Teknolojik gelişmeler, değişen tüketim alışkanlıkları ve dijitalleşme, yıllardır sürdürülen birçok geleneksel mesleğin ya tamamen ortadan kalkmasına ya da farklı bir yapıya dönüşmesine neden oldu. İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (İSTESOB) Başkanı Mesut Şengün, Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan 123 mesleğin artık “yok olmaya yüz tutan meslekler” arasında yer aldığını belirterek, meslek kültürünün büyük bir dönüşüm yaşadığını söyledi.
GELENEKSEL MESLEKLER YERİNİ YENİ İŞ KOLLARINA BIRAKIYOR
Toplumun ihtiyaçlarına göre şekillenen meslekler, zaman içinde teknolojinin etkisiyle değişime uğradı. At arabacılığının yerini lojistik firmaları ve kamyon taşımacılığı alırken, daktilocular bilgisayar kullanımına yöneldi. Postacılık anlayışı dijital iletişim araçları ve kargo hizmetleriyle farklı bir boyuta taşındı.
Eskiden yaygın olarak yapılan hallaçlık, sepetçilik, odunculuk ve semai kahveciliği gibi meslekler de günümüzde yerini farklı sektörlere bıraktı. Fotoğraf tablacılığı dijital baskıcılığa dönüşürken, eskicilik spotçuluğa evrildi. Sokak tellalları ise yerini sosyal medya ve dijital ilan sistemlerine bıraktı.
“123 MESLEK YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA”
İSTESOB Başkanı Mesut Şengün, esnafın günümüz koşullarına göre sürekli dönüşüm içinde olduğunu belirtti. Şengün, geçmişte dilekçe yazan arzuhalcilerin bugün bilgisayarda belge hazırlayan kişilere dönüştüğünü ifade ederek, birçok mesleğin tamamen kaybolmasa da isim ve yapı değiştirdiğini söyledi.
Şengün’e göre teknolojinin gelişmesi ve yaşam koşullarındaki değişim, özellikle geleneksel zanaatları derinden etkiledi. Usta-çırak ilişkisinin zayıflamasıyla birlikte yeni neslin mesleki alanlara ilgisinin azaldığına dikkat çekildi.
SANATKAR AÇIĞI BÜYÜYOR
Meslek sahibi insan sayısındaki düşüşün yalnızca Türkiye’nin değil Avrupa’nın da önemli sorunlarından biri olduğu vurgulandı. Elektrikçi, tesisatçı, marangoz ve tamir ustası gibi alanlarda ciddi ihtiyaç bulunduğunu belirten Şengün, gençlerin mesleki eğitime yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Meslek liseleri ve uygulamalı eğitim sistemlerinin önemine değinen Şengün, çırak, kalfa ve usta yetiştirmenin giderek zorlaştığını söyledi. Haftanın büyük bölümünde pratik eğitim verilmesinin mesleklerin devamlılığı açısından önemli olduğuna dikkat çekildi.
EN FAZLA KAYIP YAŞAYAN MESLEK GRUPLARI
Mesleki dönüşümden en fazla etkilenen sektörler arasında yorgancılar, sayacılar, terlikçiler, saraçlar ve hamamcılar yer aldı. Üye sayısı hızla düşen bazı meslek odalarında kayıtlı esnaf sayısının 100’ün altına kadar gerilediği belirtildi.
Buna karşılık güzellik, ulaşım ve gıda sektörlerinde teknolojinin etkisiyle büyüme yaşandığı ifade edildi. Özellikle kurye hizmetleri, eve teslim sistemleri ve sosyal medya destekli hizmet alanlarında üye sayılarında artış olduğu kaydedildi.
EL İŞÇİLİĞİ TEKNOLOJİYE KARŞI DİRENİYOR
Şengün, fabrikasyon üretimin yaygınlaşmasına rağmen el işçiliğinin hâlâ ayrı bir değere sahip olduğunu belirtti. Usta işi mobilya, terzilik ve ahşap işçiliğinin uzun ömürlü ve kaliteli ürünler ortaya çıkardığını söyleyen Şengün, el emeğinin her zaman farklı bir yerde durduğunu ifade etti.
Özellikle terzilik ve marangozluk gibi alanlarda ustalık gerektiren işlerin maliyetli görünse de uzun vadede daha kaliteli sonuç sunduğu belirtildi.
MESLEK KÜLTÜRÜ DÖNÜŞÜYOR
Dijitalleşme ve değişen tüketici alışkanlıklarıyla birlikte meslek kültürünün de yeniden şekillendiği belirtiliyor. İnsanların artık birçok hizmete evlerinden ulaşabildiği, bu nedenle geleneksel iş modellerinin hızla değiştiği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre mesleklerin tamamen kaybolmaması için gençlerin zanaat alanlarına yönlendirilmesi ve mesleki eğitimin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.
