Kolesterol, vücudun hücre yapısında, hormon ve D vitamini üretiminde görev alan yağ benzeri bir maddedir. Ancak kandaki kolesterol seviyesinin yükselmesi, zamanla damar sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle kötü kolesterol olarak bilinen LDL'nin yüksek olması, kalp krizi ve felç gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini artırabiliyor. Kolesterol, vücudun sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi için ihtiyaç duyduğu yağ benzeri maddelerden biri olsa da kandaki seviyesinin yükselmesi ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebiliyor. Özellikle kötü kolesterol olarak bilinen LDL'nin yüksek olması, zaman içerisinde damar duvarlarında yağ birikmesine ve damarların daralmasına neden olabiliyor. Bu durum, kalbin ve diğer organların yeterli kan akışını almasını zorlaştırırken kalp krizi ve felç gibi hayati riskleri de beraberinde getiriyor. Genetik yatkınlık, sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam ve fazla kilo gibi faktörler kolesterol yüksekliğinin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
KOLESTEROL NEDİR?
Kolesterol, vücudun normal işleyişi için gerekli olan bir yağ türüdür. Kanda lipoproteinler aracılığıyla taşınır. LDL kötü kolesterol, HDL ise iyi kolesterol olarak bilinir. LDL'nin yüksek olması damar duvarlarında plak birikimine yol açabilirken HDL, fazla kolesterolün karaciğere taşınmasına yardımcı olur.
KOLESTEROL BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kolesterol yüksekliği çoğu zaman belirgin bir belirti göstermez. Bu nedenle kişiler kolesterol seviyelerinin yüksek olduğunu uzun süre fark etmeyebilir. İleri düzeyde bazı kalıtsal kolesterol hastalıklarında ciltte ve göz çevresinde yağ birikimleri görülebilir. Kesin tanı kan testiyle konulur.
YÜKSEK KOLESTEROL BELİRTİLERİ
Yüksek kolesterol doğrudan baş ağrısı, baş dönmesi veya halsizlik gibi belirtilerle kendini göstermeyebilir. Ancak damar tıkanıklığı geliştiğinde göğüs ağrısı, nefes darlığı ve efor sırasında bacak ağrısı gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler farklı hastalıklarla da ilişkili olabileceğinden doktor değerlendirmesi gerektirir.
KOLESTEROL YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?
Kolesterol yüksekliğinin nedenleri arasında genetik yatkınlık, aşırı kilo, hareketsiz yaşam, doymuş ve trans yağ tüketiminin fazla olması ve bazı hastalıklar bulunuyor. Kontrol altına alınmayan yüksek LDL, damar sertliği gelişme riskini artırabiliyor.
KOLESTEROL KAÇ OLMALI?
Kolesterol değerleri kişinin yaşına, sağlık durumuna ve kalp-damar hastalığı riskine göre değerlendirilir. Genel olarak erişkinlerde toplam kolesterolün 200 mg/dL'nin altında, LDL'nin 100 mg/dL'nin altında olması hedeflenebilir. HDL'nin ise erkeklerde 40, kadınlarda 50 mg/dL'nin üzerinde olması tercih edilir. Ancak herkes için tek bir ideal değer bulunmaz.
KOLESTEROL KAÇ OLURSA TEHLİKELİ?
Toplam kolesterolün 240 mg/dL ve üzerinde olması yüksek kabul edilir. LDL'nin 190 mg/dL ve üzerinde olması ise ciddi yükseklik olarak değerlendirilir. Kalp-damar hastalığı riski yüksek kişilerde LDL hedefi çok daha düşük belirlenebilir. Sonuçlar mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.
KOLESTEROL NASIL DÜŞÜRÜLÜR?
Kolesterolü kontrol altında tutmak için dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, fazla kilolardan kurtulmak ve sigaradan uzak durmak önemlidir. Lif açısından zengin sebze, meyve, baklagil ve tam tahılların tüketilmesi önerilir.
KOLESTEROL NE DÜŞÜRÜR?
Yulaf, kuru baklagiller, ceviz, badem, zeytinyağı, sebze ve meyveler kalp dostu beslenmenin önemli parçalarıdır. Doymuş ve trans yağların azaltılması da LDL seviyesinin düşürülmesine yardımcı olabilir. Gerekli durumlarda doktor tarafından kolesterol düşürücü ilaç tedavisi uygulanabilir.
