İşçilere ödenecek kıdem tazminatının sorumluluğu doğrudan işverene ait. Kıdem tazminatı, aynı iş yerinde en az bir yıl çalışan ve kanunda belirtilen şartları taşıyan işçilere ödeniyor. Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı hesaplanıyor.
SADECE MAAŞ DEĞİL, DİĞER HAKLAR DA DİKKATE ALINIYOR
Kıdem tazminatı hesabında yalnızca işçinin son brüt maaşı esas alınmıyor. Düzenli olarak sağlanan yemek, yol, yakacak, giyim, kira veya barınma yardımı ile prim ve benzeri sürekli ödemeler de hesaplamaya dahil ediliyor. Uygulamada bu hesaplama "giydirilmiş brüt ücret" üzerinden yapılıyor.
Buna karşılık işverenin tek seferlik yaptığı ödemeler veya süreklilik taşımayan yardımlar kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmıyor.
SERVİS VE YEMEK HİZMETİ DE HESABA GİRİYOR
Yan hakların mutlaka nakit olarak verilmesi gerekmiyor. İş yerinde sunulan yemek hizmeti ya da personel servisi gibi ayni imkanlar da belirli hesaplamalarla giydirilmiş ücrete eklenebiliyor.
Örneğin brüt asgari ücretle çalışan bir işçiye düzenli olarak aylık 5 bin lira yemek ve 2 bin lira ulaşım desteği sağlanıyorsa, kıdem tazminatı hesabında bu ödemeler de dikkate alınıyor.
KIDEM TAZMİNATINDA TAVAN UYGULANIYOR
Kıdem tazminatı hesaplanırken bir üst sınır uygulanıyor. 2026 yılının ilk yarısında geçerli kıdem tazminatı tavanı 64 bin 948 lira 77 kuruş olarak uygulanıyor.
Brüt ücreti bu rakamın üzerinde olan çalışanlar da her hizmet yılı için en fazla tavan tutarı kadar kıdem tazminatı alabiliyor. Bu tutar memur maaş katsayısındaki değişime bağlı olarak yılda iki kez güncelleniyor.
SGK SADECE BELGE DÜZENLİYOR
Kıdem tazminatının ödenmesi konusunda SGK'nın mali bir yükümlülüğü bulunmuyor. Kurumun görevi, gerekli şartları sağlayan çalışanların talebi üzerine kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığını gösteren yazıyı düzenlemekle sınırlı.
Memurların emekli ikramiyesi SGK tarafından ödenirken, işçiler için kıdem tazminatının tamamı işveren tarafından karşılanıyor.
1999 ÖNCESİ BAĞ-KUR'LU KADINLAR İÇİN EMEKLİLİK ŞARTLARI
İlk sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999'dan önce olan BAĞ-KUR'lu kadınlar, normal emeklilik için 7 bin 200 prim gününü tamamladıklarında yaş şartına takılmadan emekli olabiliyor.
Prim günü bu seviyeye ulaşmayanlar ise en az 5 bin 400 prim günü bulunması halinde 56 yaşını doldurduklarında kısmi emeklilik hakkından yararlanabiliyor.
Örnekte yer alan 22 Aralık 1976 doğumlu ve toplam 4 bin 26 prim günü bulunan sigortalının, isteğe bağlı sigorta ile primini 5 bin 400 güne tamamladıktan sonra prim ödemeyi bırakması yeterli oluyor. Sigortalı, 22 Aralık 2032 tarihinde 56 yaşını doldurduğunda emeklilik başvurusu yapabiliyor.
1999 ÖNCESİ BAĞ-KUR'LU ERKEKLER İÇİN DURUM NE?
İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999'dan önce olan erkek BAĞ-KUR'lular normal emeklilik için 9 bin prim gününe tabi bulunuyor. Bu şartı sağlayanlar yaş beklemeden emekli olabiliyor.
Ancak en az 5 bin 400 prim günü bulunan erkek sigortalılar, 58 yaşını tamamlamaları halinde kısmi emeklilik hakkı elde ediyor.
Örnekte yer alan ve 4 bin 800 prim günü bulunan sigortalının, eksik olan 600 günü çalışarak ya da isteğe bağlı sigorta ile tamamlaması gerekiyor. Prim şartını tamamladığı tarihte kısmi emekli aylığı bağlatabiliyor.
BAĞ-KUR'luların önemli bir bölümü primlerini asgari ücret üzerinden ödediği için, 5 bin 400 gün ile 9 bin gün üzerinden bağlanan emekli aylıkları arasında çoğu zaman önemli bir fark oluşmuyor. Bu nedenle şartları sağlayan birçok sigortalı, 5 bin 400 günü tamamladıktan sonra kısmi emeklilik yolunu tercih ediyor.
