Komisyonda söz alan Genç, diş hekimi subaylara yönelik meslek icra yasağından Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ayrılan subayların yeniden göreve alınmasına, mahkeme kararlarının uygulanmasından uzman erbaşların kamuya geçiş hakkına kadar birçok başlıkta eleştirilerde bulundu.
“Bu Düzenleme AYM Kararına Uyum Sağlamıyor”
Kanun teklifinin 2’nci maddesinde yer alan ve yükümlülük süresini tamamlamadan ayrılan ya da ilişiği kesilen diş hekimi subaylara yönelik meslek icra yasağı düzenlemesini değerlendiren Aşkın Genç, teklifin Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesini karşılamadığını söyledi.
Genç, düzenlemede yalnızca sürenin yeniden hesaplandığını ancak yaptırımın özünün değişmediğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Teklif edilen metin, iptal edilen düzenlemeden farklı olarak sadece süreyi yeniden hesaplıyor. Ancak yaptırımın özü değişmiyor. Kişi yine belli bir süre diş hekimliği mesleğini icra edemiyor. AYM yalnızca ‘bu süre fazladır’ demedi. Tazminat sorumluluğuna ek olarak kişinin kamuda ya da özel sektörde mesleğini icra etmesinin engellenmesini ölçüsüz buldu. Şimdi biz aynı yaptırımı başka bir hesap yöntemiyle geri getirirsek, bu AYM kararına uyum olmaz.”
Türkiye’de ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde ciddi sorunlar bulunduğunu vurgulayan Genç, yetişmiş diş hekimlerinin meslekten uzaklaştırılmasının kamu yararına da aykırı olduğunu savundu.
“Diş hekimliği doğrudan kamu sağlığıyla ilgili bir meslektir. Bugün ülkemizde ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde ciddi sıkıntılar var. Vatandaş randevu bulmakta zorlanıyor. Genç diş hekimleri atanmayı bekliyor. Koruyucu diş sağlığı hizmetleri yeterince yaygın değil. Böyle bir tabloda yetişmiş bir diş hekiminin mesleğini icra etmesini engellemek, toplumun sağlık hizmetine erişimi bakımından da doğru değildir.”
“‘Her Ne Sebeple Olursa Olsun’ İfadesi Hak Kayıplarına Yol Açabilir”
Kanun teklifinin 5’inci maddesinde yer alan ve TSK’dan ayrılan subayların yeniden muvazzaf olarak göreve alınamamasını düzenleyen hükme de tepki gösteren CHP’li Genç, özellikle “her ne sebeple olursa olsun” ifadesinin ciddi sorunlar doğurabileceğini ifade etti.
“Bu maddedeki en sorunlu ifade ‘her ne sebeple olursa olsun’ ifadesidir. Böyle geniş, mutlak ve ayrım yapmayan ifadeler, personel rejimi gibi hassas alanlarda ciddi hak kayıplarına yol açabilir.”
Subayların TSK’dan ayrılma nedenlerinin birbirinden çok farklı olabileceğini belirten Genç, tüm durumların aynı sonuca bağlanmasının adil olmayacağını söyledi.
“Bir subayın Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmasının çok farklı sebepleri olabilir. Kendi isteğiyle ayrılmış olabilir. Sağlık nedeniyle ayrılmış olabilir. Ailevi veya zorunlu sebeplerle ayrılmış olabilir. İdarenin bir işlemiyle ayrılmış olabilir. Hakkındaki işlem daha sonra mahkeme kararıyla hukuka aykırı bulunmuş olabilir. Olağanüstü koşullarda veya kurumsal süreçlerde ortaya çıkan nedenlerle ayrılmış olabilir. Şimdi bütün bu ihtimalleri tek bir cümleyle aynı sonuca bağlamak adil değildir. ‘Her ne sebeple olursa olsun’ dediğinizde, hukuken farklı durumda olan kişileri aynı sepete koymuş oluyorsunuz.”
“Bu Düzenleme Hangi Somut İhtiyaçtan Doğdu?”
Maddenin gerekçesinin kamuoyuna yeterince açıklanmadığını ifade eden Genç, düzenlemenin hangi ihtiyaç doğrultusunda hazırlandığının net olmadığını belirtti.
“Bu düzenleme hangi somut ihtiyaçtan doğdu? Bugüne kadar TSK’dan ayrılıp yeniden muvazzaf hizmete alınan subaylarla ilgili hangi sorun yaşandı? Kaç kişiyi ilgilendiriyor? Mahkeme kararıyla haklılığı ortaya çıkanlar bu kapsamın dışında mı kalacak? İdarenin hatalı işlemiyle ayrılmak zorunda kalmış bir subay da bu yasağa tabi olacak mı? Bu soruların cevabı net değil. Bu nedenle maddeyi şeffaf bulmuyoruz.”
“Mahkemeyi Kazanacak Ama Görevine Dönemeyecek”
Teklifin en tartışmalı maddelerinden birinin 7’nci madde olduğunu belirten Aşkın Genç, idari yargı kararlarının uygulanmasının bazı durumlarda kararın kesinleşmesine bırakılmasının hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını söyledi.
“Hukuk devletinde bunun cevabı nettir. Mahkeme kararı uygulanır. İdare, mahkeme kararını beğense de beğenmese de yerine getirmek zorundadır. Çünkü idarenin işlem ve eylemleri yargı denetimine tabidir. Yurttaşın, kamu görevlisinin, askeri öğrencinin, personel adayının dava açmasının anlamı da budur.”
Yeni düzenlemenin göreve iade kararlarını fiilen etkisiz hale getireceğini savunan Genç şu ifadeleri kullandı:
“Şimdi bu maddeyle bu temel kurala çok geniş bir istisna getiriliyor. Güvenlik soruşturması, arşiv araştırması, terör iltisakı, 375 sayılı KHK’nın geçici 35’inci maddesi gibi başlıklarda verilen ve göreve iade sonucu doğuran mahkeme kararlarının uygulanması, kararın kesinleşmesine bırakılıyor.
Bunun pratik karşılığı şudur: Kişi dava açacak, mahkemeyi kazanacak, idarenin işlemi hukuka aykırı bulunacak ama kişi görevine dönemeyecek. Mahkeme kararı var ama sonuç doğurmayacak. İdare haksız bulunmuş olacak ama haksız işlemin sonucu devam edecek. Bu haliyle bu maddeyi kabul edemeyiz.”
“Uzman Erbaşlar Neden Kapsam Dışında?”
Kanun teklifinin 14’üncü maddesinde yer alan sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu kurumlarında istihdam edilmesine ilişkin düzenlemeyi de değerlendiren CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, ilke olarak düzenlemeyi olumlu bulduklarını ancak eksik olduğunu söyledi.
Genç, uzman erbaşların kapsam dışında bırakılmasına tepki göstererek şu değerlendirmede bulundu:
“Bu madde ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde yıllarca görev yapmış, disiplin içinde çalışmış, zor şartlarda hizmet etmiş sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu hizmetinde değerlendirilmesi gerektiğini biz de ifade ediyoruz. Bu insanlar genç yaşta, önemli bir tecrübe biriktirerek görevlerinden ayrılabiliyorlar. Devletin bu tecrübeyi görmesi, bu insanlara ikinci bir kamusal kariyer imkanı tanıması doğru bir yaklaşımdır. Ancak önümüzdeki düzenleme bu haliyle eksiktir.
Uzman erbaşlar kapsam dışında bırakılmıştır. Oysa uzman erbaşlar da Türk Silahlı Kuvvetlerinde yıllarca görev yapmış, sahada bulunmuş, disiplin ve görev tecrübesi kazanmış personeldir. Sözleşmeli erbaş ve erleri kamu hizmetine kazandırmayı doğru buluyorsak, aynı mantığın uzman erbaşlar bakımından da düşünülmesi gerekir.”
Geçen Yıl da Kanun Teklifi Vermişti
Uzman erbaşların kamuya geçişine ilişkin talebini daha önce de gündeme getirdiğini hatırlatan Genç, geçen yıl verdiği kanun teklifinde hem uzman erbaşların hem de sözleşmeli erlerin kamuda değerlendirilmesini önerdiğini söyledi.
“Ben bu konuyu geçtiğimiz yıl verdiğim kanun teklifinde de gündeme getirmiştim. Orada hem uzman erbaşların hem de sözleşmeli erlerin, özellikle kamunun ihtiyaç duyduğu alanlarda değerlendirilmesini önermiştim. Dolayısıyla bugün burada söylediğimiz yeni bir şey değil.”
“Yüzde 10 Kontenjan Yetersiz Kalabilir
Düzenlemede öngörülen yüzde 10 kontenjan sınırlamasını da eleştiren Genç, bunun uygulamada yetersiz kalabileceğini ifade etti.
“Getirilen yüzde 10 kontenjan sınırlaması düzenlemenin etkisini zayıflatabilir. Kamu kurum ve kuruluşlarının yalnızca belirli kadro ve pozisyonlarda yapacağı alımların yüzde 10’unu bu kapsama ayırması, sahadaki ihtiyacı karşılamaya yetmeyebilir. Bu personelin sayısı, hizmet geçmişi ve kamuya kazandırılma ihtiyacı dikkate alındığında, daha güçlü ve uygulanabilir bir mekanizma kurulmalıdır.”
“Sözlü Sınav Liyakat Tartışmalarını Yeniden Gündeme Getirir”
Kanun teklifinde kamuya geçişlerde sözlü sınav öngörülmesini de eleştiren CHP’li Genç, yıllarca görev yapmış personelin performansının zaten kayıtlarla ortada olduğunu belirtti.
“Bu personel zaten yıllarca görev yapmış, disiplin durumu, sicili, görev performansı, nitelik belgesi belli olan personeldir. Böyle bir personeli yeniden sözlü sınav tartışmasının içine sokmak doğru değildir. Türkiye’de sözlü sınav konusu kamu personel alımlarında en fazla tartışma yaratan alanlardan biridir. İnsanların aklına çoğu zaman liyakat değil, torpil ve subjektif değerlendirme ihtimalini getirmektedir.”
TBMM Milli Savunma Komisyonu’ndaki görüşmelerde CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, teklifin özellikle hukuk güvenliği, mahkeme kararlarının uygulanması, çalışma hakkı ve liyakat ilkeleri bakımından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, uzman erbaşların da kamuya geçiş hakkı kapsamına alınmasını istedi.
