refah payı kapsamında ilave ödeme yapılması halinde emeklilerin alabileceği yeni maaşlar için de tahmini hesaplamalar ortaya çıktı.
En düşük emekli aylığının önce yüzde 10'luk artışla yaklaşık 26 bin TL'ye yükselmesi, ardından ortalama yüzde 15 ek ödeme uygulanması durumunda aylığın 29 bin 900 TL ile 30 bin TL aralığına ulaşabileceği hesaplanıyor.
Memur emeklileri için yapılan hesaplamada ise yüzde 8 zamla 34 bin 50 TL seviyesine çıkması beklenen en düşük aylığın, yüzde 15 ilave ödeme senaryosuyla 39 bin 158 TL'ye kadar yükselebileceği belirtiliyor.
Bu rakamlar, üzerinde çalışılan olası zam ve ek ödeme oranlarına göre hazırlanan tahmini hesaplamaları yansıtıyor. Kesin maaşlar, enflasyon verilerinin tamamlanması ve ek ödeme düzenlemesinin açıklanmasıyla belli olacak.
Vatandaşlık Maaşı Emekli Ek Ödemesinden Ayrı Hazırlanıyor
Emeklilere yönelik ilave ödeme çalışmalarıyla birlikte gündeme gelen vatandaşlık maaşı konusunda da önemli bir ayrıntı bulunuyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan uygulamanın, emeklilere yapılması planlanan ek ödeme düzenlemesinin bir parçası olmadığı belirtiliyor.
AK Parti kaynaklarından edinilen bilgilere göre vatandaşlık maaşı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ayrı bir sosyal destek programı olarak hazırlanıyor. Çalışma kapsamında Türkiye genelinde illere ve hanelere göre gelir durumunun belirlenmesi amacıyla kapsamlı bir analiz yürütülüyor.
Bölgeler arasındaki ekonomik farklılıklar da hesaba katılarak hane bazında gelir haritası çıkarılıyor. İlk değerlendirmelerde yaklaşık 2,5 milyon haneye toplam 1,35 trilyon TL tutarında destek sağlanmasının planlandığı aktarılıyor.
En Düşük Emekli Maaşı Alanlar da Destekten Yararlanabilecek
Vatandaşlık maaşı uygulamasının kapsamına ilişkin paylaşılan bilgilere göre, en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL ve altında gelir elde eden emekliler ile asgari ücretli çalışanların da sistemden yararlanabilmesi öngörülüyor.
Destek tutarının aylık asgari ücretin üçte biri oranında, yaklaşık 9 bin 358 TL seviyesinde olması üzerinde duruluyor.
Yardımların yalnızca nakit ödeme şeklinde değil, farklı ihtiyaç alanlarını kapsayacak biçimde düzenlenmesi planlanıyor. Bu çerçevede elektrik ve doğal gaz faturaları, kira, barınma ve yakacak giderleri için konut desteği verilmesi gündemde bulunuyor.
Ayrıca çocuk yardımı, abonelik faturalarına katkı ve gıda desteği gibi farklı kalemlerin de sosyal yardım paketine dahil edilmesi değerlendiriliyor.
Farklı Tutarlarda Ek Ödeme Yapılması Eşitlik İlkesine Aykırı mı?
Emeklilere prim gün sayısı, yaş ve ödenen prim miktarına göre farklı tutarlarda ek ödeme yapılması planı, uygulamanın hukuki boyutunu da gündeme getirdi. Özellikle aynı maaşı alan ancak çalışma süreleri ve prim ödemeleri birbirinden farklı olan emekliler açısından bu yöntemin nasıl uygulanacağı merak ediliyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde, emekli aylığının hesaplanmasında yaş, prim miktarı ve prim ödeme süresinin zaten belirleyici unsurlar olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle ek ödemelerde de söz konusu kriterlerin dikkate alınmasının eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmayacağı görüşü dile getiriliyor.
Yapılan değerlendirmelerde, çalışma hayatı boyunca 3 bin 600 gün prim ödeyen bir emekliyle 7 bin gün prim ödeyen bir kişinin aynı tutarda maaş almasının hakkaniyet açısından sorgulanabildiğine dikkat çekiliyor. Önerilen modelde daha uzun süre çalışan ve daha fazla prim yatıran kişiye daha yüksek ilave ödeme verilmesiyle bu farklılığın giderilmesi hedefleniyor.
Önce Enflasyon Zammı, Ardından Ek Ödeme Açıklanacak
AK Parti kaynaklarının değerlendirmelerine göre emeklilere yönelik düzenlemede ilk aşamada normal maaş zamları uygulanacak. Daha sonra bütçe imkanları ve ayrılabilecek ilave kaynak dikkate alınarak ek ödeme tutarları belirlenecek.
Çalışmalar kapsamında ne kadarlık bir yedek kaynağın kullanılabileceği üzerinde durulurken, en düşük emekli aylığının ilk aşamada yaklaşık 26 bin TL seviyesine çıkabileceği hesaplanıyor.
Bunun ardından emeklilerin prim miktarı, prim gün sayısı ve yaşı gibi temel özellikleri incelenerek ilave ödeme basamaklarının oluşturulması planlanıyor. Çalışma durumu gibi ek unsurların da hesaba katılmasıyla üç veya dört farklı ödeme grubunun belirlenmesi gündemde yer alıyor.
Milyonlarca emeklinin beklediği düzenlemede nihai kararın, bütçe imkanları ve devam eden teknik çalışmalar doğrultusunda verilmesi bekleniyor. Enflasyon zammının kesinleşmesiyle birlikte ek ödeme oranı, kapsamı ve maaşlara yansıtılacak tutarlar da açıklığa kavuşacak.
