Avrupa Birliği elektronik atığı azaltmak ve cihaz ömrünü uzatmak amacıyla 18 Şubat 2027’den itibaren satışa sunulacak telefonlarda kullanıcı tarafından değişebilir bataryaları zorunlu hale getiriyor. AB’nin çevre sürdürülebilirlik politikalarının önemli bir parçası olarak değerlendirilen ve 2023 yılında onaylanan Batarya Yönetmeliği ile kademeli geçiş süreciyle bataryanın çevreye olumsuz etkisi azaltılmış ve daha sürdürülebilir bir kullanım döngüsü oluşturulmuş olması hedefleniyor.
KULLAN VE AT MODELİNDEN UZAKLAŞILIYOR
Elektronik atığın azalması ve doğal kaynakların daha verimli kullanılması adına yeni kurallar, cihazların kullanım ömrünü uzaması ve tüketicilerin daha uzun süre düşük maliyetle kullanılabilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda “kullan-at” modelinden uzaklaşıldı. Onun yerine tamir edilebilecek, yeniden kullanılabilecek ve geri dönüşüm sağlanabilecek daha sürdürülebilir bir üretim – tüketim sistemi kurulması bekleniyor. Kademeli geçiş sürecinin ilk adımları 2025 yılında atıldı. Bu tarihten itibaren AB’de satılan akıllı telefonlar, daha dayanıklı ve tamir edilebilir kısaslarını uygulamaya başladı.
Üreticilere, yedek parçalı ürün modeli AB pazarındaki satışın sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarının erişebilir hale getirme ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülüğü getirildi. Ayrıca bataryalar için en az 800 şarj döngüsünden sonra bile başlangıç kapasitesinin yüzde 80’nini korunabilecek halde olması şartı getirildi.
YENİ TİP TELEFONLAR NE ZAMAN PİYASAYA SÜRÜLECEK
Düzenlemelerin ikinci aşaması ise, 2027 yılında başlamasıyla 18 Şubat 2027’den itibaren piyasaya sürülecek telefonların bataryası kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir hale getirilmiş olması gerekecek. Kullanıcılar, batarya değişimi için teknik servise gitmek zorunda kalmadan basit ve kolay erişilebilir aletlerle bu işlemleri kendisi yapabilecek.
Bu değişimle, eski tip cep telefonlarında olduğu gibi cep telefonlarındaki arka kapağı açarak pili çıkarma modeline birebir dönme anlamına gelmediği söyleniyor. Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılıkla ince tasarımı korumayı hedefliyor. Yeni nesil cihazlarda daha modern ve güvenli tasarımların öne çıkması, bataryanın ise daha az yapıştırıcı kullanılacak ve standart vida girişleri bulunan daha kolay erişilebilir bir yapıya kavuşturulması bekleniyor.
AB’nin bu attığı adımla birlikte ulaşmak istediği temel hedefin elektronik atıkların azaltılması olarak gözüküyor. Her yıl milyonlarca akıllı telefon yalnızca batarya performansı zayıfladığı için değiştirilirken, bu durum çevre üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Bataryanın kolayca değişebilmesi sayesinde cihazların birkaç yıl daha uzaması atık miktarının azalacağını ön gösteriyor
Akıllı telefonlara yönelik yeni dayanıklılık sistemi, tamir edilebilirlik ve batarya değişimi düzenlemelerin ekonomik etkisinin de büyük bir ölçüde olacağına değiniliyor. AB Komisyonu, daha uzun ömürlü ve tamir edilebilir cihazlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda 20 milyar euroya yakın tasarruf edilebileceğini öngördü.
Başta Apple ve Samsung olmak üzere büyük üreticilerin AB piyasasına yönelik cihaz tasarımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecekken, son yıllarda yaygınlaşan kapalı ve yapıştırıcı ağırlıklı tasarımların yerini daha kolay açılabilen modellerin geliştirmesi bekleniyor.
TEK AVRUPA BİRLİĞİ İÇİN Mİ GEÇERLİ OLACAK?
Düzenleme her ne kadar AB pazarını kapsasa da etkilerinin küresel ölçekte değişmesi bekleniyor. Teknolojik şirketlerin farklı bölgeler için ayrı donanımlar üretmek yerine maliyet ve verimlilik açısından tek tip tasarıma yöneliyor. Bu durum Avrupa’da yürürlülüğe giren standartların dünya genelinde yaygınlaşmasına yol açabileceği ön görülüyor.
