Cumhuriyetin ilk yıllarından bugüne Türkiye’nin otomobil tarihi, değişen üretim vizyonu ve yerli olma hedefiyle şekillendi. Kimi projeler imkansızlıklar içinde kısa sürede tamamlanmasına rağmen seri üretime ulaşamazken, bazı modeller Türk insanının günlük yaşamının vazgeçilmezi haline gelerek otomotiv sektöründe silinmez izler bıraktı.
Webtekno’nun derlemesine göre, Türkiye’nin otomotiv geçmişine damgasını vuran o 7 model ve üretim hikâyeleri:
1. Devrim: Seri Üretime Geçemeyen İlk Yerli Gurur
Türkiye’nin otomobil tarihinde ayrı bir yerde duran Devrim, 1961 yılında Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in talimatıyla geliştirildi. Türk mühendislerin kısıtlı imkânlarla kısa sürede hazırladığı otomobil, 29 Ekim 1961’deki Cumhuriyet Bayramı törenlerinde başkent sokaklarıyla buluştu. Yerli üretim iradesinin en önemli simgelerinden biri olan Devrim, ne yazık ki bu dikkat çekici başlangıca rağmen seri üretim aşamasına taşınamadı.
2. Anadol: Seri Üretimin Önünü Açan İlk Model
Ford Otosan tarafından 1966 yılında üretimine başlanan Anadol, Türkiye’nin seri üretime geçen ilk yerli otomobili unvanını aldı. Ülkenin otomotiv sanayisinde yeni bir dönemi başlatan modelden toplam 93 bin 188 adet üretildi. Anadol’u dönemin diğer araçlarından ayıran en büyük özellik ise cam elyafı takviyeli plastik gövde yapısıydı.
3. Anadol STC-16: Yerli Spor Otomobil Hamlesi
Anadol ailesinin sportif yüzü olan STC-16, Eralp Noyan’ın çizimleriyle hayat buldu. İlk prototipi 1972’de hazırlanan aracın üretimi 1973-1975 yılları arasında gerçekleştirildi. Performans odaklı bu modelin özel ralli versiyonları da yarış pistlerinde boy gösterdi. Ancak yüksek fiyat etiketi ve döneme göre fazla olan yakıt tüketimi, STC-16’nın geniş kitlelere ulaşmasını engelledi.
4. Murat 124: Ailelerin Gözdesi, Sanayinin Okulu
Bursa’daki Tofaş fabrikasında 1971 yılında banttan inmeye başlayan Murat 124, Fiat 124 lisansıyla üretildi. Dört kapılı yapısıyla kısa sürede Türk ailelerinin tercihi olan otomobil, halk arasında "Hacı Murat" lakabıyla anıldı. Murat 124 yalnızca yollardaki popülaritesiyle kalmadı; Türkiye’deki otomotiv üretim kültürünün oturmasında ve yan sanayinin gelişmesinde kritik bir rol oynadı.
5. Renault 12 Ve Toros: Yolların Demirbaşları
Türkiye’de uzun yıllar boyunca üretilen Renault 12, özellikle önden çekişli dinamikleriyle dikkat çekti. Devamı niteliğindeki Toros ise zorlu Anadolu yol koşullarına direnci, kolay bakımı ve sağlamlığıyla adeta bir efsaneye dönüştü. Şehir içi ulaşımdan uzun aile yolculuklarına kadar her alanda kullanılan Toros, milyonlarca insanın hafızasında yer edindi.
6. Tofaş Kuş Serisi: Şahin, Doğan Ve Kartal
Türkiye yollarının en aşina olduğu aile olan Tofaş Kuş Serisi, farklı gövde seçenekleriyle sektöre damga vurdu. Serinin ilk adımı olan Şahin 1977’de üretilmeye başlandı; onu 1981’de Doğan ve Kartal izledi. Şahin ve Doğan sedan tasarımlarıyla öne çıkarken, Kartal geniş iç hacimli station wagon yapısıyla rağbet gördü. Parçasının ucuz olması ve her sanayi ustasının bu motoru ezbere bilmesi, serinin ömrünü uzatan en büyük etken oldu.
7. Togg T10X: Elektrikli Geleceğin Temsilcisi
Türkiye’nin otomotiv serüveninde yepyeni bir sayfa açan Togg, 2018 yılında kuruldu ve ilk prototip Aralık 2019’da görücüye çıktı. Gemlik’teki teknoloji kampüsünün 29 Ekim 2022’deki açılışıyla seri üretime geçen marka, 2023’te ilk teslimatları gerçekleştirdi. Tamamen elektrikli altyapısıyla geliştirilen ve fikri mülkiyeti Türkiye’ye ait olan T10X, ülkenin mobilite vizyonunu bugüne taşıyor.
