Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve prim kayıplarının önüne geçmek amacıyla denetimlerini sıkılaştırırken, mevzuata aykırı uygulamalarda bulunan işverenleri yüksek para cezaları bekliyor. Uzmanlar, ücretlerin banka aracılığıyla ödenmesi zorunluluğuna dikkat çekerek, kurallara uyulmaması halinde hem idari para cezalarının hem de geriye dönük prim ve vergi yükümlülüklerinin gündeme gelebileceğini belirtiyor.
BORDRO'DAN HARİÇ ÖDEME YAPILMAMALI
SGK Uzmanı İsa Karakaş, özellikle son yıllarda bazı işverenlerin çalışanlarını bordroda asgari ücretli gösterip maaşın kalan kısmını elden ödeme yöntemine başvurduğunu ifade etti. Bu uygulamanın hem çalışanların sosyal güvenlik haklarını olumsuz etkilediğini hem de işveren açısından ciddi hukuki ve mali sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Karakaş, denetimlerde tespit edilen usulsüzlüklerin ağır yaptırımlarla karşılık bulduğunu söyledi.
3 VE ÜZERİ ÇALIŞANI BULUNAN İŞ YERLERİNE BANKA ZORUNLULUĞU
Geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren düzenleme ile birlikte ücret ödemelerinde banka kullanma zorunluluğunun kapsamı genişletildi. Buna göre, 3 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerlerinde işçi ücretlerinin banka aracılığıyla ödenmesi zorunlu hale geldi.
Daha önce daha yüksek çalışan sayısına sahip iş yerlerini kapsayan uygulamanın genişletilmesiyle birlikte çok daha fazla işletme denetim kapsamına alındı. Düzenlemenin temel amacı ise kayıt dışı ödemelerin önüne geçmek, çalışanların ücretlerini güvence altına almak ve sosyal güvenlik primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmasını sağlamak olarak gösteriliyor.
HER ÇALIŞAN VE HER AY İÇİN AYRI CEZA
Kurala aykırı hareket eden işverenler yalnızca tek bir idari para cezasıyla karşılaşmıyor. SGK mevzuatına göre banka aracılığıyla yapılması gereken ödemenin elden yapılması durumunda, her çalışan ve her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanabiliyor.
Bu nedenle birkaç ay boyunca devam eden usulsüzlüklerde ceza tutarı katlanarak artabiliyor. İş yerindeki çalışan sayısının fazla olması halinde ise toplam yaptırım çok daha yüksek rakamlara ulaşabiliyor.
396 BİN 360 TL’YE KADAR CEZA KESİLEBİLİYOR
Denetimlerde işverenlerin ücret bordroları, banka kayıtları ve muhasebe belgeleri ayrıntılı şekilde inceleniyor. Eğer maaş bordrosunda çalışanın ıslak imzası bulunmuyorsa ve ücret ödemesinin banka üzerinden yapıldığına ilişkin resmi kayıt ibraz edilemiyorsa, SGK tarafından fiilin niteliğine göre 396 bin 360 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabiliyor.
Bunun yanında yalnızca para cezası değil, eksik bildirilen primlerin tamamlanması, gecikme zammı ve gecikme cezası gibi ek mali yükümlülükler de işverenin karşısına çıkabiliyor. Vergi yönünden yapılacak incelemelerde de ilave yaptırımlar söz konusu olabiliyor.
EMEKLİLİK HAKLARI DA OLUMSUZ ETKİLENİYOR
Uzmanlar, maaşın bir kısmının elden ödenmesinin en büyük mağdurunun çalışanlar olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü SGK’ya bildirilen ücret düşük olduğunda, çalışan adına yatırılan primler de düşük kalıyor.
Bu durum ilerleyen yıllarda bağlanacak emekli maaşının azalmasına neden olurken, kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamalarında da çalışanların hak kaybı yaşamasına yol açabiliyor. Aynı zamanda iş kazası, meslek hastalığı, rapor parası ve doğum yardımı gibi sosyal güvenlik ödemeleri de bildirilen prime göre hesaplandığından çalışanların alacağı tutarlar düşebiliyor.
