Yeterli miktarda demir bulunmadığında vücudun enerji üretimi ve günlük işlevleri olumsuz etkilenebilir. Başlangıçta hafif belirtilerle kendini gösteren bu durum, ilerleyen dönemlerde kişinin yaşam kalitesini düşürebilir. Bu nedenle demir eksikliğinin belirtilerini tanımak, nedenlerini öğrenmek ve zamanında önlem almak büyük önem taşır.
DEMİR EKSİKLİĞİ NEDİR?
Demir eksikliği, vücuttaki demir depolarının ihtiyaç duyulan seviyenin altına düşmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Demir, kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobinin üretimi için gereklidir. Hemoglobin, akciğerlerden alınan oksijenin vücudun farklı bölgelerine taşınmasını sağlar.
Vücuttaki demir miktarı azaldığında hemoglobin üretimi de olumsuz etkilenebilir. Bu durum ilerlediğinde demir eksikliği anemisi olarak bilinen kansızlık gelişebilir. Demir eksikliği her zaman kansızlık anlamına gelmez. Kişinin hemoglobin değeri normal olsa bile demir depoları düşük olabilir. Bu nedenle erken dönemde yapılan kan kontrolleri oldukça değerlidir.
DEMİR EKSİKLİĞİ NEDEN OLUR?
Demir eksikliğinin ortaya çıkmasında beslenme alışkanlıklarından kronik hastalıklara kadar pek çok faktör etkili olabilir. En yaygın nedenlerden biri, günlük beslenmede demir içeren gıdalara yeterince yer verilmemesidir. Özellikle et, balık, yumurta ve baklagillerin az tüketilmesi zaman içerisinde demir depolarının azalmasına yol açabilir. Kadınlarda yoğun adet kanaması önemli demir kaybı nedenlerinden biridir. Gebelik döneminde bebeğin gelişimi ve annenin artan kan hacmi nedeniyle demir ihtiyacı yükselir. Bunun yanında doğum sonrası dönem, emzirme süreci ve hızlı büyüme dönemindeki çocukluk çağında da demir ihtiyacı artabilir.
Mide ve bağırsak sisteminde meydana gelen kanamalar, çölyak hastalığı gibi emilim bozuklukları ve bazı kronik rahatsızlıklar da demir eksikliğine neden olabilir. Özellikle açıklanamayan demir eksikliğinde altta yatan nedenin araştırılması gerekir.
DEMİR EKSİKLİĞİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Sürekli yorgunluk ve halsizlik
Baş dönmesi ve baş ağrısı
Ciltte ve göz kapaklarının iç kısmında solgunluk
Saç dökülmesinde artış
Tırnaklarda kırılma ve şekil değişiklikleri
Kalp çarpıntısı
Efor sırasında nefes darlığı
Konsantrasyon ve dikkat güçlüğü
Soğuk el ve ayaklar
Huzursuz bacak hissi
DEMİR EKSİKLİĞİNE NE İYİ GELİR?
Kırmızı et, balık, hindi, yumurta ve sakatatlar hayvansal demir kaynakları arasında bulunur. Mercimek, nohut, kuru fasulye, kabak çekirdeği ve koyu yeşil yapraklı sebzeler ise bitkisel demir kaynaklarıdır.
ÇAY VE KAHVE DEMİR EMİLİMİNİ ETKİLER Mİ?
Çay ve kahvede bulunan bazı bileşenler, özellikle bitkisel kaynaklardan alınan demirin bağırsaklardan emilimini azaltabilir. Bu nedenle çay ve kahvenin ana öğünlerle birlikte tüketilmemesi önerilir. Öğünlerden yaklaşık bir veya iki saat sonra tüketilmeleri demir emilimi açısından daha uygun olabilir.
