Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Hürmüz Boğazı'nda enerji akışının aksamasının küresel piyasalar açısından ciddi risk oluşturduğunu söyledi. Ham petrolden çok dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlere dikkat çeken Birol, sorunun uzaması halinde motorin sıkıntısından uçuş iptallerine kadar farklı sonuçların ortaya çıkabileceğini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZINDA AKSAKLIK
Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışında yaşanan aksaklığın boyutuna dikkat çeken Birol, dünyada enerji güvenliğinin yeniden ülkelerin öncelikli gündemlerinden biri haline geldiğini söyledi.
Birol'a göre ülkeler artık enerji tedarikinde yalnızca düşük maliyeti değil, kriz dönemlerinde arzın devam edip etmeyeceğini de dikkate alıyor.
BİROL: DÜNYANIN KARŞILAŞTIĞI EN BÜYÜK ENERJİ KRİZİ
Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri geçmiş enerji krizleriyle karşılaştıran Birol, bölgede yaşanan arz kaybının tarihi boyuta ulaştığını ifade etti.
Birol, mevcut tablonun 1973 ve 1979 petrol krizleri ile Rusya-Ukrayna savaşının ardından 2022'de yaşanan doğalgaz krizinden daha büyük bir enerji arz kaybına işaret ettiğini söyledi.
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 25 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçtiğini belirten Birol, bu miktarın yaklaşık 15 milyon varile kadar düştüğünü ifade etti.
“HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN VAZO KIRILDI”
Bölgedeki sorunun yalnızca mevcut enerji akışıyla sınırlı olmadığını belirten Birol, piyasalardaki güven kaybına da dikkat çekti.
Birol, Hürmüz Boğazı'ndaki durumu “Vazo kırıldı” sözleriyle anlattı.
Ticari gemilerin bölgeden geçiş konusunda yeniden güven kazanmasının zaman alabileceğini belirten Birol, enerji piyasalarının eski düzene kısa sürede dönmesinin kolay olmadığını ifade etti.
ASIL RİSK DİZEL VE JET YAKITINDA
Petrol fiyatlarının henüz 100 doların üzerine çıkmamasında mevcut arz fazlası ve stratejik stokların etkili olduğunu belirten Birol, bu imkanların sınırsız olmadığı uyarısında bulundu.
Birol'a göre önümüzdeki dönemin daha önemli problemi ise ham petrolden çok rafine petrol ürünlerinde ortaya çıkabilir.
Rusya'daki bazı rafinerilerin savaş nedeniyle zarar görmesi, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin iç piyasalarını korumak amacıyla ihracatı azaltması özellikle dizel ve jet yakıtı arzında baskı oluşturuyor.
Bu nedenle motorin ve havacılık yakıtındaki gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Birol, Avrupa'nın bir dönem Nijerya'daki Dangote Rafinerisi'nden gelen ürünlerle rahatladığını ancak bunun da kalıcı bir çözüm olmadığını söyledi.
UÇUŞ İPTALLERİ VE MOTORİN SIKINTISI GÜNDEME GELEBİLİR
Rafine ürünlerdeki arz sorununun uzun sürmesi halinde etkilerin günlük hayata kadar ulaşabileceğini belirten Birol, jet yakıtındaki sıkıntının havacılık sektörünü etkileyebileceğini söyledi.
Jet yakıtının yeterli miktarda temin edilememesi halinde uçuş iptallerinin gündeme gelebileceğini ifade eden Birol, motorindeki sıkıntının ise karayolu taşımacılığı ve tarım başta olmak üzere birçok sektörü etkileyebileceğini kaydetti.
Birol ayrıca ekim döneminde gübre üretimi ve tedarikinde yaşanabilecek problemlerin tarım ve gıda güvenliği açısından yeni riskler oluşturabileceğine dikkat çekti.
