Haziran ayı itibarıyla tedavüldeki banknotların değer bazında yaklaşık yüzde 89’u 200 TL’lerden oluşurken, küçük kupürlü banknotların payı ise giderek azalıyor.
TCMB: 823,6MİLYAR TL 200 TL’DEN OLUŞUYOR
TCMB’nin yayımladığı verilere göre, haziran sonunda tedavüldeki toplam banknot tutarı 928,4 milyar liraya ulaştı. Bunun 823,6 milyar liralık kısmını ise 200 TL’lik banknotlar oluşturdu.
Böylece dolaşımdaki banknotların değer bazında yüzde 88,7’si 200 TL kupüründen meydana geldi. Bayram dönemlerinde yaşanan geçici artışlar hariç tutulduğunda bu oran, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviyelerden biri olarak dikkat çekti.
KÜÇÜKBANKNOTLARIN PAYI AZALIYOR
Veriler, son bir yılda 200 TL’lik banknotların emisyon içindeki payının 3,4 puan arttığını ortaya koydu. Aynı dönemde diğer banknotların kullanım oranında ise gerileme yaşandı.
Haziran ayı itibarıyla 100 TL’lik banknotların payı yüzde 8,16’ya gerilerken, geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 11,17 seviyesindeydi. 50 TL’nin payı yüzde 1,4’e düşerken, 20 TL, 10 TL ve 5 TL’lik banknotlarda ise sınırlı değişiklik görüldü.
Böylece 100 TL ve 200 TL’lik banknotların toplam emisyon içindeki payı yaklaşık yüzde 96,9’a yükselmiş oldu. Bu tablo, piyasada kullanılan paranın neredeyse tamamının iki büyük kupürde toplandığını gösteriyor.
200 TL’NİN ALIM GÜCÜ BÜYÜK ÖLÇÜDE ERİDİ
200 TL’lik banknot ilk kez Ocak 2009’da tedavüle girdiğinde toplam emisyon içindeki payı yalnızca yüzde 5,5 seviyesindeydi. Aradan geçen yıllarda yüksek enflasyon ve fiyat artışları nedeniyle hem kullanım oranı arttı hem de satın alma gücü önemli ölçüde geriledi.
Yapılan hesaplamalara göre, 2009 yılında tek bir 200 TL ile alınabilen mal ve hizmetler için bugün yaklaşık 5 bin 143 TL ödemek gerekiyor. Başka bir ifadeyle, 17 yıl önce tek banknotla karşılanan harcamalar için bugün yaklaşık 26 adet 200 TL’lik banknota ihtiyaç duyuluyor. Bu da 200 TL’nin yıllar içindeki alım gücü kaybını gözler önüne seriyor.
YENİ BÜYÜK BANKNOTGÜNDEMDE YOK
200 TL’lik banknotların dolaşımdaki ağırlığı tarihi seviyelere ulaşmasına rağmen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın daha yüksek değerli yeni bir banknot basılmasına yönelik resmi bir çalışması bulunmuyor.
TCMB Başkanı Fatih Karahan daha önce yaptığı açıklamalarda, büyük kupürlü banknotların kullanımının kayıt dışı ekonominin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini belirterek, mevcut banknot yapısının bu açıdan olumlu sonuçlar verdiğini ifade etmişti.
Ekonomistler ise enflasyonun seyrine bağlı olarak tedavüldeki banknot kompozisyonunun önümüzdeki dönemde de değişmeye devam edebileceğine dikkat çekiyor. Böylece 200 TL’lik banknotların piyasadaki ağırlığının kısa vadede yüksek seviyesini koruması bekleniyor.
