Özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapalı olmasının küresel lojistik hatlarında yarattığı alternatif güzergah arayışı, Türkiye-İran kara yolu ticaretinin önemini bir kat daha artırdı. Bölgesel gelişmelerin uluslararası taşımacılık üzerindeki etkilerinin sürdüğü bu kritik dönemde, iki ülkenin de lojistikte birbirine olan hayati ihtiyacı vurgulanarak operasyonel sorunların azaltılması için teknik değerlendirmeler yapıldı.
Ergun Bilen: "Artık Sahada Somut Uygulamalar Görmek İstiyoruz"
UND tarafından paylaşılan açıklamaya göre, UND İkinci Başkanı Ergun Bilen, uzun yıllardır benzer sorunların gündeme geldiğini ancak sahada kalıcı sonuçların yeterince görülmediğini belirtti. Görüşmede Türk lojistik sektörünün taleplerini net bir dille ifade eden Bilen, şu ifadeleri kullandı:
"Bugün İran heyeti ile gerçekleştirdiğimiz görüşmede net şekilde ifade ettim: Yıllardır aynı sorunların konuşulduğu, aynı mutabakatların sağlandığı ancak sahaya yansımayan bir süreci artık kabul etmemiz mümkün değildir. Özellikle sıcak hava koşullarında Gürbulak Sınır Kapısı'nda 28 güne ulaşan bekleme süreleri sektörümüz için asla kabul edilemez bir noktaya gelmiştir. Diyaloğa her zaman açığız. Ancak bundan sonraki süreçte önceliğimiz yeni değerlendirmeler veya niyet beyanları değil, sahada görülecek somut uygulamalardır."
UND'nin İran Heyetine İlettiği Başlıca Talepler
UND tarafından sahada tespit edilen aksaklıkları içeren kapsamlı bilgi notu ve 12 maddelik çözüm önerisi İran heyetine takdim edildi. Görüşmede ivedilikle çözülmesi talep edilen başlıca kriterler şöyle sıralandı:
"İlk Gelen İlk Geçer" Prensibi: İran tarafında uygulanan, Türk taşıtlarının sıra numarası almasını engelleyen ve İran araçlarına öncelik veren mevcut ayrımcı sistemin acilen düzeltilmesi istendi.
Yetkisiz Müdahalelerin Önlenmesi: Bazargan Sınır Kapısı içerisindeki antrepo uygulamalarına ve yetkisiz kişilerin sınır operasyonlarına müdahalesine son verilmesi gerektiği aktarıldı.
Mali Yüklerin ve Ücretlerin Kaldırılması: Triptik Karnesi zorunluluğunun kaldırılması; daha önce mutabakata varıldığı üzere transit geçişteki akaryakıt fiyat farkı, Bazargan'da yük boşaltan araçlardan alınan karayolu ücreti ve X-Ray kontrol ücretlerinin iptal edilmesi talep edildi.
Eşit Mazot ve Serbest Yük Hakkı: İran'da Türk araçlarına da İran araçlarıyla eşit mazot hakkı tanınması ve Türk taşımacıların İran'ın farklı şehirlerinden yük alabilmesine izin verilmesi vurgulandı.
Alternatif Kapı Yatırımları: Gürbulak Sınır Kapısı'na alternatif olarak planlanan diğer sınır kapılarındaki altyapı yatırımlarının İran tarafınca hızla tamamlanması istendi.
Sınır Geçişleri ve Küresel Ticaret Koridorları Neden Önem Taşıyor?
Türkiye ile İran arasındaki kara yolu taşımacılığı, Orta Asya ve Körfez ülkelerine uzanan ticaret koridorlarının en stratejik parçalarından biri olarak değerlendiriliyor. Özellikle bölgesel krizler ve deniz yolu hatlarındaki tıkanmalar (Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması vb.), kara yolu sınır kapılarını her iki ülke ekonomisi için adeta bir can damarı haline getiriyor. Sınır kapılarında yaşanan ve 28 güne ulaşan uzun bekleme süreleri; ihracat teslimatlarını, lojistik planlamayı ve taşıma maliyetlerini doğrudan olumsuz etkiliyor. Bu nedenle iki ülke arasında yürütülen teknik görüşmeler ve kapıların işlerliği, lojistik sektörü açısından kritik önem taşıyor.
Kritik Zirveye Kimler Katıldı?
Geniş katılımlı zirveye her iki ülkenin lojistik sektörü kurmayları ve diplomatik temsilcileri eksiksiz katılım sağladı:
İran Heyeti: İran Dışişleri Bakanlığı temsilcileri, İran Ticaret Müşavirliği, Abolfazl Roghani (İran Ticaret Odası Genel Sekreteri), Mehrdad Saadat Dehghan (İran-Türkiye Ortak Ticaret Odası Başkanı), Reza Rostami (Taşımacılık, Transit ve Lojistik Komisyonu Başkanı), Aria Sadegh Niat Haghighi (Sanayi Komisyonu Başkanı), Peyman Sanandaji (Tahran Ticaret Odası Taşımacılık Komisyonu Başkanı), Ali Reza Kiyani (Para ve Sermaye Piyasaları Komisyonu Başkanı), Mohammad Reza Ghofrollahi (Ticaretin Kolaylaştırılması ve Geliştirilmesi Komisyonu Başkanı), Ehsan Malek Zadeh (İran Taşımacılar Birliği - ITCAI Başkanı) ve Hamid Reza Kashi (Uluslararası İlişkiler ve Gelişim Direktörü).
UND Heyeti: Zirveye UND adına İkinci Başkan Ergun Bilen'in yanı sıra İcra Kurulu Başkan Yardımcıları Alpdoğan Kahraman ve İbrahim Divitçi, Gürbulak Temsilcisi Ersin Şimşek ile UND Veri Analizi Uzmanı Gunda Esra Altınışık Karaca katıldı.
UND: Teknik Çalışmalar Sürecek
UND tarafından toplantının ardından yapılan açıklamada, İran heyetine nazik ziyaretleri, Türkiye-İran taşımacılığında yaşanan sorunların çözümüne yönelik yapıcı iş birliği ve diyalog iradeleri için teşekkür edildi. Açıklamada, sınır geçişlerinde yaşanan sorunların çözümüne yönelik teknik çalışmaların kesintisiz sürdürüleceği belirtilirken, ilk adımı İran derneği ve makamlarının atması gerektiği ve bundan sonraki süreçte niyet beyanlarının ötesinde sahaya yansıyacak somut uygulamaların takipçisi olunacağı vurgulandı.
