Trafik denetimlerinde ticari araç kullanan sigortasız sürücülere yönelik uygulanan SGK yaptırımlarında yeni bir dönem başladı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında yürütülen denetim prosedürlerini yeniden düzenledi. 2021 yılından bu yana uygulanan otomatik idari para cezası mekanizmasının esnetilmesiyle birlikte, yalnızca trafik tutanağına dayanılarak işlem yapılması yerine bazı durumlarda ayrıntılı inceleme gerçekleştirilecek.
SİGORTASIZ ŞOFÖRLERE OTOMATİK CEZA UYGULAMASI DEĞİŞTİ
2021 yılından itibaren SGK ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında yürütülen iş birliği kapsamında trafik denetimlerinde ticari araç kullanan sürücülerin sigorta kayıtları kontrol ediliyordu. Denetimler sırasında düzenlenen trafik ceza tutanaklarında yer alan araç plakası, sürücünün kimlik bilgileri ve denetim tarihi gibi bilgiler SGK'ye iletiliyordu.
NTV haberine göre; kurum da aktarılan bilgiler üzerinden kayıt dışı istihdam tespiti yaparak araç sahibi şirketlere idari para cezası uygulayabiliyordu. Yeni genelgeyle birlikte bu süreçte değişikliğe gidilirken, haksız yaptırımların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
SGK DENETMENLERİ SÜRÜCÜ VE ARAÇ SAHİBİNİ DİNLEYECEK
Yeni düzenlemenin dikkat çeken noktalarından biri, sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin araştırılacak olması oldu. Trafik tutanağında adı bulunan şoför ile tüzel kişi araç sahibi arasında geçmişe dönük herhangi bir SGK kaydı bulunmaması halinde doğrudan otomatik ceza uygulanmayacak.
Bunun yerine ilgili tutanak SGK denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler, sürücü ve işverenin ifadelerine başvurarak aralarında iş ilişkisi bulunup bulunmadığını araştıracak. Akrabalık, arkadaşlık ve aracın emanet olarak kullanılması gibi durumlar da incelemeye dahil edilecek. Nihai karar ise denetmen raporuna göre verilecek.
SİGORTASIZ ÇALIŞMA TESPİTİNDE HİZMET GÜNLERİ NASIL HESAPLANACAK?
Düzenlemeyle birlikte aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin SGK'ye ulaşması durumunda hizmet sürelerinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da yeniden belirlendi.
YENİ UYGULAMAYA GÖRE:
- En eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.
- Aynı ay ve sonraki aylarda tespit edilen her çalışma günü için bir günlük hizmet kazandırılacak.
- Çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
- Arada tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit, yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek.
- Önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Daha önce incelenmiş ancak henüz sonuçlandırılmamış dosyalar da yeni genelge hükümleri doğrultusunda değerlendirilecek.
SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN ŞİRKETLERE NE KADAR CEZA KESİLİYOR?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında sigortasız işçi çalıştıran işverenlere çeşitli idari para cezaları uygulanıyor. 2026 yılı için verilen tutarlara göre yaptırımlar şöyle sıralanıyor:
- İşe giriş bildirgesini vermemek: 2 asgari ücret tutarında, 66 bin 60 TL.
- Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması: Her bir sigortasız işçi için 5 asgari ücret tutarında, 198 bin 180 TL.
- Aylık prim ve hizmet belgesinde işçiyi bildirmemek: Her ay için 2 asgari ücret tutarında, 66 bin 60 TL.
- Aylık ücret bordrosunda işçinin adına yer vermemek: Her ay için yarım asgari ücret tutarında, 16 bin 515 TL.
- Yasal kayıt ve belgelerde geçersizlik tespiti: Sigortasız çalışmanın tespit edildiği her ay için yarım asgari ücret tutarında, 16 bin 515 TL.
Yeni düzenlemeyle birlikte ticari araçlarda sigortasız sürücü tespit edildiğinde işverenlere yönelik yaptırımlarda inceleme süreci öne çıkacak. Böylece sürücünün gerçekten bir iş ilişkisi kapsamında çalışıp çalışmadığı araştırılarak karar verilecek.
